Ministerstwo Finansów pracuje nad projektem ustawy, która ma w istotny sposób przyspieszyć rozwój polskiego rynku funduszy inwestycyjnych. Inwestorzy będą mogli inwestować w polskie ETF-y w formule UCITS, a na rynku pojawią się KFI – nowy rodzaj funduszy rynku private equity, które nabywać będą mogły też PPK i OFE.
„Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem funduszy inwestycyjnych” – projekt ustawy o takim tytule pojawił się w wykazie prac legislacyjnych rządu. Pełna treść dokumenty nie została jeszcze zamieszczona na stronie Rządowego Centrum Legislacji (pojawi się pod oznaczeniem UD356), lecz z samego opisu projektu również można wywnioskować, czego nowe prawo będzie dotyczyć.
– Celem projektu ustawy jest likwidacja barier regulacyjnych i wprowadzenie rozwiązań zapewniających dynamiczny rozwój rynku kapitałowego oraz stworzenie towarzystwom funduszy inwestycyjnych warunków równej konkurencji z funduszami zagranicznymi – informuje Ministerstwo Finansów.
Projekt ustawy skupia się na dwóch obszarach:
- stworzenie w Polsce możliwości funkcjonowania ETF-ów w formule UCITS
- utworzenie nowej kategorii alternatywnego funduszu inwestycyjnego – Kwalifikowanego Funduszu Inwestycyjnego (KFI)
Jak przekonuje MF, „działania w dwóch komplementarnych obszarach mają na celu usunięcie obecnych barier prawnych, zwiększenie atrakcyjności polskiego rynku kapitałowego i przyciągnięcie większego udziału kapitału prywatnego – zarówno krajowego, jak i zagranicznego”.
UCITS wreszcie w Polsce
UCITS (Undertakings for Collective Investments in Transferable Securities, Przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe) to istniejące w Unii Europejskiej podmioty inwestowania zbiorowego uregulowane dyrektywą z 1984 r., aktualizowaną w kolejnych dekadach.
W formule tej od lat funkcjonują europejskie ETF-y – również te, w które coraz chętniej inwestują polscy inwestorzy indywidualni. Trend ten wyraźnie widać w ostatnich edycjach Ogólnopolskiego Badania Inwestorów prowadzonych przez SII.
Zobacz więcej wyników OBI 2025
Polskie ETF-y, wprowadzane w ostatnich latach przez Beta ETF, funkcjonują w ramach krajowych przepisów o funduszach inwestycyjnych zamkniętych. Z tego powodu ich zakładanie i prowadzenie stanowi wyzwanie, którego żadna inna instytucja (poza Beta ETF) podjąć nie chciała. Dodatkowo, w polskie ETF-y inwestować często nie chcą lub wręcz nie mogą (ze względu na politykę inwestycyjną ograniczoną do UCITS) zagraniczni inwestorzy.
O uregulowaniu funkcjonowania ETF-ów w naszym kraju na zasadach podobnych do przyjętych w innych krajach UE mówiło się od lat. Oczekiwanej reformy nie udało się jednak wprowadzić w ramach Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego – na przeszkodzie stanęło wówczas m.in. stanowisko KNF, które w ostatnich latach uległo jednak zmianie.
Pod koniec 2024 r. o pracach mających na celu wprowadzenie polskich ETF-ów w formule UCITS do porządku prawnego poinformował prof. Dariusz Adamski, wówczas dyrektor Instytutu Finansów działającego przy Ministerstwie Finansów, a obecnie zastępca przewodniczącego KNF. Na początku 2025 r. deklaracja ta została powtórzona przez ministra finansów Andrzeja Domańskiego, w czasie wystąpienia na GPW towarzyszącemu przemówieniu premiera Donalda Tuska.
Wróćmy do projektu ustawy. Planowane rozwiązania w obszarze ETF-ów mogą stanowić przełom w rozwoju tego segmentu rynku, pod względem czego Polska jest ewidentnie zapóźniona względem wielu innych państw UE.
– Celem jest stworzenie w Polsce możliwości funkcjonowania ETF-ów w formule UCITS (przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe), czyli jako funduszy inwestycyjnych otwartych, których jednostki uczestnictwa są papierami wartościowymi dopuszczonymi do obrotu giełdowego. Rozwiązanie to pozwoli na pełną integrację polskich funduszy pasywnych z rynkiem europejskim. Dzięki temu fundusze ETF zarejestrowane w Polsce będą mogły korzystać z paszportu unijnego i być dystrybuowane poza granicami kraju, co znacząco zwiększy ich atrakcyjność dla inwestorów instytucjonalnych. Jednocześnie umożliwi im to pojawienie się w globalnych bazach danych, takich jak Morningstar czy Refinitiv, a także w rankingach porównawczych, które stanowią podstawowe narzędzie selekcji dla dużych instytucji finansowych – czytamy w opisie projektu ustawy.
Jak dodaje MF, „projekt przewiduje również wprowadzenie możliwości emisji nowych klas jednostek uczestnictwa w ramach istniejących funduszy inwestycyjnych otwartych i specjalistycznych, które będą mogły być notowane na giełdzie”. Rozwiązanie to wzorowane jest na przepisach z Luksemburga i Irlandii i ma pozwalać na „elastyczne łączenie klasycznej dystrybucji funduszy z możliwością ich obrotu na rynku wtórnym”.
Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny – private equity również dla PPK i OFE
Drugą nowością wprowadzaną przez projekt ustawy jest utworzenie nowej kategorii alternatywnego funduszu inwestycyjnego – Kwalifikowanego Funduszu Inwestycyjnego (KFI). To rozwiązanie adresowane do rynku prywatnego. Według Ministerstwa Finansów, „oczekiwanym efektem wprowadzenia KFI będzie rozwój krajowego rynku private equity i venture capital, zwiększenie roli kapitału prywatnego w finansowaniu przedsiębiorstw oraz uniezależnienie rynku od środków publicznych”.
– Projekt wprowadza nową kategorię alternatywnego funduszu inwestycyjnego – Kwalifikowanego Funduszu Inwestycyjnego (KFI), którego konstrukcja odpowiada standardom rynku private equity. KFI ma umożliwić prowadzenie działalności inwestycyjnej na rynku niepublicznym, a zasady jego funkcjonowania będą zbliżone do rozwiązań stosowanych w funduszach kapitałowych w innych państwach UE. Kluczowe mechanizmy obejmują zapewnienie spójności interesów zarządzającego i inwestorów poprzez obowiązek zaangażowania kapitałowego kadry, zastosowanie wynagrodzenia zależnego od wyników oraz wyposażenie inwestorów w odpowiednie uprawnienia nadzorcze – czytamy w opisie projektu ustawy.
Projekt ma określać ogólne zasady zarządzania, polityki inwestycyjnej i stopnia zaangażowania zarządzającego w działalność nowego funduszu, a także określi standardy transparentności wobec inwestorów
– Zasady uczestnictwa będą jednolite dla wszystkich inwestorów, a wcześniejsze zakończenie inwestycji będzie możliwe jedynie w przypadkach wskazanych w statucie, co zapewni stabilność struktury inwestorskiej. Projekt przewiduje również możliwość lokowania środków PPK i OFE w fundusze rynku prywatnego, w tym KFI oraz fundusze o zbliżonej konstrukcji funkcjonujące w UE – czytamy w opisie projektu.
Dopuszczenie PPK i OFE do inwestycji na rynku prywatnym to nowość, która przez środowisko zarządzających była sugerowana już od lat.
– Niezbędne jest doprecyzowanie ram prawnych, aby PPK i fundusze emerytalne mogły realnie i długoterminowo inwestować w rynek prywatny oraz innowacyjne przedsięwzięcia. Obecne, zbyt restrykcyjne regulacje w praktyce uniemożliwiają takie inwestycje, dlatego ich dostosowanie zwiększyłoby dywersyfikację portfeli oraz lepsze wykorzystanie krajowego kapitału emerytalnego na rzecz rozwoju gospodarki – informuje MF.
Koniec prac wciąż odległy
Planowany termin przyjęcia projektu przez rząd został w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów określony na IV kwartał 2026 r. Osobą odpowiedzialną za projekt jest wiceminister finansów Jurand Drop. Przyjęcie przez rząd projektu ustawy otworzy drogę do tego, by zajął się nim parlament. Całość prac zwieńczonych podpisem prezydenta może więc trwać jeszcze przez kilkanaście miesięcy.
Będziemy monitorować postęp prac nad projektem ustawy. Wszelkie informacje na ten temat dostępne będą pod tagiem ucits.
