Chat with us, powered by LiveChat
×Drogi U偶ytkowniku, przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (scrollowanie, zamkni臋cie komunikatu, klikni臋cie na elementy na stronie poza komunikatem) bez zmian ustawie艅 w zakresie prywatno艣ci, wyra偶asz zgod臋 na przechowywanie na urz膮dzeniu, z kt贸rego korzystasz tzw. plik贸w cookies oraz na przetwarzanie Twoich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze Ciebie z serwis贸w internetowych Stowarzyszenia Inwestor贸w Indywidualnych oraz innych parametr贸w zapisywanych w plikach cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Je偶eli nie wyra偶asz zgody na u偶ywanie przez nas cookies powiniene艣 zablokowa膰 ich zapisywanie na swoim urz膮dzeniu zmieniaj膮c ustawienia swojej przegl膮darki lub opu艣ci膰 t臋 stron臋. Aby uzyska膰 wi臋cej informacji na temat plik贸w cookies i przetwarzania danych osobowych, zapoznaj si臋 z nasz膮 polityk膮 prywatno艣ci i zasadami dotycz膮cymi plik贸w cookies.

Inwestorzy Live 馃煝: Nowe regu艂y gry po 2020 roku

Zapraszamy na kolejnego Live'a 馃煝. Naszym go艣ciem b臋dzie Konrad Ryczko z Domu Maklerskiego BO艢 S.A. B臋dziemy rozmawiali o schematach gie艂dowych wzrost贸w i jak mo偶na by艂o na tym zarobi膰 w 2020 roku. Pospekulujemy, czy to czego nauczyli艣my si臋 przez lata wci膮偶 dzia艂a w 2021.

馃棑 wtorek, 9 lutego 鈴 19:00

Gdzie mo偶na ogl膮da膰 najbli偶szy Live 馃煝?

Transkrypcja

Micha艂: Dzie艅 dobry. Witam serdecznie z tej strony Micha艂 Mas艂owski, Stowarzyszenie Inwestor贸w Indywidualnych. Dzisiaj moim go艣ciem jest Konrad Ryczko z Domu Maklerskiego BO艢. Cze艣膰 Konrad.

Konrad: Dzie艅 dobry, witam Pa艅stwa, cze艣膰 Micha艂.

Micha艂: Tak jak zwykle gor膮ca pro艣ba, gdyby cokolwiek si臋 dzia艂o z d藕wi臋kiem, to uprzejmie prosz臋 o informacj臋. My b臋dziemy sobie rozmawiali na r贸偶ne tematy, a Pa艅stwa bardzo prosz臋 o pytania, komentarze. To jest tak naprawd臋 najwa偶niejsze. Po to si臋 spotkali艣my, aby艣cie zadawali pytania. Mo偶e to nie jest pytanie, ale Adam ju偶 wrzuci艂 pierwsz膮 sugesti臋. Dzie艅 dobry Adamie. ,,Prosz臋 kupi膰 te bitcoiny p贸ki tanie i nie marudzi膰. Lepiej p贸藕no, ni偶 p贸藕niej." Nie mo偶emy takich porad udziela膰, bo tutaj zaraz si臋 otrze o rekomendacj臋 i absolutnie takich rzeczy o bitcoinie m贸wi膰 nie mo偶emy. Mo偶emy zastanowi膰 si臋 po co tej Tesli te bitcoiny. Za ile Tesla kupi艂a te bitcoiny?

Konrad: 1,5 miliarda dolar贸w.

Micha艂: Wiedzia艂em, 偶e to by艂o wszystko bardzo rado艣nie, bo by艂 wystrza艂 na tym bitcoinie. Oni chyba w jeden dzie艅 zarobi wi臋cej, ni偶 przez jaki艣 tam bardzo d艂ugi okres na produkcji tych samochod贸w, wi臋c to by艂o takie humorystyczne. Konrad, ja mam do Ciebie takie pytania. W 2020 roku w okresie marca, kwietnia, maja - w marcu krach, w kwietniu i maju odbicie. Posz艂o w rynek. By艂 taki fakt publikowany nam przez KDPW, 偶e otwarto 80 tysi臋cy, 100 tysi臋cy rachunk贸w, 偶e nowi inwestorzy indywidualni pojawi si臋 na rynku. My to troch臋 widzieli艣my w naszych badaniach. Czy Ty to widzia艂e艣? Czy m贸g艂by艣 powiedzie膰, 偶e by艂a taka hossa inwestor贸w indywidualnych?

Konrad: Rzeczywi艣cie krach z marca aktywizowa艂 nowych, ale te偶 starych. By艂o du偶o informacji, 偶e stare rachunki, kt贸re by艂y mniej aktywne, 偶e nagle ten kapita艂 si臋 pojawi艂 i stoi z boku i czeka艂 na cen臋. I faktycznie troch臋 ca艂a ta sytuacja zwi膮zana z COVID-em, wydaje mi si臋 pchn臋艂a inwestor贸w indywidualnych do powrotu na gie艂d臋, czyli paradoksalnie pandemia pomog艂a naszemu rynkowi kapita艂owemu go troch臋 wystrzeli膰. Przynajmniej w zakresie inwestor贸w indywidualnych i tych mniejszych sp贸艂ek. Z jednej strony inwestorzy zostali troch臋 zmuszeni przez rz膮d do siedzenia w domu, poszukiwania jakich艣 emocji, a takie obstawianie sport贸w te偶 nie by艂o do ko艅ca mo偶liwe. By艂a nawet taka teza, 偶e troch臋 hazardzist贸w na rynku si臋 pojawi艂o, aczkolwiek tutaj ci臋偶ko to zweryfikowa膰.

Micha艂: Grzesiek Zalewski mia艂 tak膮 teori臋, 偶e wszystkie ligi nie gra艂y - z ca艂ym szacunkiem dla ligi bia艂oruskiej, bo ta gra艂a - 偶adnego sportu nigdzie nie by艂o. To co ci gracze mieli robi膰, kt贸rzy zawsze obstawiali Real z Barcelon膮. To przyszli pogra膰 na rynku.

Konrad: Tak, faktycznie gie艂da ma troch臋 taki PR w cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa, 偶e jest to takie miejsce troch臋 do spekulacji, do hazardu. Ciesz膮 na pewno m艂ode osoby, kt贸re si臋 pojawi艂y, kt贸re zacz臋艂y inwestowa膰 pierwsze rachunki, pierwsze pieni膮dze na rynku zrobi艂. Kiedy艣 si臋 m贸wi艂 o tym, 偶e detal i ulica wchodzi na ko艅cu. Tym razem ten kapita艂 si臋 pojawi艂 po mocnych spadkach na przeci臋tnych sp贸艂kach. One do艣膰 szybko da艂y zarobi膰 i to psychologicznie do艣膰 fajne ustawi艂o rynek na kolejne miesi膮ce, bo rynek ma to do siebie, 偶e przede wszystkim musi da膰 zarobi膰. Mo偶e mie膰 jakie艣 zarzuty stosunku do WIG20, ile tam jest wk艂adu poszczeg贸lnych sp贸艂ek, ale je偶eli rynek sam w sobie daje zarabia膰, to ten kapita艂 zostaje. Ci inwestorzy te偶 zostaj膮 i podejmuj膮 kolejne pr贸by spekulacji. A o tym, 偶e faktycznie by艂 nap艂yw inwestor贸w indywidualnych, to mi si臋 wydaje, 偶e najlepiej 艣wiadczy to, co si臋 wydarzy艂o na NewConnect, bo je偶eli powiedzmy mamy obroty na przyk艂ad na WIG20, czy na cz臋艣ci nWIG, to tam kr贸luje kapita艂 zagraniczny. Przede wszystkim instytucjonalny, tak偶e tu nie ma co si臋 oszukiwa膰, 偶eby detal rusza艂 jakimikolwiek sp贸艂kami z WIG20, ale na poziomie NewConnect, czy na poziomie z WIG, czy na poziomie tych pozosta艂ych sp贸艂ek, bo pami臋tajmy, 偶e poza WIG20, MWIG40, SWIG80 te偶 jest ca艂a grupa sp贸艂ek na rynku regulowanym. Ci inwestorzy s膮 do艣膰 aktywni i tam faktycznie by艂o wida膰, 偶e to zacz臋艂o si臋 dzia膰. Tym bardziej, 偶e story by艂o jeszcze dobre. By艂a pandemia, by艂y sp贸艂ki, kt贸re gdzie艣 piwotowa艂y w kierunku tych bran偶. I wtedy faktycznie by艂o na czym gra膰 i ta spekulacja faktycznie by艂a. Nie przypominam sobie takich ruch贸w i takich zmian, jakie mia艂y miejsce.

Micha艂: Pawe艂 Szczepanik m贸wi艂 kiedy艣, 偶e to jest chyba pierwszy przypadek w historii, 偶e inwestorzy nie do艂膮czaj膮 na g贸rce, tak jak w 2007. Nie wiem, czy pami臋tasz jak by艂a Arka TFI. Mieli takie reklamy z 偶贸艂tymi kaczuszkami, kiedy to ju偶 wszyscy ruszyli w kierunku kupowa膰 TFI. Tylko w艂a艣nie na do艂ku, 偶e w do艂ku, kiedy wszyscy wr贸偶yli, 偶e si臋 艣wiat zawali, to w艂a艣nie inwestorzy indywidualni. Pami臋tasz tak膮 sytuacj臋 w historii? Ja prostu otworzy艂em tak szeroko oczy, 偶e to inwestorzy indywidualni byli w stanie ruszy膰 tak膮 spor膮 mas膮 sp贸艂ek.

Konrad: Przyznam si臋, 偶e ja osobi艣cie bra艂em udzia艂 w ko艅c贸wce kryzysu 2008 roku. Tak偶e tego 2007 nie pami臋tam z w艂asnym portfelem, nazwijmy to akcyjnym. Akurat w przypadku TFI to faktycznie te偶 mo偶na mnie by艂o podliczy膰 do listy na rynku, kt贸ry wszed艂 na g贸rce. To by艂 2007-2008 rok. Tak偶e dobrze, 偶e o tym wspomnia艂e艣. Ale faktycznie od starszych koleg贸w s艂ysza艂em. Dla mnie to by艂o osobi艣cie troch臋 szokiem, ale faktycznie dla pozosta艂ych znajomych, kt贸rzy s膮 na rynku zdecydowanie d艂u偶ej ode mnie, to faktycznie by艂a informacja, 偶e to przypomina taki run, kt贸ry mia艂 na samym pocz膮tku gie艂dy miejsce. Mo偶na powiedzie膰, 偶e miejscami rynek troch臋 tratowa艂, 偶eby dosta膰 jaki艣 papier. Przypominam, 偶e by艂y sesje, 偶e dana sp贸艂ka potrafi艂a rosn膮膰 10% zawieszenie, 20%, zawieszenie, 30% i tak naprawd臋 ko艅czy艂a na zawieszeniu, a kolejnego dnia si臋 otwiera plus 30%. I takie sytuacje mia艂y miejsce w okresie od marca do lipca. Wida膰 by艂o, 偶e rynek jest bardzo ch臋tny do spekulacji, mo偶na powiedzie膰. To nie by艂a jedna sp贸艂ka, to by艂 ca艂y szereg sp贸艂ek zwi膮zanych z r贸偶nymi segmentami, czy to fotowoltaika, czy te kwestie Covid-owe, r贸偶nego rodzaju testy i tym podobne, czy te偶 gaming. I tam faktycznie to by艂o wida膰, 偶e ten detal, kt贸ry - mam nadziej臋 - 偶e wiedzia艂 co robi zakresie na przyk艂ad sk艂adania zlece艅. Te偶 pojawia艂y si臋 takie informacje, 偶e ten nowy narybek troch臋 pomin膮艂 cz臋艣膰 edukacyjn膮 na starcie i zacz膮艂 wysy艂a膰 zlecenia, kt贸re nie wiedzia艂 do ko艅ca jak dzia艂aj膮. Ale domy maklerskie, w tym nasz, do艣膰 szybko t臋 akcj臋 edukacyjn膮 podj臋艂y.

Micha艂: Wkroczy艂y. Faktycznie by艂o sporo tych nowych Inwestor贸w. Jeszcze wracaj膮c do wyboru sp贸艂ek, bo to ju偶 wypowiedzia艂e艣 mniej wi臋cej co ros艂o. Jakby tak spojrze膰 na g艂贸wne indeksy, w sensie na WIG20, to mo偶na by艂o si臋 nie zorientowa膰, 偶e mieli艣my jak膮艣 hoss臋 w mi臋dzyczasie. Opr贸cz KGHM-u z WIG20 to raczej nie kojarz臋, 偶eby tam co艣 si臋 przyzwoicie zachowywa艂o. Dino jeszcze si臋 jako tako zachowywa艂o. To w艂a艣nie by艂o fajne z punktu widzenia inwestor贸w indywidualnych, bo to by艂o wszystko poni偶ej.

Konrad: Tak, w og贸le wydaje mi si臋, 偶e z WIG20 mamy troch臋 strukturalny problem, kt贸ry si臋 ci膮gnie od lat. Ju偶 pomijaj膮c fakt sp贸艂ek Skarbu Pa艅stwa, kt贸re cz臋sto traktowane s膮 bardziej jako p贸艂-biznesowo, a p贸艂-realizuj膮c jak膮艣 misj臋 narodow膮. Natomiast ten sektor finansowy, kt贸ry powiedzmy w zakresie kryzysu nie by艂 tym sektorem pierwszego wyboru. Ta ultra lu藕na polityka monetarna jeszcze dodatkowo tutaj przybi艂a ten sektor. Ma艂o tam by艂o sp贸艂ek - brzydko m贸wi膮c - seksownych dla inwestor贸w indywidualnych. Mieli艣my CD Projekt, kt贸ry niestety na koniec musia艂 zmierzy膰 si臋 z premier膮. Allegro by艂oby bardzo ciekawym tematem, gdyby by艂o szybciej na rynku. Allegro wydaje mi si臋, 偶e w tej chwili ma oko艂o 10% udzia艂贸w WIG20, tak偶e na pewno by tam spore par臋 groszy dorzuci艂, ale Allegro wesz艂o ju偶 na dobrych wynikach, podobny case InPostu, czyli wysoka wycena po bardzo dobrym okresie. Ne skorzystali艣my ze wzrostu tego biznesu jako WIG20. Na poziomie ju偶 mniejszych sp贸艂ek faktycznie mo偶na by艂o znale藕膰 dobre deale. Nawet ju偶 nie m贸wi膮c o tych sp贸艂kach, kt贸re eksplodowa艂y w zakresie Pivot-u r贸偶nych bran偶, ale wiem, 偶e cz臋艣膰 sp贸艂ek technologicznych by艂a bardzo atrakcyjnie wyceniana i inwestorzy instytucjonalni te偶 generalnie do艣膰 ochoczo to zbierali do koszyk贸w. I wracamy jeszcze do tych najmniejszych sp贸艂ek, typowo spekulacyjnych. Sp贸艂ki, kt贸re mia艂y jaki艣 inny profil dzia艂alno艣ci, ale wyczu艂y, 偶e jest biznes do zrobienia na rynku.

Micha艂: Og艂asza艂y, 偶e b臋d膮 jak膮艣 gr臋 robi艂y.

Konrad: Tak, nawet nie m贸wi臋 gr臋. Za艂贸偶my, 偶e kupi艂y ta艣m臋 produkcji na przyk艂ad maseczek. Sama ta艣ma o warto艣ci rz臋du 1,5 miliona, dawa艂a kilkana艣cie czy kilkadziesi膮t milion贸w CAP-u w zakresie perspektyw. Mam jeszcze do teraz jakie艣 reperkusje tego. Wydaje si臋, 偶e cz臋艣膰 tych sp贸艂ek jeszcze te obroty s膮, ale oczywi艣cie to nie jest ta sama skala, co wcze艣niej.

Micha艂: Nie mia艂e艣 takiego wra偶enia, 偶e to jest taka trudna hossa, bo nie ros艂y sp贸艂ki dywidendowe, 艂adnie p艂ac膮ce dywidend臋, r贸wniutko, rozwijaj膮ce si臋, tylko w艂a艣nie takie typu zapowied藕 jakiej艣 gry, albo 偶e kto艣 b臋dzie produkowa艂 jakie艣 maseczki, albo wchodzi w fotowoltaik臋. Pawe艂 Szczepanik si臋 艣mia艂, 偶e do tej pory robi艂 kalosze, a teraz b臋dzie robi艂 gry. To w艂a艣nie by艂o trudne do wy艂apania, ci臋偶kie do znalezienia w艣r贸d takich w艂a艣nie typowych, klasycznych, bardzo stabilnych biznes贸w, systematycznie p艂ac膮cych dywidend臋, ale kt贸re si臋 jako艣 uchroni艂y, nie posiadaj膮cych punktu sprzeda偶y w galerii handlowej. Takie sp贸艂ki do dzisiaj maj膮 problemy. To by艂a jednak trudna hossa.

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e to by艂a trudniejsza hossa dla inwestor贸w socjalnych, ni偶 dla detalu, bo nale偶y pami臋ta膰, 偶e zawsze si臋 m贸wi, 偶e instytucje maj膮 tutaj szereg przewag know how, research nad inwestorami indywidualnymi, ale przede wszystkim nale偶y pami臋ta膰, 偶e inwestor indywidualny ma du偶o mniejszy portfel i je偶eli na przyk艂ad ta sp贸艂ka, kt贸r膮 on kupuje przecenion膮, ona dalej spada, to jest w stanie si臋 skr贸ci膰 na tej pozycji i nie bra膰 na siebie tych strat na tych du偶ych sp贸艂kach fundamentalnych, o kt贸rym m贸wimy, 偶e to taki value typowy. I m贸g艂 sobie zarz膮dza膰 t膮 pozycj臋, jak chcia艂. W konsekwencji r贸wnie偶 m贸g艂 na przyk艂ad inwestowa膰 w sp贸艂ki, kt贸re mia艂y du偶o mniejszy KAP czy te偶 by艂y na rynku, kt贸ry nie by艂 pokrywany w og贸le przez instytucj臋, nie by艂o 偶adnej podk艂adki, 偶eby inwestowa膰 na przyk艂ad na NewConnect, a taki inwestor detaliczny m贸g艂 bez problemu sobie t膮 pozycj臋 otworzy膰. I w wi臋kszo艣ci przypadk贸w to nie s膮 sumy rz臋du kilku milion贸w z艂otych, 偶eby tam jaki艣 problem z p艂ynno艣ci膮 by艂 i spokojnie m贸g艂 zarz膮dza膰. Je偶eli inwestor wiedzia艂 co robi, to wydaje mi si臋, 偶e by艂o to te偶 proste. Je偶eli chodzi o value versus growth, to ju偶 jest chyba taki kilkuletni cykl, 偶e premiujemy raczej sp贸艂ki bardziej growth, raczej technologiczne, a nie te stare sp贸艂ki produkuj膮ce jak膮艣 hut臋, hut臋 stali, czy p艂ac膮ce dywidendy, b臋d膮c na jakim艣 stabilnym rynku ze stabilnymi udzia艂ami. Raczej premiowanie sp贸艂ek, kt贸re najlepiej jakby mia艂y dodatniej ebidty i agresywnie skalowa艂y. Tym bardziej, 偶e mamy niskie stopy procentowe. Jest taka teza zak艂adaj膮ca, 偶e przy niskich stopach procentowych te sp贸艂ki growth s膮 op艂acalne. Op艂aca si臋 bra膰 ten kapita艂 z rynku i go inwestowa膰 i skalowa膰 biznes agresywnie.

Micha艂: Rozumiem, bo liczy si臋 wzrost, a nie tam jakie艣 dodatnie przyp艂ywy finansowe. Trzeba zagarnia膰 rynek, a nie jak kto艣 ju偶 wykazuje zysk na samym ko艅cu, to ju偶 jest sp贸艂ka wchodzi t膮 faz臋 dojrza艂o艣ci i ju偶 nie ma na czym gra膰. Trzeba szuka膰 znowu jakiego艣 start up-a w gara偶u.

Konrad: Tak. Mia艂em ostatnio rozmow臋 z mened偶erem z bran偶y funduszy private equity, kt贸ry stwierdzi艂, 偶e dla niego, je偶eli biznes nie ma dodatniej ebidty, to jego kompetencje si臋 tak ko艅cz膮. Tak偶e ostatnio mia艂 bardzo trudne lata.

Micha艂: Rozumiem. Ty jeste艣 uto偶samiany jednak z traderem, 偶e Ty siedzisz nad tradingiem takim codziennym, 偶e Ty 艣ledzisz z racji te偶 wykonywanego zawodu. Pracujesz w domu maklerskim to pomagasz tym klientom wszystko to ogarnia膰. Jak sobie zawodowi traderzy radzili w tym 2020 roku? My okre艣lili艣my w Stowarzyszeniu ten 2020 rok jako nauka inwestowania w pigu艂ce, bo w jednym roku mieli艣my super krach, super dynamiczny i fajne odbicie. Co艣, co w 2008 roku, gdzie czekali艣my latami, a偶 rynek wespnie si臋 na nowe szczyty, to teraz zbyt i ju偶. To posz艂o tak膮 wind膮 szybko w dwie strony sz艂o, 偶e mo偶na by艂o faktycznie mie膰 zawroty g艂owy. Jak zawodowi traderzy znie艣li ten rok?

Konrad: Rzeczywi艣cie znam paru ludzi obracaj膮cych i 偶yj膮cych z gie艂dy i raczej wi臋kszymi sami obracaj膮cymi i faktycznie pami臋tam, 偶e to by艂a do艣膰 ciekawa historia. Powiem tak膮 anegdot臋. Do wrze艣nia, lipca 2018 roku ten rynek jako艣 tam p艂aci艂. P贸藕niej nasta艂y troch臋 takie dark ages w zakresie tradingu, tak偶e by艂o zdecydowanie ci臋偶ej. Przez to, 偶e nie by艂o zmienno艣ci, bo jakby nale偶y pami臋ta膰, 偶e trader mo偶e wtedy si臋 wykaza膰, mo偶e wtedy zarobi膰 pieni膮dze, kiedy s膮 szanse, kiedy faktycznie ta zmienno艣膰 jest. I to nie jest tak, 偶e jest jeden temat na sesj臋, 偶e jedna sp贸艂ka si臋 podniesie 10%, a reszta gdzie艣 tam d艂ubie w miejscu. Tutaj faktycznie, jak m贸wisz, by艂a pot臋偶na zmienno艣膰. Wiem, 偶e m艂yn na wod臋 przeszli ludzie, kt贸rzy byli d艂u偶ej na rynku. Ju偶 nawet nie tylko wydaje mi si臋 dla tych, co byli d艂u偶ej, ale dla tych, co zacz臋li r贸wnie偶. Du偶o by艂o w social mediach jakich艣 du偶ych historii o wi臋kszych sumach zrobionych przez ludzi, kt贸rzy grali, a dopiero si臋 pojawi na rynku na przyk艂ad. P贸ki jest zmienno艣膰 to wydaje mi si臋, 偶e je偶eli kto艣 na rynku jest od lat i w jaki艣 spos贸b sobie radzi, to p贸ki jest zmienno艣膰, to raczej nie ma si臋 co o niego obawia膰. Najgorzej jest gdyby ten rynek wysech艂 w zakresie zmienno艣ci i obrot贸w.

Micha艂: W艂o偶臋 szpileczk臋 tutaj wielu blogerom, osobom, kt贸re obserwuje gdzie艣 tam w mediach spo艂eczno艣ciowych, zadziwiaj膮co du偶o r贸偶nego rodzaju bloger贸w, obserwator贸w rynku zacz臋艂o si臋 chwali膰 stopami zwrotu za 2020 roku. A偶 przyznam szczerze, nie chce mi si臋 scrollowa膰 timeline jakiego艣 Twittera, Facebooka czy innych medi贸w spo艂ecznych, ich blog贸w, czy chwalili si臋 tak za 2019, 2018 i tak dalej. Ile powiem Ci nowych blog贸w powsta艂o, 偶e inwestowa艂 i pokazywa艂 jak on to teraz inwestuj臋. Przyznam szczerze, 偶e jak widz臋 takie rzeczy, to ju偶 zaczyna by膰 to lekko podejrzane.

Konrad: Z jednej strony faktycznej mo偶e takie z艂udne wra偶enie tworzy膰 na rynku, 偶e na rynku jest 艂atwo i na rynku jest 艂atwo zarobi膰 du偶e pieni膮dze i du偶e procenty. Wydaje mi si臋, 偶e d艂ugoterminowo raczej to wymaga du偶o pracy. To nie jest na pewno 艂atwa praca. A w zakresie tych blog贸w, to pe艂ni tak膮 rol臋 PR-ow膮 dla gie艂dy. Wydaje mi si臋, 偶e to jest dobra informacja. Ten kapita艂 nawet tych osiemnastolatk贸w czy ludzi, kt贸ry mog膮 dopiero za艂o偶y膰 konta, to on wcze艣niej na jakich艣 krypto walutach si臋 kr臋ci艂, czy na obstawianiu sport贸w, a w tej chwili Ci ludzie zabrali si臋 za rynek. Nawet taka reklama na jakim艣 blogu z jakimi艣 sukcesami, z wyt艂umaczeniem jaki jest proces tego, to wydaje mi si臋, 偶e to jest te偶 dobra rzecz, 偶e to popycha tak膮 osob臋, kt贸ra gdzie艣 to przeczyta - nawet je偶eli ona nie w ko艅ca jeszcze, czy to jest wiarygodne, jak dana osoba sobie radzi艂a x lat wcze艣niej - to go popycha troch臋 na rynek, 偶eby samodzielnie spr贸bowa膰. Ja w og贸le wychodz臋 z za艂o偶enia, 偶e takie samodzielne inwestowanie ma zdecydowanie wi臋ksz膮 warto艣膰 edukacyjn膮, ni偶 na przyk艂ad jakie艣 suche kursy teoretyczne czy praktyczne, b膮d藕 jakie艣 praktyczne case鈥檡. Wydaje mi si臋, 偶e takie wrzucenie inwestora na rynek, oczywi艣cie po jakie艣 minami edukacji - nie m贸wi臋, 偶e bez jakiejkolwiek znajomo艣ci dzia艂alno艣ci, mechanizm贸w rynku - ale to najlepsza szko艂a 偶ycia jest z tego.

Micha艂: Ile wed艂ug Ciebie tych inwestor贸w zostanie na rynku? Ju偶 sporo ludzi si臋 pojawi艂o tak, jak 偶e艣my to ju偶 zidentyfikowali, to wszyscy widz膮, 偶e jest mn贸stwo nowych inwestor贸w. Tu Grzesiek Zalewski fajnie 偶artowa艂, 偶e pokazano im aplikacje, 偶e tu si臋 zielonym kupuje, czerwonym sprzedaje i tego si臋 dowiedzieli i teraz zarobili jakie艣 tam pieni膮dze. Ilu wed艂ug Ciebie ich zostanie? Wszystko jest dobrze, dop贸ki jest dobrze. Jak b臋dziemy mieli ju偶 jakie艣 powa偶niejsz膮 korekt臋, to tak r贸偶nie ju偶 mo偶e by膰.

Konrad: Rozumiem, 偶e to aluzja do Robin Hooda zakresie wychowania.

Micha艂: Na przyk艂ad. Zaraz zapytam Ci臋 co o tym s膮dzisz. Brakuje nam. O w艂a艣nie! Kiedy BO艢 si臋 dorobi takiej aplikacje, 偶e b臋d臋 widzia艂 co jest najbardziej trade'owane?

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e w obecnym 艣rodowisku regulacyjnym stworzenie aplikacji z tak膮 ekspozycj膮 na ryzyko dla inwestora indywidualnego by艂oby raczej trudne do przeforsowania. Odno艣nie pytania o tym, kto zostanie. Na pewno cz臋艣膰 tego kapita艂u wzi臋艂o udzia艂 w tej hossie, cz臋艣膰 tam jest po-cashowana, cz臋艣膰 zosta艂a przerzucana na inne aktywa. Na razie nie wygl膮da to 藕le, na razie wida膰, 偶e te rachunki, nawet je偶eli s膮 zablokowane w akcjach, to raczej s膮 we can see. Tym bardziej, 偶e nie jest tak, 偶e ten rynek w marcu wybuch艂 i tutaj ju偶 nic si臋 nie zmieni艂o. Faktycznie nawet ten rok, ju偶 ko艅c贸wka grudnia wydawa艂o si臋 troch臋 takie przygaszenie, pocz膮tek stycznia te偶. Ale tak jak m贸wi臋 wspomnia艂e艣 o tym Game Stopie, pojawi艂 si臋 nagle jaki艣 globalny temat i znowu te obroty dzi艣 wr贸ci艂 i znowu ta aktywno艣膰 na mniejszych walorach wr贸ci艂a. Poszed艂 taki sygna艂 zagranicy, 偶e ma艂y te偶 mo偶e w zakresie sp贸艂ek. Wydaje mi si臋, 偶e na razie jest okej.

Micha艂: Pawe艂 napisa艂, 偶e mPay przej膮艂 dom maklerski banku BPS, tak偶e za nied艂ugo polski Robin Hood. Jak rozumiem, wyrazi艂e艣 sceptycyzm patrz膮c na dzia艂ania naszego regulatora.

Konrad: Empik, kt贸ry notabene jest notowany i te偶 do艣膰 mocno ur贸s艂 pod to. Szcz臋艣liwie to nie mnie podejmowa膰 decyzje w zakresie tego, co mo偶na na takiej aplikacji, a co nie. Ale je偶eli by艣my por贸wnali do samego Robin Hooda, to pami臋tajmy o tym, 偶eby zrobi膰 lekki research, jak to wygl膮da na takiej aplikacji. Je偶eli j膮 otwieramy, jest podane par臋 hot stock-贸w, hot akcji, kt贸re s膮 grane, klikamy dan膮 akcj臋 i aplikacja si臋 nas zapyta czy to wzro艣nie, czy spadnie. Czyli nie kup - sprzedaj nawet, tylko czy wzro艣nie, czy spadnie. Wybieramy, 偶e Tesla uro艣nie i pierwsze co nam wyskakuje, to s膮 opcje. Mo偶emy sobie opcje na akcje wtedy wzi膮膰. Pomijaj膮c fakt, 偶e u nas nie ma wielu akcji na krajowym rynku, to wydaje mi si臋, 偶e pewny poziom przy MIFIDzie i jakby konieczno艣ci ustalenia ryzyka danego klienta, ja bym tego nie widzia艂 jako bazowa. Powiem, 偶e jako艣 za bardzo nie 艣ledzi艂em tego newsa, ale nie wiem, czy tutaj nie wchodzi艂a jaka艣 platforma funduszy online.

Micha艂: Dr膮偶my troszeczk臋 w艂a艣nie to powiedzia艂e艣, jak wygl膮da ta aplikacja Robin Hooda, kt贸rej stety albo niestety nie mamy w Polsce. Powiedzmy sobie, 偶e ta nadaktywno艣膰 inwestor贸w indywidualnych to nie jest tylko nasz polski wyj膮tek. Na ca艂ym 艣wiecie si臋 ci inwestorzy obudzi. Wszystkie ligi stan臋艂y, co艣 trzeba by艂o robi膰 w 偶yciu. Wiadomo, wszyscy zauwa偶yli podwy偶szon膮 zmienno艣膰, niskie wyceny, to mo偶na by艂o ruszy膰 na zakupy. Nie masz takiego wra偶enia, 偶e w艂a艣nie pojawi艂a si臋 ca艂a masa tych inwestor贸w, kt贸rzy w艂a艣nie w aplikacji - Robin Hood czy Revolut, pstryk, kupuj? Co艣 ju偶 kupili. Teraz popatrzmy sobie jak to w Polsce wygl膮da i to, co m贸wisz, jak trzeba prze艣wietli膰 klienta, jak膮 ankiet臋 MIFID musi wype艂ni膰. Jak ju偶 wszystko wype艂ni i z艂o偶y wszystkie podpisy, po czym nagle okazuje si臋, 偶e nie mo偶na mu zaoferowa膰 po艂owy instrumentu, bo nie spe艂nia jego profilu ryzyka. Chodzi mi o to, czy my tu w Polsce wytrzymamy nap贸r tych zachodnich platform do inwestycji spo艂eczno艣ciowych?

Konrad: Globalnie wzrost zainteresowania rynkami, wydaje mi si臋, 偶e jest do艣膰 艂atwy do wyt艂umaczenia fundamentalnie. Przede wszystkim mamy ultra niskie stopy procentowe i de facto ten kapita艂, nawet detaliczny, szuka rentowno艣ci. Nawet w nie by艂o Polsce, gdzie ten kapita艂 g艂贸wnie kierowa艂 si臋 na jakie艣 lokaty na rynku nieruchomo艣ci. I szuka miejsc, gdzie by mo偶na by艂o ten kapita艂 ulokowa膰 mi臋dzy innymi w ochronie przed inflacj膮. Wydaje mi si臋, 偶e w Stanach Zjednoczonych mamy w tej chwili wsparcie ju偶 fiskale na poziomie bezpo艣rednich czek贸w, czyli ju偶 takie rzeczy troch臋 nie do wyobra偶enia jeszcze par臋 miesi臋cy temu, a teraz te czeki wchodz膮 i pobudzaj膮 t臋 konsumpcj臋 i maj膮 od razu ten cash dost臋pny. Tak偶e ta stymulacja na poziomie inwestor贸w indywidualnych, wydaje si臋, 偶e jest globalna. Czy my wytrzymamy nap贸r inwestor贸w? Na razie mamy na pewno du偶y udzia艂 zagranicznych inwestor贸w instytucjonalnych w Polsce, kt贸rzy w wi臋kszo艣ci przypadk贸w s膮 liderami comiesi臋cznymi, a w przypadku inwestor贸w indywidualnych - ja nie sam osobi艣cie za du偶ej ilo艣ci przypadk贸w, 偶eby tutaj zagranica si臋 nie dosta艂a. Nasz rynek, nawet w zakresie tego koszyka emergin markets gdzie艣 tam na uboczu stoi w zakresie poszczeg贸lnych temat贸w. Fakt, 偶e gdzie艣 tam si臋 pojawiaj膮 Allegro, CD Project - to s膮 jakie艣 g艂o艣ne rzeczy, ale tak w szerszym uj臋ciu wydaje mi si臋, 偶e nie jeste艣my jako艣 topikiem dla inwestor贸w zachodnich, nawet indywidualnych w tej chwili.

Micha艂: Ja si臋 bardziej boj臋 tego, 偶e jak polscy inwestorzy kiedy艣 dostan膮 dost臋p do tych wszystkich Robin Hood鈥櫭硍 i tak dalej, to im si臋 to b臋dzie bardziej podoba, bo to jest szybsze. Teraz faktycznie mamy rynek kapita艂owy w rozkwicie. S膮 inwestorzy, jest zmienno艣膰, jest wszystko. Jak bra艂am udzia艂 w wielu panelach dyskusyjnych, to by艂a taka dyskusja: ,,Co tu zrobi膰, 偶eby zach臋ci膰 m艂odych ludzi do inwestowania na rynku". M贸wi艂em, 偶e przeci臋tny student jest w stanie za pomoc膮 smartfonach jakiego艣 bitcoina kupi膰 w 15 minut, jak tam szybko ogarnie, 艣ci膮gnie w艂a艣ciw膮 aplikacj臋, a 偶eby za艂o偶y膰 rachunek w biurze maklerskim i co艣 kupi膰, to ju偶 wiemy, 偶e to jest wy偶sza procedura. Trzeba w艂a艣nie wype艂ni膰 ankiet MIFID i tak dalej. Okazuje si臋, 偶e ci inwestorzy indywidualni w tych Stanach dostali dost臋p do takiego inwestowania nie przez biuro maklerskie, tylko przez aplikacj臋. Oni jeszcze nie wiedz膮, 偶e jest biuro maklerskie. Jak jest aplikacja, to po prostu nagle si臋 okaza艂o, 偶e rzecz do tej pory niedost臋pna. Bardzo trudno dost臋pna, bo to za jakim艣 hermetycznym biurem maklerskim gdzie艣 w Wall Street i to biuro maklerskie przenios艂a mu si臋 do smartfona nagle. Zielone si臋 klika, czerwony si臋 sprzedaje i nagle si臋 okazuje, 偶e to w po艂膮czeniu ze zmienno艣ci膮 da艂o tak膮 eksplozj臋 inwestor贸w. W艂a艣nie w tym temacie chcia艂em zapyta膰 si臋 o to, czy wierzysz w to, 偶e to inwestorzy indywidualni wywo艂ali wyciskanie kr贸tkich pozycji na gamestopie? Jak to si臋 w og贸le sta艂o i co mo偶na powiedzie膰 tym inwestorom, kt贸rzy brali w tym udzia艂?

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e o ile inwestorzy dali to story gdzie艣 tam podnie艣li w zakresie tego ruchu pocz膮tkowego to nie wydaje mi si臋, 偶eby to by艂a masa, kt贸ra by艂a wstanie pokona膰 jakie艣 fundusze hedgingowe. Tak jak ostatnio w wywiadzie powiedzia艂em - Wall Street to nie jest miejsce, gdzie generalnie fundusze klepi膮 si臋 po plecach i gratuluj膮 sobie wynik贸w na portfelu. Jak jest jakie艣 story do grania i jeszcze jest szansa na tym zarobi膰, to wydaje mi si臋, 偶e reszta funduszy bardziej spekulacyjny te偶 podj臋艂a te pr贸by. Podobnie jak z ostatnim bohaterem DogeCoin-em. Nikt nie zak艂ada艂, 偶e 500 $ za akcj臋 game stopu ma jaki艣 wi臋kszy sens fundamentalny. Chodzi艂o tak naprawd臋 o spekulacji i zmienno艣膰. Je偶eli faktycznie ci inwestorzy zgrupowani wok贸艂 tego forum WallStreet Bets na Redditcie - byli gwiazd膮 tego ca艂ego zaj艣cia, byli tym narybkiem, kt贸ry pokona艂 rekina.

Micha艂: Zobacz, jaki romantyczny przekaz poszed艂. Inwestorzy zm贸wili si臋 i te przebrzyd艂e fundusze co ca艂e lata nas skuba艂y, to my艣my ich w艂a艣nie wzi臋li i wycisn臋li - jak to pi臋knie brzmi.

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e laury zgarn臋li inwestorzy detaliczni, ale by艂 potem szereg informacji jakie fundusze na tym zarobi艂y. Podobnie jak CD Projekt na przyk艂ad. U nas r贸wnie偶 przed CD Projektem pojawia艂a si臋 informacja, 偶e inwestorzy detaliczni b臋d膮 teraz wyciska膰 pozycje kr贸tkie na CD Project. Na jedna sesji z ko艅ca stycznia by艂o prawie 2,5 miliarda obrotu na CD Project. Nie s膮 to liczby, kt贸re generuj膮 inwestorzy detaliczni. Potencjalnie wynika艂o to z zaanga偶owania inwestor贸w instytucjonalnych. Po tych wydarzeniach na game stopie by艂 taki moment, 偶e na ca艂ym 艣wiecie zacz臋to szuka膰 tych sp贸艂ek, kt贸re gdzie艣 tam s膮 shortowane. Nie ma czego por贸wnywa膰 zakresie na przyk艂ad procentu shortowanego free float鈥櫭硍 na game stopie, a pozycji kr贸tkich w ilo艣ci procentowej na CD Projekt. To nie jest ta skala, tak偶e nie mo偶na by艂o zak艂ada膰 skali tego ruchu. Wydaje mi si臋, 偶e te sesje na CD Projekt jeszcze mia艂y miejsce przy podwy偶szonych obrotach. Tam na pewno bra艂y udzia艂 zamykanie pozycji kr贸tkich, kt贸re pami臋tajmy, 偶e tak czy siak podbija popyt. 呕eby zamkn膮膰 pozycj臋 kr贸tk膮, kasow膮, to musimy te akcje odkupi膰 docelowo. Dodatkowo jakie艣 zainteresowanie ze strony zagranicy i funduszy krajowych.

Micha艂: KNF prowadzi rejestr kr贸tkich pozycji na polskich sp贸艂kach. Tam 艂膮cznie 5% kapita艂u by艂o na kr贸tko. Jako艣 tak mniej wi臋cej.

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e 305%, aczkolwiek pami臋taj, 偶e to by艂 tylko pr贸g p贸艂 procenta. Wydaje mi si臋, 偶e po rynku gdzie艣 tam chodzi艂y jakie艣 informacje, 偶e zdecydowanie wi臋cej jest tych podmiot贸w poni偶ej p贸艂 procenta. Z tego co pami臋tam, CD Projekt bazowo podni贸s艂 si臋 250 z艂otych na 350. Jednak jest do艣膰 spory ruch. Aczkolwiek ja bym nie powiedzia艂, 偶e CD Projekt zosta艂 wyci艣ni臋ty przez inwestor贸w indywidualnych tutaj. W w艂a艣nie wida膰 - ponad 350-370.

Micha艂: Pi臋kne to by艂o. Szkoda, 偶e tak kr贸tko. Oczywi艣cie skala nie taka, bo jak we藕miemy ten gamestop - wy艣wietl臋 dla por贸wnania wygl膮da艂 gamestop - to tam z kolei by艂y informacje z kilkudziesi臋ciu na 400, prawie 500. Ilo艣膰 kr贸tkich pozycji wynosi艂 mi臋dzy 120, 140% free floatu dost臋pnych akcji.

Konrad: Wobec free floatu, a wydaje mi si臋, 偶e polski KNF to inaczej pokazuje wobec kapita艂u zak艂adowego, a nie wobec free float鈥櫭硍. Wydaje mi si臋, 偶e na polskiej gie艂dzie akurat taka zmienno艣膰 by raczej nie mia艂am miejsca. By艂oby skutecznie zablokowane przez wide艂ki statyczne i samego operatora.

Micha艂: Jak podchodzisz do tego, o czym ju偶 wspominali艣my, Robin Hood, inwestowanie spo艂eczno艣ciowe i tak dalej, a na samym ko艅cu, jak ju偶 by艂a taka pompka na tym game stopy, 偶e wszyscy si臋 za g艂ow臋 艂apali, co si臋 dzieje, to w pewnym momencie w okolicach szczytu, nie tylko Robin Hood, to te偶 inni zagraniczni brokerzy, zablokowali inwestorom indywidualnym mo偶liwo艣膰 kupna tego gamestopu.

Konrad: Faktycznie taka historia po rynku chodzi艂a, 偶e cz臋艣膰 tych funduszy z akcjonariuszami Robin Hood, taka teoria spiskowa w zwi膮zku z tym, 偶eby teraz ten ca艂y detal zostawi膰 z tym papierem i nabra膰 w kr贸tkich, to oni zablokowali mo偶liwo艣膰 kupowania, albo automatycznego zamykania pozycji. Tak jak wcze艣niej wspomnia艂e艣, Robin Hood jest brokerem i musi te偶 dba膰 o swoj膮 p艂ynno艣膰. Z informacji, kt贸re gdzie艣 tam si臋 przebija艂y, tam by艂y problemy z rozliczeniami tego gamestopu. Sam Robin Hood wydaje mi si臋, 偶e mia艂 2 rundy finansowania w trakcie tych wydarze艅 29:47 Tak偶e oni generalnie potrzebowali kapita艂u i p艂ynno艣ci. Siedz膮c w Polsce ci臋偶ko mi mie膰 jakie艣 zdanie na ten temat stanowcze, ale wydaje mi si臋, 偶e raczej te ruchy ze strony Robin Hooda czy innych broker贸w by艂y raczej spowodowane obawami o bezpiecze艅stwo finansowe tych sp贸艂ek, a nie tym, 偶e to jaka艣 wielka zmowa, czy jaki艣 wielki spisek nast膮pi艂.

Micha艂: Oczywi艣cie, to by艂a bardzo popularna teza kr膮偶膮ca po rynku, 偶e nie mo偶e by膰 tak, 偶e te fundusze przegraj膮 i zawsze znajd膮 spos贸b, jak wycisn膮膰 jeszcze extra kas臋 z inwestor贸w indywidualnych, a na samym ko艅cu inwestorzy indywidualni zawsze przegrywaj膮. Znowu takie romantyczne newsy kr膮偶y艂y po r贸偶nego rodzaju serwisach newsowych. Zostawmy to na chwil臋. Chcia艂bym zapyta膰 o 2 rzeczy. Wed艂ug naszych bada艅 - Stowarzyszenia Inwestor贸w Indywidualnych - naszym og贸lnopolskim badaniu inwestor贸w tak 艣rednio od lat, to jest mniej wi臋cej sta艂a liczba oko艂o 3% inwestor贸w w og贸le obecnych na rynku, to s膮 inwestorzy zawodowi. Dla ca艂ej reszty inwestor贸w, inwestowanie na gie艂dzie to jest dodatkowe ,,co艣". Opr贸cz tego pracujemy na etatach, mamy dzia艂alno艣ci gospodarczej, jeste艣my na emeryturze albo jeszcze na studiach. Tylko 3% to s膮 inwestorzy zawodowi. Zak艂adam, 偶e masz kontakt przede wszystkim z t膮 grup膮 3 procentow膮. Aktywnie obs艂ugujesz inwestor贸w indywidualnych u siebie w biurze maklerski. Co musi mie膰 taki inwestor, 偶eby m贸c faktycznie zosta膰 takim zawodowym inwestorem gie艂dowym?

Konrad: To jest ci臋偶kie pytanie. Wydaje mi si臋, 偶e jest ca艂y przekr贸j tych inwestor贸w indywidualnych, kt贸rzy aktywnie inwestuj膮 na rynkach i startuj膮 jako full time job - prac臋 na ca艂y etat. Wydaje mi si臋, 偶e bardzo r贸偶ne jest pochodzenie tych ludzi, kt贸rzy si臋 na rynku znale藕li. Troch臋 to zale偶y od tego, sk膮d przyszli i jakie maj膮 strategie. Nawet rozmawiaj膮c ze znajomymi, kt贸rzy w艂a艣nie obracaj膮 na gie艂dzie w bardziej aktywny spos贸b, to generalnie idea jest ta sama, 偶eby zako艅czy膰 dzie艅 z zyskiem, zako艅czy膰 jakie艣 transakcje z zyskiem, ale spos贸b dotarcia do tego celu ko艅cowego, jest znacz膮co rynku. Wydaje mi si臋, 偶e r贸wnie偶 jest tak na rynku day trader贸w, 偶e nie do ko艅ca chodzi ju偶 o metod臋, tylko chodzi o sam wynik ko艅cowy. Niekt贸rzy wol膮 zbiera膰 akcje przez par臋 dni i potem czeka膰 na jakie艣 ruchy wzrostowe. Niekt贸rzy lubi膮 bawi膰 si臋 scalping typowy na gie艂dzie. Oczywi艣cie w tym przypadku, jak wcze艣niej powiedzia艂em, 偶e zmienno艣膰 ju偶 jest argumentem dla wszystkich w tym przypadku, dla ca艂ej grupy tych inwestor贸w indywidualnych. Na pewno warto mie膰 zimn膮 g艂ow臋, bo wiem, 偶e takie sytuacje - na przyk艂ad jak marcowa - krachu, to historycznie by艂y te偶 sytuacje, gdzie mo偶na by艂o naprawd臋 dobre pieni膮dze zarobi膰. Wi臋kszo艣ci ludzi przynajmniej w polskim uk艂adzie, wydaje si臋, 偶e na akcjach generalnie mo偶na zarabia膰, jak one tylko rosn膮. Gdy jest panika, to nawet kr贸tkoterminowo te akcje s膮 w bardzo dobrych cenach i akcje, kt贸re s膮 dobre fundamentalnie i maj膮 dobr膮 opini臋 na rynku potrafi膮 by膰 przecenione 10, 20, a czasami nawet 30% w trakcie takiej paniki. Nawet w uk艂adzie intradejowym to s膮 bardzo dobre ceny. Tak偶e na pewno zimna g艂owa i elastyczno艣膰. Wydaje mi si臋, 偶e elastyczno艣膰 jest super wa偶na dla inwestora. Ju偶 nawet nie dla day tradera. Wydaje mi si臋, 偶e to jest najwa偶niejsza cecha inwestora. Ju偶 nawet patrz膮c na takie bardziej d艂ugoterminowym inwestycje - mia艂em ostatnio tak膮 rozmow臋, co by艂oby najbardziej przykr膮 rzecz膮 dla inwestora. Wydaje mi si臋, 偶e scenariusz tego, 偶e na przyk艂ad zak艂adamy, 偶e w tej chwili na NASDAQ czy bitcoin jest ba艅k膮. Zak艂adamy, 偶e ju偶 jest koniec i teraz gramy raczej na zacie艣nienie polityki. Za艂贸偶my, 偶e mamy racj臋 w perspektywie na przyk艂ad 5, 7 lat. Ale otwieramy pozycj臋 teraz. Scenariusz zak艂ada to, 偶e te偶 pozycj臋 docelowo za 5 lat maj膮 r臋ce i nogi i okaza艂o si臋, 偶e mieli艣my racj臋. Te kursy spad艂y, ale w mi臋dzy czasie zd膮偶y艂y urosn膮膰 na przyk艂ad 20, 30%, a my ju偶 dawno zostali艣my wyrzuceni z pozycji. Tak偶e timing i elastyczno艣膰 do podej艣cia. Je偶eli mamy 艣rodowisko niskich st贸p procentowych i mamy 艣rodowisko wzrostowe, gdzie te aktywa dro偶ej膮, to zak艂adanie, 偶e to jest w艂a艣nie ten moment PIVOT-u, w kt贸rym idealnie trafimy z nasz膮 pozycj膮, jest do艣膰 z艂udne w tym przypadku nawet. Nawet je偶eli b臋dziemy racj臋 d艂ugoterminow膮. Tak偶e taka elastyczno艣膰 w podej艣ciu do rynku i timing przede wszystkim.

Micha艂: A czas po艣wi臋cany na inwestycje?

Konrad: Czas jest pochodn膮 tego, co otrzymujemy z inwestycji. Du偶a cz臋艣膰 tych inwestor贸w aktywnych traktuje to jako full time job, czyli to jest generalnie dla taka praca zawodowa przy przeprowadzaniu jakiego艣 biznesu, b膮d藕 te偶 przy innych dzia艂alno艣膰 poza tak膮 typow膮 prac膮 biurow膮. To wymaga czasu. Rano nale偶y te wykresy przejrze膰, nale偶y by膰 up today, aktualnie ze wszystkimi informacjami ESPI od godziny 17 z poprzedniego dnia. Trzeba przejrze膰 gazety r贸偶nego rodzaju: ,,Parkiet", ,,Puls biznesu", jakie newsy s膮 tam podane. I tak naprawd臋 to jest dopiero przygotowanie do sesji. Potem mamy o 8:30 otwarcie karnet贸w bez transakcji jeszcze przed fixingiem startowym, sesja przed otwarciem i potem do godziny 17 tak naprawd臋 mamy handel. Wydaje mi si臋, 偶e to jest ci臋偶ka praca, bo to faktycznie jest X godzin, kiedy taki inwestor musi siedzie膰 skupiony i mie膰 艣wiadomo艣膰 tego, 偶e nawet je偶eli nic si臋 nie dzieje, a on p贸jdzie do sklepu po bu艂ki, to by膰 mo偶e to b臋dzie ten moment, kiedy faktycznie co艣 si臋 zadzieje. To by艂 ten moment, kiedy cesja mog艂a zap艂aci膰 za ca艂e te X godzin spokoju.

Micha艂: Zadam pytanie jak w Milionerach. Stop lossy czy polska my艣l inwestorka - polska szko艂a inwestowania bez stop loss贸w?

Konrad: Do zera, tak?

Micha艂: Pawe艂 Szczepanik m贸wi艂, 偶e Polacy inwestuj膮 bez stop loss贸w. To jest tak zwana polska my艣l inwestorska To jest to, co powiedzia艂e艣 - idziemy do sklepu po bu艂ki a w tym czasie publikuj膮 si臋 艣rednie oceny Cyberpunk na Metacritic z Playstation 4 i co wtedy?

Konrad: Je偶eli kto艣 jest inwestorem nieaktywnym, czyli na przyk艂ad ma jakie艣 pozycje 艣rednioterminowe czy nawet kr贸tkoterminowe oraz takie spekulacyjny, ale nie siedzi przy tych notowaniach, to wydaje mi si臋, 偶e taki stop loss jest jaki艣 zasadny. Tak jak m贸wisz, r贸偶ne rzeczy si臋 dziej膮 w rynku, r贸偶ne rzeczy s膮 publikowane w komunikatach i mo偶e si臋 okaza膰, 偶e dana sp贸艂k臋 opublikowa艂a bardzo negatywn膮 informacj臋. Bez takiego stop lossu ta strata mo偶e by膰 faktycznie dotkliwa. Tylko trzeba pami臋ta膰, 偶e te stop lossy trzeba umie膰 ustawia膰. W wi臋kszo艣ci przypadk贸w najlepiej mie膰 pe艂en karnet, tak 偶eby widzie膰 jak te si艂y si臋 rozk艂adaj膮 w karnecie. Dodatkowo ten wykres. Trzeba wiedzie膰, gdzie potencjalnej te stop lossy mog膮 wypa艣膰. Wydaje mi si臋, 偶e stop lossy w Polsce w dalszym ci膮gu s膮 do艣膰 mocno wykorzystywane, nawet czasami przez inwestor贸w instytucjonalnych. St膮d te niekt贸re ceny, kt贸re czasami widzimy. Mamy sesj臋 powiedzmy, kt贸ra gdzie艣 tam konsoliduje i nagle mamy jedn膮 sesj臋 wystrza艂u w d贸艂. Mamy na przyk艂ad 20% spadku i zamkni臋cie sesji na zero na danym walorze.

Micha艂: Chcia艂em si臋 zapyta膰 jeszcze o co艣 takiego - sam zreszt膮 powiedzia艂e艣, 偶e inwestorzy inwestowali w t膮 艣wi臋t膮 tr贸jc臋: W gaming, jakie艣 sprawy fotowoltaiczne, albo sp贸艂ki Covidowe - jakie艣 Mercator, BioMed-Lublin to by艂o grane w 2020 roku. Co b臋dzie grane wed艂ug Ciebie w 2021 roku?

Konrad: Faktycznie s膮 to te 3 sp贸艂ki. My, jako dom maklerski, publikujemy takie statystyki comiesi臋czne, co jest najbardziej handlowane na poziomie GPW czy na poziomie NewConnect. Wydaje mi si臋, 偶e na razie nie ma jakiego艣 bardzo zaawansowanego trendu w 2021, 偶e gramy akurat to, albo to. Wida膰, 偶e gaming zosta艂 na razie wystopowany. Po cz臋艣ci przez Cyberpunka. Z drugiej strony te debiuty te偶 si臋 dobrze sprzedaj膮, tak偶e ci臋偶ko tutaj m贸wi膰 o tym, 偶e gaming jest ju偶 bran偶膮 passe na rynku. Mieli艣my bardzo dobre zapisy na People Can Fly. Mamy teraz bardzo du偶膮 redukcj臋 na Huuuge, tak偶e wida膰, 偶e ten gaming ca艂y czas, jest po偶膮dany przez inwestor贸w krajowych i zagranicznych. Na razie te tematy, kt贸re gdzie艣 tam by艂y grane, to wydaje mi si臋, 偶e to by艂y bardziej spekulacyjne tematy. Na przyk艂ad ten Sirius, o kt贸rym ju偶 wspominali艣my, czy par臋 innych mniejszych sp贸艂ek, kt贸re generalnie bez jakiego艣 wi臋kszego story eksplodowa艂y. W dalszym ci膮gu mieli艣my kr贸tkoterminowo na NewConnect jakie艣 tematy odwrotnych przej臋膰 czy wprowadzenie biznes贸w na plecach innych sp贸艂ek, kt贸re wi臋kszej dzia艂alno艣ci operacyjnej nie prowadzi艂y.

Micha艂: Mo偶e WIG20 si臋 obudzi. M贸wili艣my ju偶 o tym, 偶e jakby kto艣 obserwowa艂 tylko g艂贸wne indeksy na przyk艂ad WIG20, to mia艂by szans臋 si臋 nie zorientowa膰, 偶e mieli艣my jak膮艣 hoss臋 po tym marcowym krachu. A mo偶e jednak. CCC po 100 z艂otych. Jakby mi kto艣 powiedzia艂 po marcu, 偶e b臋dziemy mieli CCC po 100 z艂otych, to bym nie uwierzy艂. Popatrzmy jak to wygl膮da艂o. Oczywi艣cie to CCC daje jako przyk艂ad, ale ca艂kiem przyzwoicie to zacz臋艂o wygl膮da膰.

Konrad: W marcu by艂o chyba po 25 z艂otych.

Micha艂: Okolice 30 z艂otych.

Konrad: To by艂a d艂uga historia. By艂y udane misje, a tam sprzeda偶 obuwia w tej jest i otwarcie tej gospodarki z powrotem. Niemniej CCC wydaje mi si臋, 偶e ma relatywnie ma艂y udzia艂 w WIG20. Nawet je偶eli s膮 jakie艣 success story - je偶eli mo偶na m贸wi膰 o tym w tym przypadku patrz膮c na wykres, nawet jednej sp贸艂ki i to wydaje mi si臋, 偶e przede wszystkim sektor finansowy w dalszym ci膮gu jest do艣膰 wa偶ny. Allegro ma do艣膰 du偶e udzia艂y, CD Projekt. Energetyka te偶 ma jak膮艣 tam swoj膮 histori膮 zwi膮zan膮 z wydzieleniem aktyw贸w w臋glowych. To, co ewentualnie widzia艂bym w WIG20, to by膰 mo偶e jakie艣 lekkie spowolnienie tej hossy w Stanach Zjednoczonych. W konsekwencji ten kapita艂 m贸g艂by dzi艣 poszuka膰 jakich艣 temat贸w atrakcyjnych, tak zwane szukanie rentowno艣ci jakiej艣 bardziej peryferyjnej czy emerging markets. Wtedy by膰 mo偶e tutaj na celowniku wszed艂 by WIG20, aczkolwiek to jest takie 偶yczeniowe my艣lenie w tej chwili. Tak jak powiedzia艂em, ja raczej zak艂adam, 偶e taki rozs膮dny inwestor - tym bardziej, 偶e ten rozs膮dny inwestor - zak艂adam, 偶e jest indywidualny, 偶e mo偶ecie spokojnie proceedowa膰 w obydwie strony - raczej powinien mie膰 charakter reaktywny, ni偶 charakter prognostyczny, gdzie zak艂ada, 偶e to jest ten moment, kiedy co艣 si臋 wydarzy. Po prostu musimy ju偶 znale藕膰 pozycj臋.

Micha艂: S艂ysz臋 to nie pierwszy raz od nie pierwszego inwestora, day tradera, spekulanta, 偶e u nas nie mo偶na prognozowa膰, u nas trzeba reagowa膰. Nie mo偶na si臋 za bardzo przyzwyczaja膰, 偶eni膰 z akcjami. U nas prognozy bardziej d艂ugoterminowe pozbawione s膮 sensu.

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e to jest w du偶ej mierze po偶膮dana cecha inwestora. Jest takie powiedzenie: 鈥淭rade What You See Not What You Think鈥. Nawet, je偶eli mamy jakie艣 przekonania, jaki艣 view na rynek, to wydaje mi si臋, 偶e to nie mo偶e by膰 tak, 偶e to view jest tutaj dominuj膮ce w stosunku do tego, co realnie. W du偶ej mierze po to jest informacja zwrotna. Otwieramy pozycj臋, pozycja powiedzmy traci - to jest informacja zwrotna, 偶e to jest z艂a pozycja. On mo偶e by膰 dobra w perspektywie d艂ugoterminowej, ale kr贸tkoterminowo to jest z艂y timing na tej pozycji. W przypadku samego WIG20, tam jeszcze nam sporo brakuje nawet w stosunku do pocz膮tku 2020 roku. By膰 mo偶e jakie艣 podbicie, 偶eby wyr贸wna膰 do stycznia 2020 jest opcja, ale na razie nie widz臋 za bardzo tej historii wok贸艂 WIG20, 偶e mia艂 mia艂by co艣 zmieni膰. By膰 mo偶e temat przysz艂y. Wi臋ksza normalizacja st贸p procentowych, normalizacja polityki monetarnej na 艣wiecie i wi臋ksze ruchu w kierunku bank贸w sektora finansowego, ale to te偶 typowo w ramach spekulacji. Mieli艣my 2008 roku, mieli艣my bardzo niskie stopy procentowe. By艂 kryzys i oczywi艣cie oczekiwania by艂y inflacyjne, stricte inflacyjne, 偶e b臋dzie wybuch inflacji. Czy ta inflacja wybuch艂a? Raczej nie. Mieli艣my te stopy w du偶ej mierze utrzymane i mieli艣my teraz kolejny kryzys Covid-owy i jeszcze wi臋ksze luzowanie na poziomie monetarnym, na poziomie fiskalnym i s膮 oczekiwania, 偶e ta inflacja wybuchnie. Mamy pozycj臋 pod ten scenariusz. Mo偶e to jest akurat ten scenariusz, gdzie faktycznie ta inflacja wybuchnie, stopy b臋d膮 wy偶sze i wtedy na przyk艂ad taki WIG20 otrzyma wsparcie ze strony sektora finansowego, ale zobaczymy.

Micha艂: Zobaczymy. Przyda艂aby si臋 troszk臋 wi臋ksza ekspozycja na sp贸艂ki w艂a艣nie typu Allegro, CD Projekt, ale jak wpiszemy ,,WIG banki鈥 to wie dobrze wiemy jaki on ma udzia艂 w tym naszym g艂贸wnym indeksie. Oczywi艣cie fatalnie wygl膮da, aczkolwiek tutaj ko艅c贸wka wykresu ca艂kiem przyzwoicie, gdyby nie ta lewa cz臋艣膰 wykresu, mo偶na by powiedzie膰, 偶e jest ca艂kiem nie藕le. Jeszcze s膮 telekomy! Zapomnia艂em na 艣mier膰, 偶e mamy takie sp贸艂ki jak Orange czy Play.

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e Play mia艂a delisting. Wydaje mi si臋, 偶e by艂 艣ci膮gni臋ty.

Micha艂: Tak, tu sko艅czy艂 nam si臋 wykres. Rzeczywi艣cie.

Konrad: Play ju偶 nie ma. Ja si臋 nie czuj臋 za bardzo ekspertem w zakresie telekom贸w. Wiem, 偶e tam jest story tej infrastruktury masztowej i w ok贸艂 tego si臋 to kr臋ci. Netia te偶 podejrzewam jest 艣ci膮gni臋ta. Nie czuj臋 si臋 w tym ekspertem, 偶eby za bardzo dawa膰 prognozy.

Micha艂: Jednym s艂owem to nie s膮 sp贸艂ki, na kt贸rych inwestorzy graj膮. Gdyby by艂y, to by艣 powiedzia艂, 偶e jeste艣 ekspertem. Ja tak偶e ten. Dobrze, czy na co艣 mamy uwa偶a膰, czego艣 nie robi膰? Co b臋dzie w 2021? Teraz mamy w 2021 now膮 mod臋 na szukanie sp贸艂ek, gdzie mo偶e by膰 wyciskanie kr贸tkich pozycji. Przynajmniej tak w skali 艣wiatowej. Kto to s艂ysza艂 lata temu, 偶e trzeba uwa偶a膰 na takie rzeczy. W zesz艂ym roku us艂yszeli艣my o tym na Tesli, a teraz to zacz臋艂o by膰 powszechne. Czy mamy uwa偶a膰 na jakie艣 inne zjawiska gie艂dowe?

Konrad: Dzisiaj czyta艂em tak膮 notk臋 jednego z zagranicznych broker贸w, kt贸ra sugerowa艂a, 偶e by膰 mo偶e ten short squeeze, czyli wyciskanie pozycji kr贸tkich na rynku, mo偶e by膰 tym triggerem, kt贸ry gdzie艣 tam te S&P500 wypchnie wy偶ej. Gdybym ja by艂 inwestorem posiadaj膮cym pozycje kr贸tkie, to po styczniu dawno bym je skraca艂. Ju偶 bym mia艂 艣wiadomo艣膰 tego, jakie ryzyko si臋 z tym wi膮偶e. i faktycznie mog臋 by膰 bohaterem wydarze艅 internetowych na ca艂ym 艣wiecie. Wydaje mi si臋, 偶e to ju偶 mia艂o miejsce w du偶ej mierze. Zak艂adam, 偶e te pozycje, kt贸re s膮 w tej chwili nawet na shortach, maj膮 jaki艣 plan B. Melvin wydaje mi si臋, 偶e jest takim red flagiem troch臋 dla wi臋kszo艣ci inwestor贸w, kt贸rzy takie pozycje mieli. Na co nale偶y uwa偶a膰 w 2021 roku, wydaje mi si臋, 偶e ju偶 o tym powiedzia艂em. Teraz jest bardzo du偶o sygna艂贸w m贸wi膮cych, 偶e du偶a cz臋艣膰 ludzi zak艂ada, 偶e teraz b臋dzie jaka艣 wi臋ksza korekta i to jest ten moment, kiedy wszystkie dobre informacje s膮 w cenie. 艁膮cznie z tym pakietem fiskalnym ze strony Bidena. Teraz to jest ten moment, kiedy te rynki nie rosn膮 zbyt dynamicznie. Zwi膮zku z tym szykuje nam si臋 jaka艣 mocniejsza korekta. Tak jak wspomnia艂em wcze艣niej, wydaje mi si臋, 偶e takie podej艣cie reaktywne jest du偶o bardziej bezpieczne. Na pewno je偶eli zak艂adamy, 偶e gdzie艣 ta korekta si臋 wydarzy, to takie wej艣cie w rynek w momencie, gdy on jest w fazie pocz膮tkowej, na pewno jest bardziej bezpieczne, ni偶 zak艂adanie, 偶e akurat to s膮 te poziomy, z kt贸rych b臋dziemy jako艣 spada膰. Tym bardziej 偶e, d艂ugoterminowo jestem trend wzrostowy, stopy procentowe s膮 niskie, wsparcie jest w dalszym ci膮gu w rynek ze strony i polityki rz膮d贸w i polityki bank贸w centralnych, tak偶e zak艂adanie, 偶e to jest akurat ten moment, kiedy ten trend si臋 ko艅czy - on pewnie jest w bardziej zaawansowanej fazie. By膰 mo偶e pojawiaj膮 si臋 informacje czy takie opinie, 偶e to jaka艣 ko艅cowa faza hossy. Mi臋dzy innymi z uwagi na ten rajd, na to podbicie globalne ze strony aktywno艣ci inwestor贸w indywidualnych.

Micha艂: My tu gadu gadu, a S&P i NASDAQ na historycznych szczytach. Ja ju偶 tyle lat s艂ysz臋 o tym, 偶e b臋dzie jaka艣 wi臋ksza korekta na rynkach ameryka艅skich. Przyjdzie jaka艣 dwuletnia korekta, jaki艣 tam trend spadkowy. Lata mijaj膮, a tam co jaka艣 korekta, to po chwili si臋 s艂yszy, 偶e znowu historyczne szczyty i tak dalej. Ile偶 to si臋 Donald Trump natwittowa艂, 偶e NASDAQ, ATH czy tam inny indeks.

Konrad: Tak, brakuje nam bardzo Trumpa na Twitterze.

Micha艂: A propos braku Trumpa na Twitterze - tak jeszcze w ramach anegdot ju偶 na koniec - to oczywi艣cie Elon Musk z Tesli przej膮艂 rol臋 g艂贸wnego twittuj膮cego. Zdaje si臋 wczoraj czy przedwczoraj Twitter na historycznych szczytach. Dzisiaj te偶 Twitter na historycznych szczytach. Pami臋tam, 偶e jakie艣 konferencje wynikowe Twittera kiedy艣 ogl膮da艂em i tam nawet tak humorystycznie jaka艣 pani redaktor z jakiego艣 w艂a艣nie Bloomberga czy Wall Street Journal zada艂a zarz膮dowi Twittera pytanie: Czy maj膮 Plan B na wypadek, gdyby Donald Trump przesta艂 twittowa膰? To by艂o takie humorystyczne pytanie. Mam wykres Twittera. Twitter na historycznych poradzi艂 sobie. Elon znakomicie da艂 rad臋, je偶eli chodzi bycie takim ,,naganiaczem".

Konrad: Wydaje mi si臋, 偶e social media potrzebuj膮 takich kreator贸w aktywno艣ci. Tak samo jak Trump to robi艂, tak samo Elon to robi. Aktywizuj膮 to spo艂ecze艅stwo i przyci膮gaj膮 nowe. Tym bardziej Twitter jest do艣膰 dobrym medium z uwagi na szybko艣膰 dost臋pnych informacji. Sporo si臋 po Reddicie dzia艂o na Twitterze ze strony uczestnik贸w tych for贸w ameryka艅skich. A w przypadku Elona, Elon mia艂 ju偶 par臋 spraw z SEC-iem tak偶e wydaje mi si臋, 偶e historycznie b臋d膮 te偶 nast臋pne. Nawet temat DogeCoin'a. W艂a艣nie to jest kolejny temat - jeszcze wracaj膮c do poprzedniego pytania - o kt贸rym warto wspomnie膰. Generalnie inwestor, je偶eli ma charakter spekulacyjny, to oczywi艣cie mo偶e uczestniczy膰 w ka偶dym ruchu. Czy to jest powiedzmy jaka艣 prze艣miewcza, dawno zapomniana kryptowaluta, czy to jest jaka艣 sp贸艂ka ,,wydmuszka", nie prowadz膮ca dzia艂alno艣ci operacyjnej na przyk艂ad w NewConnect i jest mocne podbicie kursu. Teraz nawet w Canonie przyjmuje si臋 takich inwestor贸w, day trader贸w. Mo偶na uczestniczy膰 we wszystkim pod warunkiem, 偶e si臋 ma 艣wiadomo艣膰 tego, w czym si臋 uczestniczy. Tak jak w przypadku DogeCoina - je偶eli kupujemy DogeCoina i zarabiam na tym DogeCoinie, to wszystko jest okej, ale nie oszukujmy si臋, 偶e jest to co艣, co za X lat b臋dzie mia艂o warto艣膰 fundamentaln膮, 偶e 艣wiat b臋dzie obraca艂 DogeCoinami.

Micha艂: Teraz r臋ka do g贸ry, kto wiedzia艂 co to jest ten DogeCoin, zanim Elon Musk nie zacz膮艂 o tym Twittowa膰?

Konrad: Ja akurat wiedzia艂em.

Micha艂: A propos Twittera i dost臋pu do informacji. Ty jeste艣 bardzo aktywny na Twitterze. Zrobi艂e艣 sobie Twittera taki finansowy newsroom, 偶eby szybko wiedzie膰 co si臋 dzieje?

Konrad: Twitter z punktu widzenia finansowego jest bardzo dobry. Nawet s膮 takie boty przeszukuj膮ce r贸偶nego rodzaju feed'y. To s膮 z regu艂y boty wyszukuj膮ce jakie艣 s艂owa kluczowe, monitoruj膮ce media odno艣nie informacji. Cz臋艣膰 informacji rzeczywi艣cie pojawia si臋 tam wcze艣niej. Mamy nawet przyk艂ad z dzisiejszej sesji. Informacja odno艣nie du偶ej sp贸艂ki z WIG20 pojawi艂a si臋 najpierw na Twitterze. Wydaje mi si臋, 偶e wszyscy wiedz膮 o co chodzi. Informacj臋 o w艂amaniu, kradzie偶y danych pojawi艂a w social mediach. By艂a reakcja na kursie do艣膰 znacz膮ca w ci膮gu sesji. Ju偶 nie pami臋tam jak CD Projekt zamkn膮, ale na pewno w ci膮gu dnia by艂o 5-6% spadk贸w. Wydaje mi si臋, 偶e z punktu widzenia inwestora pe艂ni do艣膰 wa偶n膮 rol臋.

Micha艂: Gor膮co zach臋camy do obserwowania Twojego Twittera. Du偶o fajnych wiadomo艣ci zawsze mo偶na u Ciebie znale藕膰. twitter.com/konradryczko - zawsze du偶o fajnych rzeczy na bie偶膮co mo偶na si臋 dowiedzie膰. Ka偶dy si臋 interesuje czym innym, ale te偶 zrobi艂em sobie z Twittera taki finansowy newsroom, 偶e szybko mog臋 si臋 paru rzeczy dowiedzie膰, a przy okazji - ile humoru, ile zabawy, ile fajnych znajomo艣ci.

Konrad: Jest du偶o informacji, cz臋sto z Bloomberga czy z r贸偶nego rodzaju platformy informacyjnych te偶 si臋 pojawia w ten, czy inny spos贸b. Wydaje mi si臋, 偶e dla inwestora to chyba jedno z najlepszych medi贸w.

Micha艂: Zgadza si臋. Dzi臋ki serdeczne. Do zobaczenia na rynku - oby po tej samej stronie, a nie po przeciwnych stronach, 偶eby ka偶dy sobie tutaj zarobi艂. Do zobaczenia na Twitterze. Gor膮co jeszcze raz wszystkich zach臋cam. Konrad, bardzo Ci dzi臋kuj臋. Prosz臋 pa艅stwa - moim i pa艅stwa go艣ciem by艂 Konrad Ryczko z domu maklerskiego BO艢. Ja nazywam si臋 Micha艂 Mas艂owski. Do us艂yszenia nast臋pnym razem. Cze艣膰 Konrad!