Chat with us, powered by LiveChat
×Drogi Użytkowniku, przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (scrollowanie, zamknięcie komunikatu, kliknięcie na elementy na stronie poza komunikatem) bez zmian ustawień w zakresie prywatności, wyrażasz zgodę na przechowywanie na urządzeniu, z którego korzystasz tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie Twoich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze Ciebie z serwisów internetowych Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych oraz innych parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Jeżeli nie wyrażasz zgody na używanie przez nas cookies powinieneś zablokować ich zapisywanie na swoim urządzeniu zmieniając ustawienia swojej przeglądarki lub opuścić tę stronę. Aby uzyskać więcej informacji na temat plików cookies i przetwarzania danych osobowych, zapoznaj się z naszą polityką prywatności i zasadami dotyczącymi plików cookies.

Wstęp – decentralizacja bankowości oraz historia rozwoju kryptografii i cyfrowych aktywów

Skomentuj artykuł

W niniejszym kursie chciałbym przedstawić własną, przekrojową optykę na świat cyfrowych aktywów (tzw. kryptowalut), a piszę przekrojową, ponieważ to zagadnienie ma wiele warstw. Ja zajmę się warstwą technologiczną i ekonomiczną (jest również warstwa społeczna i historyczna, jednak o niej jedynie wspomnę). Ze względu, że tematyka cyfrowych aktywów jest złożona (a poziom świadomości finansowej społeczeństw z roku na rok jest coraz niższy), dyskusje o kryptowalutach bez wzięcia pod uwagę aspektów technologicznych i ekonomicznych stają się jałową wymianą opinii nie mającą nic z merytoryką. Niniejszy kurs chcę przeznaczyć dla osób, które chcą zrozumieć i odpowiedzieć sobie na pytanie „o co chodzi w tych kryptowalutach”. Sam Dr Gavin Wood (programista jednego z najważniejszych projektów jakim jest Ethereum oraz Polkadot) określił (i słusznie), że duża część społeczności zaangażowanej w kryptowaluty jest toksyczna oraz niemerytoryczna oraz panuje dużo szumu informacyjnego, zrobię co w mojej mocy, aby zawrzeć jak najwięcej odnośników oraz faktów historycznych na podstawie której jest możliwość sprawdzenia przedstawionych hipotez (oraz przeprowadzenia własnej głębszej analizy). Naturalnie zacznę od mojego prywatnego konika jakim jest historia.

 


Pełna lista odcinków


 

 


Historia elektronicznego sposobu wymiany i transferu wartości (pieniądza) sięga około 1976 roku (to nie jest przypadek, że czas ten jest zbieżny z rokiem 1971 kiedy to dolar amerykański stracił pokrycie w złocie), zaczęły się poważniejsze prace w zakresie kryptografii (ruch społeczny nazywany cypherpunk), jednego z działu matematyki na której kryptowaluty bazują na fundamentalnym poziomie. Dzięki kryptografii dzisiaj w roku 2021 możemy usłyszeć, że ktoś się zastanawia jak działa sieć Bitcoin – najstarszy działający blockchain. Odnosząc się do historii kryptowalut w kontekście ekonomii oraz próby jej usystematyzowania myślę, że nie sposób jest nie wspomnieć o amerykańskim ekonomiście Miltonie Friedman, który wprost przewidział pojawienie się elektronicznego sposobu wymiany oraz transferu wartości w sposób nieporównywalnie szybszy jaki znamy z tradycyjnej bankowości.

 

 

Powyżej zacytowane słowa Miltona Friedmana poruszają dwa aspekty, pierwszym z nich jest manifest cyfrowych anarchistów (The Crypto Anarchist Manifesto), który został napisany przez osoby związane z technologiami komputerowymi oraz kryptograficznymi gdzie jest opisywany scenariusz, mówiący o tym, że technologia może zastąpić i/lub zredukować rolę rządów. Drugim zagadnieniem to „e-cash” czyli pieniądz elektroniczny, który działa w architekturze peer – to – peer, już wyjaśniam o co chodzi. Przy odrobinie wyobraźni można uznać, że powstanie Bitcoin jest odpowiedzią na aktualną politykę monetarną banków centralnych której efektem jest poniższy wykres:

 

 

Obserwując globalną politykę finansową państw (deficyty budżetowe, dewaluacja walut, kredytowanie wybranych firm (niekoniecznie rentownych), rozbuchane programy socjalne, promowanie zadłużania się) można odnieść wrażenie, że cały świat gra w grę pod tytułem "Kto straci więcej?". Taka polityka to zamach na ludzką produktywność, uczciwie wypracowane oszczędności oraz tylko spowalnia globalny wzrost gospodarczy przez co tracą na tym wszyscy. W roku 2008 kiedy rozpoczął się Globalny Kryzys Finansowy nieznana do dzisiaj osoba lub instytucja pod pseudonimem Satoshi Nakamoto opublikowała1 zupełnie nową koncepcję w jaki sposób można zbudować publiczną, cyfrową księgę rozliczeń którą każdy człowiek na Ziemii mając dostęp do komputera oraz sieci Internet jest w stanie weryfikować. Koncepcja ta rozwiązała tzw. “double spend problem” czyli problem polegający na możliwości nielimitowanego kopiowania cyfrowych przedmiotów które mogłyby posłużyć do przechowywania wartości, dzisiaj te cyfrowe przedmioty możemy nazwać “tokenami” lub “coinami”.

 

Obecne systemy informatyczne do których jesteśmy przyzwyczajeni działają w architekturze klient – serwer, pokazuję to poniżej:

 

Architektura klient-serwer

Architektura klient-serwer ma liczne wady i zalety, jednak proszę zauważyć, że w momencie kiedy komputer oznaczony jako “Serwer” z losowych powodów przestanie działać każdy z klientów (komputery oznaczone „Klient 1”, „Klient 2”, „Klient 3”) straci dostęp do usługi świadczonej przez serwer. Praktyczny przykład to chociażby brak możliwości wypłacenia gotówki z bankomatu własnych pieniędzy w weekend z powodu „przerw technicznych” w banku. Myślę, że każdy z nas zetknął się z problemem braku możliwości wypłaty własnych pieniędzy z bankomatu, jest to tzw. SPOF - „single point of failure”, którego konsekwencją jest, że jedna usterka sprawia, iż cały system nie spełnia roli dla niego przeznaczonego, przestaje działać. To co jest fascynującego i niezwykłego w technologii rozproszonych rejestrów (distributed ledger technology) jest to, że nie występuje w niej problem SPOF, a jest to zrealizowane dzięki architekturze peer – to – peer:

 

 

Proszę zauważyć, że w tej architekturze każda maszyna jest ze sobą równa (z technologicznego punktu widzenia) i jeśli jeden z komputerów (fachowa nazwa „węzeł”) przestanie działać automatycznie sieć przełączy się, na inny „peer” co powoduje, że ta architektura jest dużo bardziej odporna na wszelkiego rodzaju ataki oraz usterki. Strzałki na załączonym obrazku symbolicznie oznaczają wzajemne połączenia pomiędzy węzłami których w świecie rzeczywistym jest o wiele więcej. Podstawowym założeniem tej sieci jest brak zaufania do pojedynczych maszyn i każdy aktor w tej sieci weryfikuje każdego (brak hierarchii). Jednak jak każda technologia ma wady, należy wspomnieć o przypadku, kiedy większość – 51% komputerów zostanie przeprogramowania, wtedy mówimy o „ataku 51%” co w praktyce oznacza udany atak na sieć (zachęcam wnikliwych do poszerzenia wiedzy w tym temacie). Aż prosi się w tym miejscu wspomnieć o fascynującej książce Nassima Nicholas Taleba „Antykruchość” w której autor porównuje systemy kruche (łatwe do destrukcji) oraz systemy antykruche (trudne do destrukcji) i korzystając z tej analogii ewidentnie widać, że architektura nie mająca jednego elementu, który w przypadku awarii zatrzymuje funkcjonowanie całego systemu jest dużo bardziej antykruchy (peer-to-peer) niż kruchy system klient <=> serwer. Od strony ekonomicznej w mojej opinii systemy te (zakładając masową adopcję) mogą prowadzić do plutokracji ponieważ ze względu na brak świadomości ekonomicznej społeczeństw w momencie uruchamiania sieci istnieje ogromna asymetria wiedzy co daje możliwość masowego skupu tokenów danego protokołu po bardzo niskich cenach. Obecne czasy dają każdemu człowiekowi na świecie ogromną władzę oraz możliwość konkurencji z wyspecjalizowanymi funduszami będąc z nimi prawie na równi - myślę, że to bezprecedensowe możliwości które nie będą trwać wiecznie. Pytanie jakie każdy sobie powinien zadać to: “Czy wykorzystuje możliwości które świat aktualnie mi daje?”.

 

Aby w pełni zrozumieć model peer – to – peer należy się zaznajomić z paroma terminami a pierwszym z nich jest „węzeł”. Węzłem nazywamy każdy pojedynczy komputer z zainstalowanym wyspecjalizowanym oprogramowaniem, ze stałym łączem do sieci Internet dzięki której komputer ten na bieżąco aktualizuje aktualny stan łańcucha bloków:

 

 

W ten sposób przechodzimy do następnego kluczowego terminu jakim jest „blok” oraz „blockchain”. Blok jest to podstawowa składowa łańcucha bloków (blockchain) w którym są zawarte informacje o transakcjach jakie zostały wykonane w danej sieci, ze względu na limit długości tego artykułu pominę bardzo znaną ważną rolę tzw. konsensusu oraz problemu bizantyjskich generałów2. Zapamiętajmy, że dzięki algorytmowi konsensusu jest ustalany kolejny blok w sieci (informacje o wykonanych przepływach w danej sieci).

Implikacje architektury peer-to-peer

Przebrnęliśmy przez niezbędną teorię, która powinna być zrozumiana, w praktyce jest to droga do fundamentalnej zmiany paradygmatu życia w którym funkcjonujemy i do którego się przyzwyczailiśmy oraz prowadzi do masowych redukcji kosztów w świecie, finansów, ale i nie tylko. Zastosowań technologii blockchain jest bardzo dużo, ale to co należy zapamiętać i uświadomić sobie, że to pierwsza technologia której jedną z głównych wartości jest dostarczenie zaufania w środowisku gdzie tego zaufania nie ma. Wszelka certyfikacja wina, diamentów, dzieł sztuki, obecnie jesteśmy w czasie kiedy firmy technologiczne zaczynają tokenizować wszelkie dobra którymi się otaczamy. Aktualnie widzimy bardzo szybki wzrost zdecentralizowanych giełd (na przykład Uniswap) na których można handlować tokenami bez centralnego nadzorcy a pewien procent wygenerowanych prowizji trafia do osób przechowywujących token giełdy. Na naszych oczach rodzi się nowa odsłona kapitalizmu, ja go nazywam roboczo “kapitalizmem interesariuszy”.

Wady i zalety technologii rozproszonych rejestrów

Jak każda technologia, tak i blockchain ma swoje zalety i wady. Przy jej zastosowaniu każda aktywność jest widoczna publicznie, panuje zupełny brak anonimowości, wszystkie dane są publiczne. A to oznacza, że gdyby nastąpiła masowa adopcja technologii blockchain i każdy człowiek będzie mieć własny adres musimy być świadomi, że wszelkie wykonane przez nas zakupy pozostaną w naszej historii i tej historii nie ma możliwości zmienić. Myślę, że warto sobie ten fakt uświadomić.

 

Pracując w funduszach inwestycyjnych zrozumiałem, że jest możliwość tokenizacji aktywów finansowych którymi handlują banki inwestycyjne co daje niespotykaną możliwość przepływu kapitału oraz kontrolę wartości. Byłem bardzo ciekaw co zrobi fundacja CFA (znany certyfikat w świecie finansów) i uznałem, że jeśli mam rację CFA musi zacząć się dostosowywać czyli dodać do swoich certyfikatów analizę projektów kryptograficznych oraz poruszać zagadnienia analizy fundamentalnych cyfrowych aktywów. Uważam, że proces digitalizacji społeczeństwa - zostanie rozpoczęty na masową skalę przez gigantów technologicznych a technologia rozproszonych rejestrów odegra w tym procesie znaczącą rolę. Należy być świadomym wielu zagrożeń jak chociażby stopniowy zanik prywatności przy jednoznacznym coraz szybciej rozwijającym się tzw. „surveillance capitalism”, który bazuje na handlowaniu naszymi danymi które sami na własne życzenie udostępniamy w sieci nie zdając sobie sprawy z tego jakie to ma długoterminowe negatywne konsekwencje dla każdego z nas. Każdego dnia spotykam się z masową ignorancją spowodowaną czy to brakiem czasu, czy świadomości, czy najzwyczajniej lenistwa w dziedzinie udostępniania prywatnych danych gigantom technologicznym którzy zrobią wszystko, aby zmonetyzować przechowywane zbiory danych.

Prywatyzacja środka płatniczego - giganci technologiczni

Jakiś czas temu dowiedzieliśmy się, że Facebook zamierza wyemitować własną walutę którą nazwał Diem, na tę chwilę nie wiemy o tym przedsięwzięciu wiele, ale moim zdaniem to będzie analogiczny system, który w Chinach działa już od lat w postaci aplikacji „WeChat” firmy Tencent czyli technologicznego giganta Azji. Diem podobnie jak WeChat będzie działać w aplikacji którą każdy będzie mógł sobie zainstalować i normalnie płacić przechowywanymi tam środkami w sklepie, ci którzy byli w Chinach zapewne mieli możliwość zaobserwować, że znaczna część transakcji przeprowadzanych w Chinach odbywa się za pomocą kodu QR, myślę, że analogicznie będzie działać Diem od Facebooka. Jednak proszę mnie nie odebrać, że jestem zwolennikiem systemu WeChat czy Diem, już tłumaczę dlaczego. Kwestią krytyczną tego typu systemu to kto przechowuje dane o transakcjach wraz z kluczami prywatnymi oraz jakie ma możliwości (np. założenie blokady na środki), w momencie masowej adopcji tych rozwiązań firmy będą wiedziały o każdej naszej transakcji co otwiera ogromne pole do nadużyć jak chociażby „personal scoring” - kupowane papierosy podwyższają ryzyko choroby a więc ubezpieczenie dla takiej osoby może być znacznie wyższe niż dla osoby niepalącej. To jedynie przykład jednej z wielu potencjalnych nadużyć, to czego możemy być pewni to te systemy będą niezwykle wygodne a wygoda ta będzie mieć na celu wykorzystanie jednej z podstawowych cech ludzi jakim jest lenistwo. Część instrumentów finansowych wyewoluuje do postaci tokenu oraz kolejne firmy technologiczne będą funkcjonować w zaprogramowanej tokenomice a płynący instytucjonalny kapitał przyspieszy rozwój cyfrowych firm. Tradycyjną ekonomię stopniowo będzie zastępować ekonomia tokenu która zostanie zaprogramowana dzięki programiście za pomocą kodu źródłowego rozumianego przez komputer oraz programistę i pierwsi zarządzający w funduszach którzy znajdą wartościowe projekty oraz protokoły, potencjalnie mogą zdobyć ogromną przewagę która może utrwalić się na długie lata – cyfrowe firmy w dużej mierze to transgraniczne instytucje działające globalnie, nie znające oraz nie uznające geograficznych granic państw.

 

Osobiście jedną z większych wartości jaką widzę na tym rynku pieniędzy to fakt, że systemy takie jak Ethereum mogą zostać (moja autorska nazwa) społecznymi systemami operacyjnymi, dla ludzi z otwartymi głowami i czujnie obserwującymi zmieniający się świat nie jest tajemnicą, że społeczeństwa działają na zasadzie zachęt ekonomicznych, jednostka robi to co jej się opłaca ekonomicznie. Zatem w niedalekiej przyszłości mogą powstać szkoły (zastosowań jest mnóstwo..) gdzie uczeń nie będzie się uczył dla oceny do których jesteśmy przyzwyczajeni a dla punktu/tokenu, który przybliża go do wymarzonej pracy. Z drugiej strony pracodawca może przyjąć pracownika bez rozmowy kwalifikacyjnej ponieważ za pomocą kilku kliknięć ma dostęp do całej historii osiągnięć danego kandydata.

Przyszłość rynku rozproszonych rejestrów

Myślę, że najbliższe lata na rynku cyfrowych aktywów będą niezwykle interesujące chociażby ze względu na fakt, że technologie za nią stojące z każdym dniem stają się coraz bardziej stabilne i gotowe do masowej adopcji. O ile przez ostatnią dekadę osobami zainteresowanymi chociażby Bitcoinem znajdowali się na kółkach matematycznych oraz informatycznych tak w roku 2020 oraz 2021 widać, że firmy oraz fundusze instytucjonalne wchodzą na rynek. Prawda jest taka, że fundusze od paru lat akumulują najbardziej obiecujące tokeny, ale dopiero w ostatnim czasie zaczęły to raportować. Niemcy uchwaliły tzw. “Spezialfonds’ Law” które pozwalają niemieckim funduszom akumulować cyfrowe aktywa. Poniżej widać kurs jednej ze spółek giełdowych MicroStrategy która zakupiła Bitcoin i jej notowania w okresie maksimum cenowego kursu wirtualnej waluty (liczba spółek giełdowych budująca pozycję instytucjonalną stale wzrasta):

 

 

Ze względu, że rynek Bitcoin w warunkach instytucjonalnych jest rynkiem nadal relatywnie płytkim, większe zakupy firmy rozkładają na dłuższy okres czasu. Jak możemy przeczytać w sprawozdaniu finansowym MicroStrategy3 zakupiła 20875 Bitcoin po średniej cenie 24,214USD oraz 21,315USD. W następnym akapicie sprawozdania finansowego możemy przeczytać, że firma zakupiła 253 Bitcoin po uśrednionej cenie 59,339 dolarów amerykańskich. Drugą znaną firmą która zdecydowała się na akumulację Bitcoin jest Tesla, w załączonym nagraniu4 znajduje się dokładne omówienie sprawozdania finansowego.

 

Jeszcze jedna uwaga odnośnie ceny Bitcoin, sama cena przyciąga uwagę, ale ja zachęcam do zainteresowania się koncepcjami Johna Nasha o tzw. idealnym pieniądzu (ideal money) która wspomina o tym, że aby ujednolicić waluty fiducjarne należy sprawić by poszczególne waluty jednocześnie były zbieżne do zera. Warto również zrobić sobie eksperyment myślowy polegający na postawieniu sobie pytania jaki czynnik powoduje prowzrostową naturę Bitcoin, w mojej ocenie to świadome działanie banków centralnych.

 

Działania banków centralnych na całym świecie sprzyjają stopniowemu wzrostowi rynków cyfrowych aktywów. Tak naprawdę to banki centralne odpowiadają za wzrost i (już za rogiem) masową adopcję.

 

Nie spodziewam się, że zmiany nastąpią z dnia na dzień, ale uważam, że proces digitalizacji z jednej strony będzie ceteris paribus rynków finansowych jakie znamy (bez instytucji banku komercyjnego per se). Z drugiej strony za parę lat systemy ekonomiczne będą coraz częściej opierać się na tokenomice (zaprogramowanych regułach insentywizacji kolejnych użytkowników) a wyżej opisaną tezę opieram na wielu rozmowach, obserwacjach działań firm technologicznych oraz codziennej obserwacji otoczenia w którym lokalnie żyję i funkcjonuję. Punkt gdzie zmierzamy globalnie jako społeczeństwo/społeczeństwa to tzw. Self sovereign individuals. Moim celem napisania tego artykułu było przedstawienie paru faktów oraz zachęcenie do własnej, głębszej analizy i obserwacji, tematyka nie jest najłatwiejszą a ze względu, że całość wydarzeń ma miejsce w sferze cyfrowej trudna do obserwacji dla osób którzy nie zajmują się na co dzień systemami informatycznymi.

 

Zapraszamy do zbioru dat historycznych5 związanych z kryptografią oraz rozwojem rejestrów rozproszonych na Blog autora kursu. W jednym miejscu znajdziecie zbiór ważnych dat i wydarzeń, którego przestudiowanie daje (powinno dać) sporo do myślenia.

 

1 https://bitcoin.org/bitcoin.pdf

2 https://pl.wikipedia.org/wiki/Problem_bizantyjskich_genera%C5%82%C3%B3w

3 https://www.microstrategy.com/content/dam/website-assets/collateral/financial-documents/press-release-archive/microstrategy-announces-first-quarter-2021-financial-results.pdf

4 https://www.youtube.com/watch?v=CKddb2XjEj8

5 https://waszczyk.com/the-past-and-future-of-digital-assets

 

Pełna lista odcinków

 

© 2012-2021 Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych

Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych zastrzega, iż wszystkie materiały dostępne w serwisie sii.org.pl są objęte ochroną prawa autorskiego. Kopiowanie, zwielokrotnianie, rozpowszechnianie i inne formy korzystania z materiałów umieszczonych w ww. serwisie wykraczające poza granice dozwolone prawem jest zabronione.