Chat with us, powered by LiveChat
×Drogi U偶ytkowniku, przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (scrollowanie, zamkni臋cie komunikatu, klikni臋cie na elementy na stronie poza komunikatem) bez zmian ustawie艅 w zakresie prywatno艣ci, wyra偶asz zgod臋 na przechowywanie na urz膮dzeniu, z kt贸rego korzystasz tzw. plik贸w cookies oraz na przetwarzanie Twoich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze Ciebie z serwis贸w internetowych Stowarzyszenia Inwestor贸w Indywidualnych oraz innych parametr贸w zapisywanych w plikach cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Je偶eli nie wyra偶asz zgody na u偶ywanie przez nas cookies powiniene艣 zablokowa膰 ich zapisywanie na swoim urz膮dzeniu zmieniaj膮c ustawienia swojej przegl膮darki lub opu艣ci膰 t臋 stron臋. Aby uzyska膰 wi臋cej informacji na temat plik贸w cookies i przetwarzania danych osobowych, zapoznaj si臋 z nasz膮 polityk膮 prywatno艣ci i zasadami dotycz膮cymi plik贸w cookies.

Inwestorzy Live 馃煝: Dlaczego wi臋kszo艣膰 inwestor贸w traci pieni膮dze?

Zastanawiali艣cie si臋 kiedy艣 jak to jest, 偶e rynki kapita艂owe rosn膮 od ponad 100 lat, a i tak wi臋kszo艣膰 inwestor贸w traci na nim pieni膮dze? A wiecie, 偶e bardzo zyskowne s膮 portfele os贸b, kt贸re od dawna nie 偶yj膮? Chcesz wiedzie膰 dlaczego tak si臋 dzieje? Zapraszamy na Live'a z Grzegorzem Zalewskim, autorem kursu Psychologia Inwestowania.

馃棑 艣roda, 8 grudnia 馃晳 14:00

Gdzie mo偶na ogl膮da膰 najbli偶szy Live 馃煝?聽

Transkrypcja

Micha艂 Mas艂owski: Dzie艅 dobry, z tej strony Micha艂 Mas艂owski, Stowarzyszenie Inwestor贸w Indywidualnych. Dzisiaj moim go艣ciem jest Grzegorz Zalewski, autor kursu 鈥濸sychologia inwestowania鈥. Cze艣膰, Grzegorz.

Grzegorz Zalewski: Dzie艅 dobry, pa艅stwu. Cze艣膰.

Micha艂 Mas艂owski: Grzegorz, ja m贸g艂bym ci臋 d艂ugo przedstawia膰 oczywi艣cie, ale ty jeste艣... Bardzo mi si臋 podoba艂o, bo to si臋 szerokim echem odby艂o na Twitterze i w mediach spo艂eczno艣ciowych, jak si臋 przedstawia艂e艣 w jednym z filmik贸w, 偶e jeste艣 autorem kursu, 偶e ty m贸wisz otwarcie, 偶e jeste艣 spekulantem.

Grzegorz Zalewski: Znaczy ja troch臋 nie jestem obecny w mediach niekt贸rych spo艂eczno艣ciowych, zw艂aszcza publicznie, wi臋c...

Micha艂 Mas艂owski: To ja ci臋 informuj臋, 偶e zosta艂o zauwa偶one, 偶e si臋 przedstawi艂e艣, 偶e jeste艣 spekulantem, ale to chyba... Wiesz, w Polsce spekulant mi si臋 ca艂y czas wydaje, 偶e mimo dwudziestu paru lat rynku kapita艂owego takie pejoratywne zabarwienie, 偶e spekulant to jest taki go艣膰, co pod Pewexem handluje walutami, tak jeszcze wiesz, z lat 80.

Grzegorz Zalewski: No nic na to nie poradz臋. Ja si臋 gdzie艣 tam odwo艂uje do tej filozofii, gdzie w filozofii spekulacja jest jednym z narz臋dzi zadawania pyta艅 i szukania odpowiedzi na te pytania i tyle, przy tym pozostan臋. Na rynku jest w zasadzie to samo. Ca艂y czas stawiamy obie pytania o to, co b臋dzie i albo si臋 pomylimy, albo si臋 nie pomylimy. Albo b臋dziemy mieli przyjemno艣膰, albo kto艣 nam powie: 鈥濼o nie tym razem ty masz racj臋鈥 po prostu.

Micha艂 Mas艂owski: Ja si臋 pozby艂em negatywnego zabarwienia s艂owa 鈥瀞pekulant鈥, przesta艂em tak to postrzega膰 lata temu, jak jeszcze prezesem gie艂dy by艂 Wies艂aw Roz艂ucki, on raz na konferencji Wall Street przyjecha艂 i zobaczy艂, ile ludzi przyjecha艂o, jak du偶o ludzi i powiedzia艂, 偶e spekulanci to jest s贸l tego rynku kapita艂owego, 偶e to oni s膮 najwa偶niejsi, bo to robi膮 p艂ynno艣膰 i tak dalej, podtrzymuj膮 t臋 gie艂d臋 przy 偶yciu i ja wtedy te偶 tak pomy艣la艂em, 偶e najwy偶szy czas, 偶eby zmienia膰 to zabarwienie s艂owa 鈥瀞pekulant鈥, 偶e spekulant...

Grzegorz Zalewski: To du偶a praca by艂a wykonana wtedy, bo prezes Roz艂ucki te偶 d艂ugo dochodzi艂 do tego, 偶eby mimo tworzenia rynku 偶eby doceni膰, 偶e ka偶da grupa ma jakie艣 tam swoje w艂asne funkcje. Troch臋 jak w przyrodzie 鈥 mo偶emy si臋 obra偶a膰 na istnienie niekt贸rych organizm贸w, kt贸re mo偶e nie s膮 mi艂e w wygl膮dzie i w zachowaniu, ale s膮 u偶yteczne z jakich艣 powod贸w.

Micha艂 Mas艂owski: Jasne i teraz to, dlaczego si臋 spotkali艣my, bo nagra艂e艣 ten kurs 鈥濸sychologia inwestowania鈥 i tu bardzo wa偶na rzecz, bo okazuje si臋 jak tak patrzymy, jak wygl膮da spekulant, inwestor gie艂dowy, 偶e ta psychologia inwestowania tak naprawd臋 jest jedn膮 z rzeczy, kt贸ra mu najbardziej przeszkadza w tym, 偶eby zarabia膰 pieni膮dze. Jest bardzo cz臋sto przecie偶 tak, 偶e metod臋 zarz膮dzania kapita艂em ma dobr膮, wszystko ma dobre, a dziwnym trafem nie zarabia pieni臋dzy i tutaj chcia艂em zada膰 pierwsze pytanie, bo nie wiem, czy s艂ysza艂e艣, 偶e gdzie艣 widzia艂em takie badania czy biura maklerskie podawa艂y chyba nie w Polsce, 偶e podobno super skuteczne wyniki s膮 na rachunkach os贸b, kt贸re niestety nie 偶yj膮, w zwi膮zku z tym nie dotykaj膮 tych rachunk贸w, rodzina nie dowiedzia艂a si臋 o ich istnieniu, to s膮 takie martwe rachunki, tam jest kupowany jaki艣 zestaw akcji, ale by艂 kupiony 10 lat temu, jak jeszcze inwestor 偶y艂. I teraz nic si臋 nie dzieje na tych rachunkach, maj膮 super wyceny, super krzywe kapita艂u i chcia艂em zapyta膰 si臋 ciebie, dlaczego tak si臋 mo偶e dzia膰?

Grzegorz Zalewski: Czyli 偶eby by膰 skutecznym inwestorem, trzeba nie 偶y膰 najlepiej, to jest taka konkluzja. Znaczy z takimi chwytliwymi por贸wnaniami czy has艂ami one maj膮 to do siebie, 偶e niestety jak si臋 pogrzebie bardziej, to si臋 okazuje, 偶e to jest anegdotka tylko, bo rozumiem, 偶e ta sytuacja nie dotyczy wszystkich inwestor贸w wieloletnich, kt贸rzy na przyk艂ad posiadali akcje General Motors albo Forda, albo Enrona, labo w Polsce Universalu, Petrol Investu i zosta艂y na rachunkach jakie艣 przedziwne rzeczy, tylko dotyczy tych, o kt贸rych zwykle w ksi膮偶kach si臋 pisa艂o: 鈥濿yobra藕 sobie, 偶e twoja babcia kupi艂a za dolara akcje Coca Coli albo McDonalda i po 80 latach ty jeste艣 bogatym wnuczkiem po stu splitach, przer贸偶nych dywidendach masz mn贸stwo pieni臋dzy鈥. Mnie si臋 bardzo podoba艂o, gdzie艣 to zauwa偶y艂em ostatnio w ramach mojego nieuczestniczenia w mediach spo艂eczno艣ciowych, tylko troszk臋 podgl膮dania niekt贸rych opinii, gdzie艣 widzia艂em przy jakiej艣 mojej wypowiedzi... Nie wiem, czy na Twitterze nie, kto艣 napisa艂 o tym, 偶e d艂ugoterminowa perspektywa, o kt贸rej si臋 tak cz臋sto m贸wi, typu 50 lat, 60 i tak dalej, to w og贸le jest niefunkcjonalna z punktu widzenia przeci臋tnego cz艂owieka, ju偶 nie m贸wi臋 inwestora. Dla niego perspektyw膮 d艂ugoterminow膮 to jest rok. Przez rok chc臋 zarabia膰 pieni膮dze, w nast臋pnym roku to jest kolejny interwa艂 i my艣l臋, 偶e tak jest. 艢wietnie wygl膮da w statystykach te wszystkie por贸wnania, 偶e buy & hold jest lepszy, kupuj i trzymaj jest lepsze ni偶 jakakolwiek inna spekulacja czy aktywne zarz膮dzanie, bo w perspektywie 30 lat gdyby艣 trzyma艂 akcje... No dobra, tylko ja mam lat nie powiem ile, 30 lat jestem na rynku. W tym czasie by艂o kilka recesji, kilka krach贸w, moje plany zawodowe mo偶e nie zawirowywa艂y, ale zdarza艂o si臋 tak, 偶e potrzebne mi by艂y pieni膮dze, dooko艂a mnie znam mn贸stwo ludzi, kt贸rych kariera na rynku to s膮 dwie dekady max, ale wielu jest takich, dla kt贸rych to jest 5 lat, 10, tak? Takich, kt贸rzy trzymaj膮 papiery po kilkadziesi膮t lat jest niewielu, tak? Oni si臋 pewnie zdarzaj膮, tylko 偶e to mo偶emy sobie jako anegdotk臋 powiedzie膰 i za艂o偶y膰, 偶e na ka偶dego, kto ma akcje Tesli kupione... Ale tak, nie da si臋 Tesli kupi膰 20 lat temu. To powiedzmy, 偶e akcje McDonalda kupione 40 lat temu posiada drugie tyle albo nawet wi臋cej akcje w艂a艣nie General Motors.

Micha艂 Mas艂owski: Albo innego PPG, prawda?

Grzegorz Zalewski: Tak, dok艂adnie.

Micha艂 Mas艂owski: Oczywi艣cie, to ja te偶 si臋 zgadzam, 偶e to jest w艂a艣nie trudne, 偶e na jednego Buffetta, kt贸ry tam ju偶 od nie wiem ilu lat trzyma te akcje, przypada stu takich, dla kt贸rych powiedzenie 鈥瀢e藕 trzymaj akcje 20 lat鈥 jest jak膮艣 abstrakcj膮, bo jak on sobie policzy, ile ma 10 lat, doda 20, to ju偶 nie jest optymistycznie.

Grzegorz Zalewski: Tak, dok艂adnie. Zw艂aszcza, 偶e... Nie wiem, jak si臋 nazywa艂a ta ksi膮偶ka, strasznie marnie przet艂umaczona na polski. Nie pami臋tam tytu艂u, ale autor zwraca艂 w niej uwag臋 na to, 偶e tak naprawd臋 wi臋kszo艣膰 maj膮tku Buffetta przyros艂o po dwudziestu czy trzydziestu latach. Od wtedy zacz膮艂 si臋 ten wzrost.

Micha艂 Mas艂owski: On wi臋kszo艣膰 pieni臋dzy zarobi艂, jak przekroczy艂 50. rok 偶ycia. Do 50. roku 偶ycia co prawda ju偶 by艂 wyceniany w miliardach, ale to by艂 bardzo malutki u艂amek tego, co ma dzisiaj.

Grzegorz Zalewski: Dok艂adnie tak. A jego koncepcja jest sprzedawana zwykle nie przez niego samego, ale przez r贸偶nego rodzaju otoczenie, b膮d藕 jak Buffett i zosta艅 m艂odo emerytem. Ten ameryka艅ski frazes 鈥瀐ow to retire young鈥 gdzie艣 tam si臋 pojawia, chocia偶 on sam jest zaprzeczeniem tego, bo jest aktywny zawodowo, aktywny intelektualnie i wcale nie zamierza przechodzi膰 na emerytur臋. Nie zamierza艂 ani 10 lat temu, ani 20 lat temu, kiedy mia艂 ju偶 jaki艣 tam wiek emerytalny. On po prostu ci臋偶ko pracuje.

Micha艂 Mas艂owski: Dobrze, OK. To chyba faktycznie tak jest, 偶e bardzo inwestor贸w pr贸buje si臋 mierzy膰 z tym rynkiem w kr贸tkim terminie, ale statystyki s膮 nieub艂agane. Wielka szkoda, bo KNF publikuje na podstawie ankiet w biurach maklerskich statystyki dla Forexu, tutaj niesie te kagany po艣wiaty i pr贸buje ostrzega膰, jaki ten Forex przebrzyd艂y i jak nam r臋ce ucina. Dla Forexu ile to i jakie grube kilkadziesi膮t procent inwestor贸w traci. Przyznam si臋 szczerze, 偶e bardzo szkoda, 偶e nie ma takich statystyk na rynku akcji, ale.

Grzegorz Zalewski: Dla akcji i dla kontrakt贸w, czyli dla rynk贸w regulowanych.

Micha艂 Mas艂owski: Tak. Co powoduje wed艂ug ciebie, 偶e ludzie trac膮 pieni膮dze na rynku?

Grzegorz Zalewski: Bo lubi膮.

Micha艂 Mas艂owski: Lubi膮? Chocia偶 przed艂u偶臋 troch臋 pytanie, zacytuj臋 Paw艂a Szczepanika, kt贸ry m贸wi艂, 偶e kiedy艣 faktycznie by艂 taki okres, 偶e by艂 bardzo popularny Forex na rynku polskim i on widzia艂 po inwestorach przyje偶d偶aj膮cych na konferencje Wall Street i m贸wi艂 tak, 偶e ci, kt贸rzy spekulowali na akcjach tak jak 20 lat temu przyje偶d偶ali, tak dalej przyje偶d偶aj膮. Troszk臋 si臋 postarzeli, ale s膮, to tych, kt贸rzy inwestowali aktywnie na Forexie, jako艣 dziwnym trafem przestali przyje偶d偶a膰. To co powoduje wed艂ug ciebie? Popatrzmy na stuletni膮 histori臋 rynku. No rynek gdzie by艂 100 lat temu, a gdzie jest dzisiaj? M贸wisz o Amerykanach, to faktycznie jest niebo a ziemia, a inwestorzy co do zasady trac膮 pieni膮dze na rynku. Co o tym decyduje wed艂ug ciebie?

Grzegorz Zalewski: Pierwsza rzecz to rzeczywi艣cie te rozwi膮zania, kt贸re obowi膮zuj膮 w Polsce, s膮 rozwi膮zaniami mi臋dzynarodowymi. W momencie, jak Forex detaliczny zacz膮艂 si臋 tak strasznie rozwija膰 i panoszy膰 nawet i pojawi艂a si臋 oferta z t膮 ogromn膮 d藕wigni膮 鈥 100 do 1, 500 do 1, 10 000 do 1 鈥 i mn贸stwo ma艂ych inwestor贸w zacz臋艂o traci膰 pieni膮dze, to one nie by艂y na szcz臋艣cie wielkie nominalnie, bo tam szybko to trwa艂o. Grasz d藕wigni膮 500 do 1, p艂acisz 100 dolar贸w, to ju偶 nie masz tych stu dolar贸w w momencie wp艂acania. No ale kto艣 postanowi艂 si臋 strasznie przej膮膰 tym nies艂ychanym skandalem, jakim jest to, 偶e drobni trac膮 pieni膮dze i wymuszono czy wprowadzono te regulacje wymuszaj膮ce na brokerach podawanie statystyk dotycz膮cych tego, ilu klient贸w traci na Forexie. Zacz臋艂y si臋 pojawia膰 te liczby 70, 80, 90% czasami rachunk贸w trac膮cych. Oczywi艣cie to potwierdzi艂o statystyki, kt贸re obowi膮zywa艂y od lat, tylko nie by艂y tak szeroko publikowane, kt贸re od czasu do czasu robili badacze albo publikowa艂y domy maklerskie brokerskie ameryka艅skie dotycz膮ce rynku kontrakt贸w terminowych. 呕e tak 鈥 80% co najmniej traci, 偶e 艣rednie wyczyszczenie rachunku trwa oko艂o p贸艂 roku, 艣redni wyczyszczony rachunek to jest oko艂o 5-6 000 dolar贸w, co w zadziwiaj膮cy spos贸b ta warto艣膰 by艂a warto艣ci膮... Ja odwo艂uj臋 si臋 do danych tak gdzie艣 z pocz膮tku lat 2000. 鈥 ta warto艣膰 si臋 zbiega艂a z warto艣ci膮 tego, ile wymagano do otworzenia rachunku kontraktu. To by艂o te 5 000 dolar贸w, czyli ludzie wchodzili, czy艣cili i wychodzili, ju偶 nie kontynuowali tej 艣cie偶ki. Bardzo trudno jest takie statystyki uzyska膰 dla rynku akcji ze wzgl臋du na t膮 specyfik臋. Tu nie ma tego mark to market i takiego 艂atwego przeliczenia zysk贸w i strat, chocia偶 dawa艂oby si臋 to zrobi膰, ale to mn贸stwo pracy kosztuje. No i teraz pytanie, bo w momencie, gdy to wprowadzano te zasady i te pierwsze statystyki zacz臋艂y si臋 pojawia膰, publikowane u nas przez KNF, one by艂y zawsze publikowane z takim... To nie by艂y nigdy obiektywne komunikaty, tylko to zawsze by艂o takie: 鈥濷, zobaczcie, w co was pakuj膮 ci pazerni brokerzy鈥, tak? Ja w r贸偶nych tekstach stara艂em si臋 zawsze to odczarowywa膰, oddemonizowywa膰 troch臋, 偶e hej, zaraz, ale czemu wy si臋 dziwicie? 90% start-up贸w, kt贸re rozpoczyna dzia艂alno艣膰, plajtuje w przeci膮gu pierwszych pi臋ciu lat.

Micha艂 Mas艂owski: I jeszcze nikt tego nie zakazuje.

Grzegorz Zalewski: Dok艂adnie. Nikt nie m贸wi: 鈥濶ie zak艂adaj start-upu, bo tylko 1 na 10 przetrwa鈥. Dzisiaj zerkn膮艂em, uwa偶a si臋, 偶e tylko 30% d艂ugoterminowo graczy w pokera utrzymuje pieni膮dze. Poker jest bardzo zbli偶ony do tradingu. Ja wiem, 偶e niekt贸rzy nie lubi膮 tych por贸wna艅 do gier. Nie wiem, czy tutaj mam t臋 ksi膮偶k臋 鈥濸oker na Wall Street鈥 tradera akcyjnego, kt贸ry m贸wi: 鈥濼u jest bardzo du偶o podobie艅stw, bo jedno i drugie jest gr膮 umiej臋tno艣ci i przypadku, to jest tylko kwestia, czy my rozumiemy, co jest umiej臋tno艣ciami, a co przypadkiem鈥. Kolejny przyk艂ad ze 艣wiata bardziej realnego, kiedy艣 sprawdza艂em statystyki do ksi膮偶ki o wiele m贸wi膮cym tytule 鈥濻po艂ecze艅stwo, w kt贸rym zwyci臋zca bierze wszystko鈥. To ju偶 jest wa偶ne, co oznacza, 偶e skoro zwyci臋zca bierze wszystko, to przegrywaj膮cych jest ca艂a reszta.

Micha艂 Mas艂owski: I oni nie dostaj膮 nic.

Grzegorz Zalewski: Dok艂adnie. Do tekstu o tej ksi膮偶ce sprawdzi艂em, 偶e w Polsce w 2012 roku wed艂ug statystyk PZPN-u by艂o zarejestrowanych 935 000 pi艂karzy graj膮cych w pi艂k臋 no偶n膮. Tak, ja te偶 w to nie wierzy艂em. To s膮 wszystkie te kluby, klubiki porejestrowane. Ka偶dy z nich jak by艂 ma艂y, to chcia艂 zostawa膰 kim艣 tam. Bo艅kiem, Dejn膮, Lewandowskim, ale ilu zosta艂o wygranych? I nikt im nie m贸wi, nikt nie m贸wi tym rodzicom. Dooko艂a tutaj na Osiedlu Warszawskim mam chyba ze 3 szk贸艂ki pi艂karskie. Co roku we wrze艣niu rodzice zapisuj膮 tam swoje pociechy, kt贸re marz膮 o tym, 偶eby by膰 Lewandowskim czy kimkolwiek. Nikt im nie m贸wi: 鈥濰ej, wiesz, jaka jest twoja szansa zostania Lewandowski? Bardzo nam przykro, nie przyno艣 do nas pieni臋dzy, bo zmarnujesz te pieni膮dze鈥, bo te pieni膮dze na te kursy te偶 s膮 wydawane 鈥 tu jest to samo. Ludzie przychodz膮 na rynek r贸偶ni. To nie przychodz膮 sami profesjonali艣ci zmaga膰 si臋 ze sob膮. Nadal statystyka by艂aby taka sama, bo wci膮偶 byliby wybitni, ale nie deprecjonuj膮c absolutnie nikogo, bo je偶eli m贸wimy o wolnym rynku i o dowolno艣ci, to tak samo jak ja mam prawo zapisa膰 moje dziecko do szk贸艂ki pi艂karskiej, jak ma 6 lat, to tak samo mam prawo wej艣膰, jak b臋d臋 mia艂 18 lat, na rynek kapita艂owy 鈥 czy to b臋dzie Forex, czy akcje.

Micha艂 Mas艂owski: I tam straci膰 swoje pieni膮dze.

Grzegorz Zalewski: Dok艂adnie, nikt mnie przed tym nie powstrzymuje, bez wzgl臋du na moje kompetencje i umiej臋tno艣ci. Czy ja wiem, 偶e pi艂ka do nogi to jest ta okr膮g艂a, czy mo偶e ta owalna, czy ja wiem, 偶e na rynku s膮 akcje i co艣 w rodzaju kontrakt贸w terminowych. No doskonale o tym wiemy. Ty masz przekr贸j latami przez uczestnik贸w Wall Streetu. Tam jest pe艂ny przekr贸j populacji. Ludzi, kt贸rzy us艂yszeli 10 dni wcze艣niej, 10 tygodni wcze艣niej, 10 lat wcze艣niej i przychodz膮, na r贸偶nym poziomie wiedz i trudno, 偶eby ta statystyka by艂a jaka艣 inna. Nie jest przera偶aj膮ca, tak? Przyst臋puj膮c do tej gry po prostu powinni艣my o tym wiedzie膰 i to jest pierwsza rzecz, kt贸r膮... Skoro b臋dziemy rozmawia膰 troch臋 o tym moim kursie psychologia inwestowania, to jest jedna z pierwszych rzeczy, kt贸r膮 sobie powinni艣my u艣wiadomi膰. Gdzie jestem na takiej skali umiej臋tno艣ci, 偶e mam marzenie o tym, 偶eby by膰 wybitnym inwestorem? Bo wi臋kszo艣膰 z nas przychodzi na rynek i my艣li: 鈥濩hc臋 zarobi膰 szybko, 艂atwo i du偶o鈥, tak? Jak robi艂em latami, jeszcze jak si臋 spotyka艂em ze studentami czy pocz膮tkuj膮cymi inwestorami takie ankiety dotycz膮ce tego, jakie by艂y ich oczekiwania. Nie jakie s膮 teraz, jak ju偶 s膮 na rynku, tylko jakie by艂y ich oczekiwania co do potencjalnej stopy zwrotu powiedzmy rocznej.

Micha艂 Mas艂owski: Pozw贸l mi strzeli膰 鈥 100%.

Grzegorz Zalewski: Tak. Znaczy najcz臋艣ciej je艣li chodzi o rynek kontrakt贸w terminowych, to to by艂o co najmniej 100%. I teraz konfrontowanie ich z tym, 偶e Buffett... On co prawda nie u偶ywa za bardzo pochodnych. 艢rednia stopa zwrotu wieloletnia trzydzie艣ci kilka procent. Soros handluj膮cy na pochodnych tak samo. Larry Hyde tak samo trzydzie艣ci kilka procent. Jakie s膮 twoje kompetencje, 偶e zamierzasz utrzymywa膰 w d艂ugim terminie 100%? Co potrafisz takiego, czego tamci nie potrafili? No i to jest pierwsze... Je偶eli jeste艣my intelektualnie uczciwi wobec siebie, to powinni艣my powiedzie膰 dobra, rzeczywi艣cie, powolutku. Zobacz臋, jak to wszystko wygl膮da, zobacz臋, co ja potrafi臋, zobacz臋, z czym to si臋 wszystko wi膮偶e, bo tu nawi膮偶臋 do tego, o czym ty m贸wi艂e艣. Tak naprawd臋 kluczowa nie jest kompetencja znajomo艣ci narz臋dzi, znajomo艣ci zasad rynku tylko to, co my zrobimy, b臋d膮c na tym rynku, tak? Czy b臋dziemy trenowa膰 systematycznie, czy b臋dziemy przestrzega膰 jakich艣 zasad, czy b臋dziemy zdyscyplinowani i konsekwentni? To s膮 strasznie trudne rzeczy, bo my wszyscy o tym wiemy, tak jak mn贸stwo os贸b rozpoczynaj膮cych 1 stycznia deklaracje o tym, 偶e b臋d膮 si臋 odchudza膰 albo rzuca膰 palenie albo rozpoczn膮 bieganie, tak? Wszyscy o tym wiedz膮. Wystarczy systematyczno艣膰. No i te statystyki cudowne pokazuj膮ce, 偶e wi臋kszo艣膰 tych, kt贸rzy kupuj膮 karnety roczne na r贸偶nego rodzaju si艂ki, fitnessy i tak dalej, w lutym 80% przestaje ju偶 by膰 aktywna. Co si臋 takiego sta艂o? Po艂amali nogi czy co艣? Nie. Nie s膮 wystarczaj膮co zdeterminowani i cierpliwi. Oni wiedz膮 doskonale o tym, 偶e to by艂oby dla nich dobre, 偶e by艂oby korzystne, ale trzeba podj膮膰 mn贸stwo wysi艂ku, wi臋c zamiast chodzi膰 na si艂k臋 czy na jaki艣 fitness w nadziei na to, 偶e si臋 zrzuci 5-10 kilo, b臋dzie wygl膮da艂o fajnie latem, no to szukamy kolejnych magicznych diet w tydzie艅. Wi臋c to si臋 niczym nie r贸偶ni od tego, 偶e inwestor, kt贸remu si臋 m贸wi: 鈥濻艂uchaj, we藕 wykonaj mn贸stwo pracy nad sob膮, 偶eby by膰 skutecznym i do艣wiadczonym鈥, to on m贸wi: 鈥濪aj spok贸j鈥. Metoda jest wa偶na.

Micha艂 Mas艂owski: Nie, metoda to ju偶 jest zaawansowane co艣, bo ju偶 musisz umie膰, fajnie by by艂o, jakby艣 wiedzia艂, co kupi膰 ju偶 bardzo konkretnie, jeszcze pi臋tro ni偶ej, nie?

Grzegorz Zalewski: Oczywi艣cie. Nie jest atrakcyjne to, 偶eby codziennie rano wsta膰 o godzinie sz贸stej, p贸j艣膰 na si艂k臋, sp臋dzi膰 tam godzin臋 czasu, wzi膮膰 prysznic i p贸藕niej p贸j艣膰 do pracy, jak kto艣 ci powie: 鈥濩odziennie jak b臋dziesz jad艂 g艂贸wk臋 kapusty, to ju偶 wkr贸tce b臋dziesz szczuplejszy鈥.

Micha艂 Mas艂owski: To te偶 jest du偶y wysi艂ek.

Grzegorz Zalewski: Tak, ale ju偶 艂atwiej jest kupi膰 t臋 g艂贸wk臋 kapusty.

Micha艂 Mas艂owski: Tabletki wzi膮膰, to by艂oby jeszcze prostsze, to ju偶 jest do ogarni臋cia. A s艂uchaj, ja tak uwa偶am i ty podkre艣la艂e艣 to w rozmowie, 偶e to jest trudne. Ja mia艂em te偶 tak膮 teori臋, 偶e inwestowanie takie og贸lne na rynku, d艂ugoterminowe i tak dalej, to jest dla ka偶dego. Dla ka偶dego tego, kto sprzedaje marchewk臋, pracuje na tokarce czy je藕dzi autobusem, ale takie inwestowanie, taka spekulacja, to ju偶 jest trudna. Czy wed艂ug ciebie ka偶dy mo偶e zosta膰 aktywnym spekulantem w pozytywnym tego s艂owa znaczeniu? Bo mi Rafa艂 Gli艅ski, jak mu zada艂em takie pytanie, te偶 wyk艂adowca nasz, kt贸rego gor膮co pozdrawiam, to zawsze tak odpowiada pytaniem na pytanie: 鈥濧 czy ka偶dy mo偶e zosta膰 skrzypkiem, neurochirurgiem, tudzie偶 snajperem zawodowym?鈥, a ja m贸wi臋, 偶e chyba nie ka偶dy, on m贸wi: 鈥濧 widzisz鈥.

Grzegorz Zalewski: Nie no, ka偶dy mo偶e. Mo偶esz chcie膰 zosta膰 skrzypkiem, tak? Nie pami臋tam nazwiska tej 艣piewaczki operowej, na podstawie jej 偶ycia monodram wystawi艂a Krystyna Janda. Tej takiej najs艂ynniejszej 艣piewaczki operowej, kt贸ra nie mia艂a g艂osu, ale mia艂a pieni膮dze na to, 偶eby wyda膰 p艂yt臋. Ona w tej chwili jest fenomenem, bo uda艂o jej si臋 osi膮gn膮膰 sukces. To, 偶e krytycy m贸wi膮: 鈥濪obra, chyba troch臋 z tym g艂osem nie halo鈥, to jest inna sprawa. I tu jest tak samo 鈥 mo偶esz chcie膰 zosta膰 skrzypkiem. Mo偶esz nawet dzie艅 w dzie艅 膰wiczy膰, mo偶esz nie mie膰 kompetencji do tego p贸藕niej si臋 oka偶e. I tutaj jest tak samo 鈥 ka偶dy mo偶e chcie膰 zosta膰 inwestorem. To, czy b臋dzie zarabia艂 pieni膮dze, to jest inna sprawa, tylko 偶e nie powinien oskar偶a膰 wszystkiego dooko艂a na to, 偶e tych pieni臋dzy nie zarabia. Na nieuczciwych broker贸w, na rynek, na fundusze, kt贸re wyrzucaj膮 jego stopy, na analityk贸w manipuluj膮cych kursami, na s膮siada, kt贸ry mu poleci艂 nie takie akcje. Powinien wr贸ci膰 do jakiego艣 tam pocz膮tku i powiedzie膰: 鈥濧 jak膮 prac臋 wykona艂em? Kto艣 mi poleci艂 akcje sp贸艂ki X, dobra, kupi艂em te akcje, tylko co dalej? Czy ja jestem na bie偶膮co z tym kim艣, kto mi poleci艂 i wiem, kiedy on b臋dzie sprzedawa艂? Czy on w og贸le co艣 wspomnia艂 o ryzyku zwi膮zanym z t膮 inwestycj膮 czy nie? Czy po prostu cz艂owiek, kt贸remu bardzo ufam, bo jest moim autorytetem, bardzo lubi臋 potrawy, kt贸re on gotuje, powiedzia艂 mi, 偶e akcje sp贸艂ki kulinarnej s膮 fajne, wi臋c je kupi艂em鈥. Tylko 偶e on ju偶 nie dopowiedzia艂 tego, 偶e w momencie, kiedy co艣 si臋 oka偶e nie tak, to ja to zamykam, bo wygl膮da na to, 偶e biznes si臋 nie uda. No ale zostaniemy z tym i m贸wimy, 偶e on przecie偶 powiedzia艂. To nie jest inwestowanie, to jest rzucanie si臋... Odwo艂am si臋 do pokera 鈥 to jest jak p贸j艣cie raz do kasyna, zagranie kilku partii i narzekanie na wszystkich, 偶e mnie oszukali, 偶e nie uda艂o si臋, to jest nieuczciwa gra strasznie.

Micha艂 Mas艂owski: Co powoduje to, 偶e inwestorzy, kt贸rzy s膮 lata na rynku i wiesz, tu chwal膮 si臋 jakimi艣 zyskami, stratami si臋 nie chwal膮, prze偶ywaj膮 je w samotno艣ci, 偶e jednak przez lata nie zarabiaj膮 tych pieni臋dzy? Ja przez tyle lat na rynku znam bardzo niewielu inwestor贸w super aktywnych, kt贸rzy z tej spekulacji zrobili zaw贸d, taki, kt贸ry ja wiem, 偶e oni... No nie 艣ciemniaj膮. Nie tylko opowiadaj膮, bo naprawd臋 ju偶 zarabiaj膮 pieni膮dze, jest ich malutko. Ca艂a reszta albo patrzy z podejrzeniem, 偶e chyba niekoniecznie zarabiaj膮 pieni膮dze albo po prostu wiedz膮, oni si臋 przyznaj膮, 偶e nie zarabiaj膮 pieni臋dzy na rynku. Co powoduje to, 偶e zdecydowana wi臋kszo艣膰 nie zarabia?

Grzegorz Zalewski: Ja w kursie opowiadam o takim cyklu hossa-bessa czy cyklu 偶ycia inwestora zwi膮zanego z chciwo艣ci膮 i strachem. Wi臋kszo艣膰 z nas w tym cyklu 艂azi w k贸艂ko.

Micha艂 Mas艂owski: O tym m贸wimy, ksi膮偶ka 鈥濪roga inwestora. Chciwo艣膰 i strach na rynku finansowym鈥.

Grzegorz Zalewski: Te偶 mi臋dzy innymi, tak. Kluczem jest to, 偶eby zrozumie膰, jak wydosta膰 si臋 z tego cyklu w艂a艣nie dzi臋ki stosowaniu pewnych zasad i rozumieniu s艂abo艣ci swoich, psychologicznych, emocjonalnych s艂abo艣ci, 偶eby nie wpakowywa膰 si臋 w te pu艂apki w rodzaju 鈥瀊oj臋 si臋 zaj膮膰 pozycj臋, bo wcze艣niej 6 razy z rz臋du straci艂em, wi臋c trz臋s膮 mi si臋 r臋ce na sam膮 my艣l, 偶e znowu strac臋鈥. Za chwil臋 oka偶e si臋, 偶e to by艂a niez艂a transakcja i 偶al mi, 偶e nie wszed艂em, wi臋c wchodz臋 za 3 razy wi臋ksz膮 stawk臋, 偶eby to nadrobi膰 i oczywi艣cie pope艂niam ten sam b艂膮d, a odpowiadaj膮c na to twoje pytanie 鈥 ja my艣l臋, 偶e gdyby艣my zadali pytanie o skuteczno艣膰 w tym d艂ugoterminowym, to mog艂oby si臋 okaza膰, 偶e to, o czym oni m贸wi膮, nie spe艂nia wyobra偶e艅 wi臋kszo艣ci tych, kt贸rzy przychodz膮 na rynek. 呕e nagle si臋 okazuje, 偶e sukcesem nie s膮 stopy zwrotu 100-1 000% rocznie, tylko to s膮 te 20, 15 naprawd臋 zarabiane 艣rednio rocznie, 偶e zdarzaj膮 si臋 lepsze lata, zdarzaj膮 si臋 gorsze lata i 偶e niczym si臋 to nie r贸偶ni od wielu biznes贸w. To tylko ten pozornie jest mniej...

Micha艂 Mas艂owski: Nie trzeba je藕dzi膰 autobusem do pracy.

Grzegorz Zalewski: Tak, nie musisz te偶 kupowa膰 materia艂贸w przer贸偶nych, nie musisz pilnowa膰 kontrahent贸w, nie musisz si臋 rozlicza膰 z jakimi艣 dziwnymi rzeczami, ale tutaj anga偶ujesz bardzo du偶o czasu i niestety jest emocjonalnie kosztowne. Mn贸stwo biznes贸w jest emocjonalnie kosztownych, tylko 偶e najcz臋艣ciej handlujemy sami, nie w zespole i jeste艣my z tym pozostawieni sobie sami.

Micha艂 Mas艂owski: To jest bardzo wa偶ne, co m贸wisz, bo to jest gigantyczny stres, bo ka偶da inna praca, nawet marnie p艂atna i tak dalej... Nie m贸wi臋 o prowadzeniu dzia艂alno艣ci gospodarczej, bo tam mo偶esz straci膰, ale powiedzmy taka praca na etacie. Pracujesz ca艂y miesi膮c, ci臋偶ko bo ci臋偶ko, jest stresuj膮ce i tak dalej, ale na samym ko艅cu masz wi臋cej pieni臋dzy ni偶 przed, bo dostajesz wyp艂at臋, a tu mo偶esz handlowa膰 bardzo zgodnie z zasadami sztuki, wszystko robi膰 od linijki, by膰 super inwestorem, ci膮膰 straty. Popracowa艂e艣 miesi膮c 鈥 jeste艣 na minusie. To jest gigantyczne 藕r贸d艂o stresu.

Grzegorz Zalewski: Dok艂adnie. Masz flaut臋 na rynku, brak zmienno艣ci i twoja metoda w og贸le si臋 nie nadaje chwilowo i koniec. Wiesz, 偶e jedziesz na pusto, robisz tylko przebiegi, z kt贸rych si臋 cieszy tw贸j broker, je偶eli cz臋sto handlujesz, a je偶eli nie, to rzadziej i mo偶esz by膰 najtwardszy i mie膰 du偶e do艣wiadczenie, i je艣li ten okres b臋dzie trwa艂 zbyt d艂ugo jak na twoj膮 wytrzyma艂o艣膰, to pojawiaj膮 ci si臋 w g艂owie my艣li w stylu 鈥瀖o偶e co艣 zmieni膰, mo偶e co艣 przedefiniowa膰鈥 i te my艣li zderzaj膮 si臋 z innymi my艣lami鈥.

Micha艂 Mas艂owski: 鈥濵o偶e to ja jestem do bani鈥.

Grzegorz Zalewski: Nie, to s膮 inne my艣li. Zak艂adam, 偶e jeste艣 do艣wiadczony ju偶 i wiesz o wszystkich ograniczeniach, wi臋c ta druga my艣l jest taka 鈥瀗ie r贸b tego鈥. Przecie偶 wiesz, 偶e jak si臋 pojawiaj膮 te my艣li, to w艂a艣nie jest najlepsza 艣cie偶ka na to, 偶eby si臋 z艂ama膰 i 偶eby zaraz pope艂ni膰 b艂膮d i omin膮膰 okazj臋, kt贸ra by艂a. Ten schemat dla os贸b, kt贸re nas s艂uchaj膮 i kt贸re wiedz膮, na czym polega w bardzo du偶ym uproszczeniu analiza techniczna, to jest sytuacja, w kt贸rej rynek si臋 porusza w jakim艣 kanale. My tracimy ca艂y czas pieni膮dze. Je艣li nie jeste艣my tym, kt贸ry gra wewn膮trz tego kana艂u, na jakich艣 oscylatorach, czekamy na wybicie. Tracimy, tracimy, tracimy i mamy tak膮 my艣l 鈥瀌obra, ja si臋 zatrzymam, 偶eby ju偶 nie traci膰 i poczekam do tego prawdziwego wybicia鈥. I przychodzi to w艂a艣ciwe wybicie, ale my go nie rozpoznali艣my odpowiednio wcze艣niej i jeste艣my 10-15% wy偶ej w zale偶no艣ci od tego, co si臋 wydarzy艂o i my艣limy sobie 鈥瀌o diab艂a鈥.

Micha艂 Mas艂owski: Grzegorz, 10-15% to jest luz. Jeste艣my 100% wy偶ej, a my si臋 na to patrzymy.

Grzegorz Zalewski: Znaczy tak, to s膮... No m贸wi臋, warto艣ci nie maj膮 znaczenia, bo to wszystko zale偶y od tego, jakie mamy podej艣cie do ryzyka i jak sobie to wszystko bilansujemy. Czy to jedno wybicie sensowne pokryje nam m臋czarni臋 z p贸艂 roku czy roku, czy nie. Zreszt膮 tak naprawd臋 st膮d si臋 wzi臋艂a spekulacja. Ludzie handlowali na rynkach towarowych czy jakich艣, widzieli trendy, zajmowali pozycj臋, czekali, a偶 zarobi膮 pieni膮dze, ale nagle kto艣 wpad艂 na pomys艂, 偶e dobra, w czasie tego trendu przecie偶 jest taki z膮bek. Po co ja mam przeczekiwa膰 ten z膮bek, jak ja sobie tu sprzedam, wejd臋 troch臋 taniej i o ten z膮bek jestem bardziej zarobiony? I wprowadzamy te wszystkie narz臋dzia, wska藕niki, oscylatory i zaczynamy 艂apa膰 to. Tylko jak sobie zaw臋zimy obszar korekt i s膮d贸w, kt贸re 艂apiemy, to zaczynamy si臋 szarpa膰 z rynkiem i w najgorszej sytuacji nasza synchronizacja z rynkiem ulega odwr贸ceniu i te偶 przestajemy zarabia膰 pieni膮dze. Wi臋c je艣li my nie zrozumiemy tego, co nasza g艂owa nam proponuje i opowiada o rynku, to b臋dziemy ca艂y czas 偶y膰 jakim艣 z艂udzeniem, 偶e oto chc臋 by膰 takim inwestorem jak Buffett, a kto艣 m贸wi: 鈥濩zyli kr贸tko m贸wi膮c pijesz col臋, jesz hamburgera i jeste艣 oszcz臋dny, 偶eby nie powiedzie膰 sk膮py鈥.

Micha艂 Mas艂owski: I zak艂adasz, 偶e b臋dziesz 偶y艂 do dziewi臋膰dziesi膮tego kt贸rego艣 roku 偶ycia.

Grzegorz Zalewski: To pomijam, na razie skupiam si臋 na tym aspekcie, o kt贸rym ma艂o kto m贸wi. W tej ksi膮偶ce ten autor te偶 zwraca uwag臋 na to, o czym si臋 od lat m贸wi艂o po cichu. Tak 艂adnie si臋 m贸wi艂o, 偶e Buffett jest oszcz臋dny, no on jest sk膮pawy. A wi臋kszo艣膰 inwestor贸w, kt贸ra chce by膰 jak Buffett, my艣li sobie 鈥瀔urcz臋, sta膰 go na tak膮 cha艂up臋, na wakacje na Hawajach鈥 i tak dalej. Ale Buffett mieszka w tym samym domu od lat, nie kupuje kolejnych apartament贸w i rezydencji, 偶eby si臋 pokaza膰. To s膮 w艂a艣nie te r贸偶nice i kompetencje, kt贸re nas r贸偶ni膮.

Micha艂 Mas艂owski: Tu pi臋kne pytanie pad艂o na czacie: 鈥濲ak膮 da艂by艣 rad臋 pocz膮tkuj膮cemu inwestorowi?鈥. Skorzysta艂 z promocji cz艂onkowskiej, wi臋c ksi膮偶k臋 b臋dzie mia艂. Co jeszcze mo偶e zrobi膰?

Grzegorz Zalewski: Ja od razu wyja艣ni臋 pa艅stwu jedn膮 rzecz. Bardzo dzi臋kuj臋 Micha艂owi i Stowarzyszeniu za to zaproszenie czy zach臋cenie mnie do nagrania tego kursu, bo ja przez lata unika艂em tej formy, zw艂aszcza sieciowej, bo lubi臋 kontakt z 偶ywym cz艂owiekiem. Ale pandemia zmieni艂a postrzeganie wielu rzeczy i te偶 tych kurs贸w internetowych. Ja sam skorzysta艂em w r贸偶nych dziwnych obszarach z trzech kurs贸w i uzna艂em, 偶e warto to zrobi膰. Du偶ym problemem oczywi艣cie w kursie tym, kt贸rego si臋 podj臋li艣my, czyli dotycz膮cym psychologii inwestowania, dotycz膮cym tych tak zwanych 鈥 nienawidz臋 tego okre艣lenia, ale ono istnieje 鈥 kompetencji mi臋kkich. Du偶ym problemem jest to, 偶e one wymagaj膮 mn贸stwa pracy od siebie samych, wed艂ug wskaz贸wek prowadz膮cego, gracza, nauczyciela, trenera. Tylko ta praca zale偶y od nas. Trener mo偶e wskaza膰, gdzie masz s艂abo艣ci albo ludzie zazwyczaj robi膮 to, to i to, pracuj nad tym. Jak ty tego nie zrobisz albo si臋 uprzesz, 偶e ja jednak b臋d臋 robi艂 inaczej, to albo twoja droga b臋dzie d艂u偶sza, albo ci si臋 nie uda. B臋dziesz powiela艂 te same b艂臋dy, o kt贸rych trenerzy czy do艣wiadczeni gracze wiedz膮. To jest dziwna rozmowa, ostatnio z Arturem Wi艣niewskim rozmawia艂em, ja jestem bardzo niesprzeda偶owy. Znaczy od lat funkcjonuj臋 na rynku, wiem, 偶e ludzie szanuj膮 to, co m贸wi臋 i jestem bardzo z tego dumny. Mo偶e to jest mniej odbiorc贸w, mo偶e ca艂a reszta uwa偶a, 偶e to jest bez sensu, ale staram si臋 ludziom m贸wi膰 takie trudne prawdy dotycz膮ce ryzyka, dotycz膮ce post臋powania, podejmowania decyzji, kt贸re pomagaj膮 w艂o偶enia wysi艂ku z siebie sam. I ja nie potrafi臋 teraz wyj艣膰 i powiedzie膰: 鈥濷bejrzysz te kilka czy kilkana艣cie godzin i od jutra zaczniesz zarabia膰 po 1000% w 2 dni鈥. Nie umiem tego powiedzie膰, chcia艂bym powiedzie膰: 鈥濪am ci zestaw narz臋dzi, spostrze偶e艅, kt贸re sprawi膮, 偶e spojrzysz na siebie z innej strony鈥. Bo troch臋 korzystam ze swoich w艂asnych do艣wiadcze艅 sprzed lat, gdzie otwiera艂y mi si臋 klapki po r贸偶nych wydarzeniach, po r贸偶nych lekturach, po r贸偶nych rozmowach, ale nadal praca nale偶a艂a do mnie. Nie wiem, czy to nie b臋dzie zbyt naci膮gane... Nie, bo to te偶 wymaga pewnych bardzo podobnych kompetencji. Ja si臋 od roku ucz臋 grania na instrumencie na podstawie kursu internetowego. To jest prostsze, bo nauczyciel czy trener na podstawie tego, co ja robi臋, mo偶e powiedzie膰: 鈥濻艂uchaj, tutaj co艣 nie gra, tutaj nieczysto, tutaj wypadasz z rytmu, popracuj nad rytmik膮 i tak dalej鈥. To jest m膮dry nauczyciel, kt贸ry wie, 偶e ludzie zapisali si臋 na ten kurs z r贸偶nych powod贸w. Mo偶e cz臋艣膰 z nich chce tak jak inwestorzy, kt贸rzy chc膮 by膰 lepsi ni偶 Buffett, mo偶e cz臋艣膰 chce by膰 lepsza ni偶 Jason Ritchie czy jakikolwiek tam s艂ynny harmonijkarz, a cz臋艣膰 po prostu chce sobie zagra膰 kol臋dy i wym臋czy膰 s膮siad贸w i rodzin臋. Ale on od pocz膮tku m贸wi: 鈥濻艂uchaj, ka偶dy ma poczucie rytmu, tylko trzeba je wytrenowa膰鈥. Teraz od ciebie zale偶y, czy po艣wi臋cisz 15 minut dziennie, p贸艂 godziny dziennie na ten trening czy 3 godziny. Twoja historia po roku b臋dzie zale偶e膰 od tego, jak d艂ugo dziennie b臋dziesz 膰wiczy艂. Talent jest wa偶ny oczywi艣cie, on u艂atwia troch臋, ale bez warsztatu, bez rzemios艂a, bez tej ci臋偶kiej codziennej pracy nie osi膮gniesz pewnego stopnia.

Micha艂 Mas艂owski: A ile w tym twoim kursie uczenia si臋 grania na instrumencie, tak jakby艣 mia艂 zamkn膮膰 oko i procentowo okre艣li膰, ile jest tego talentu, a ile to jest ta ci臋偶ka praca?

Grzegorz Zalewski: 80% u mnie jest praca, a 20% to jest... Nie wiem, czy nazwa艂bym to talentem, umiej臋tno艣膰 s艂uchania muzyki, to, 偶e ja muzyk臋 kocham od lat. Mam jeszcze jedno...

Micha艂 Mas艂owski: No bo wiesz, s膮 tacy, kt贸rzy potrafi膮 po艣wi臋ci膰 20 godzin dziennie, 8 godzin dziennie, gra膰 przez rok i nic nie umie膰.

Grzegorz Zalewski: Dam ci fajne por贸wnanie. Ja mam pewien problem zwi膮zany z moimi kompetencjami muzycznymi, poniewa偶 mam dziecko strasznie muzykalne, s艂uch absolutny, 7 lat w szkole muzycznej, powoli porzuca艂o, bo go nudzi艂y pasa偶e i menuety, teraz nagrywa rap, z nies艂ychanym zmys艂em do muzyki. Ja pami臋tam jak po jednym filmie muzycznym 艣ci膮gn膮艂em mu p艂yt臋 z piosenkami z tego filmu i on po pierwszym takcie m贸wi: 鈥濧 to by艂 ten moment, a to by艂 ten鈥. I wiesz, to jest tak, 偶e ja w tej chwili jak si臋 uczy艂em gra膰 na tej harmonijce, to m艂ody przychodzi艂 i m贸wi艂: 鈥濧 tu jest d藕wi臋k taki, a tutaj powiniene艣 zagra膰 czy艣ciej鈥. Si臋gn膮艂 po t膮 harmonijk臋, m贸wi: 鈥濧le ja nie mog臋 dmucha膰, nie wiem, jak wydoby膰 ten d藕wi臋k鈥. Ja m贸wi臋, 偶e no w艂a艣nie. Ja rze藕bi臋 t臋 czysto艣膰 tego d藕wi臋ku, pr贸buj臋, ale wiem, jak dmucha膰 i wci膮ga膰 powietrze, ju偶 nie powiem o bardziej zaawansowanych technikach, a on si臋 frustruje i on si臋 zniech臋ci艂, bo my艣la艂em, 偶e on si臋 do tego zach臋ci 鈥 nie, nie idzie. No i co z tego, 偶e on ma talent, kiedy pianino jest 艂atwiejsze dla niego? Bo d藕wi臋k czysty osi膮gniesz zawsze. Tu jest dok艂adnie tak samo w tym tradingu. Co z tego, 偶e ja czy kto艣 zaproponuje jak膮艣 tam metod臋, rozbudowany albo nie rozbudowany, prosty system transakcyjny, w kt贸rym jest wszystko to, co powinno by膰 w systemie. Nie tylko to, kiedy kupi膰 i sprzeda膰, ale te偶 kwestie zwi膮zane z ryzykiem, da to drugiej osobie i m贸wi: 鈥濸rosz臋, przestrzegaj zasad zwi膮zanych z tym systemem, wtedy takie pozycje, tutaj ma by膰 takie ryzyko, nie wi臋ksze, nie mniejsze, s艂abo艣ci膮 tego systemu jest to, 偶e w pewnych okoliczno艣ciach rynkowych on b臋dzie mia艂 gorsze wyniki, b臋d膮 to minusy, bo trend boczny albo co艣鈥. Teraz ja bior臋 to i my艣l臋 sobie 鈥瀌obra, a dlaczego ja mam z tego korzysta膰, skoro ja przycwaniakuj臋, skoro wiem, 偶e sygna艂 kupna raz na jaki艣 czas daje dobr膮 inwestycj臋, znaczy dobry zwrot, to ja to wezm臋 3 razy wi臋cej, ni偶 jest zalecane, czyli powi臋ksz臋 sobie trzykrotnie ryzyko, ale ja nie my艣l臋 w ten spos贸b i ju偶 zapominam o tych prostych zasadach. Strasznie trudno si臋... Ludzie lubi膮 chodzi膰 na r贸偶nego rodzaju wyk艂ady coach贸w, mentor贸w, kt贸rzy opowiadaj膮 o tych mi臋kkich rzeczach. Ju偶 od jutra zmienisz swoje 偶ycie, jak wprowadzisz 5 prostych zasad. Wracaj膮 do domu i m贸wi膮: 鈥濪obrze m贸wi, jak to zaczn臋 wdra偶a膰, to jutro to zrobi臋鈥 i zapominaj膮 o tym po tygodniu. P贸藕niej znowu id膮 do kolejnego coacha, mentora, s膮 zachwyceni.

Micha艂 Mas艂owski: Bardzo du偶o ludzi m贸wi, 偶e to, co Buffett robi, to jest takie proste. Ja b臋d臋 robi艂 tak jak Buffett i b臋d臋 mia艂 tyle pieni臋dzy, jak Buffett.

Grzegorz Zalewski: Tak, dok艂adnie. Jeste艣my indywidualni i sami wiemy... Nie nale偶y tego inwestowania odcina膰 od r贸偶nych aktywno艣ci, o kt贸rych wiemy, jak dzia艂aj膮. Je偶eli jestem leniuchem... Jak to nazwa膰 jako艣 艂adniej?

Micha艂 Mas艂owski: Ja te偶 jestem leniuchem, to nie przeszkadza.

Grzegorz Zalewski: Je偶eli mam problemy ze wstawaniem rano, to nie b臋d臋 handlowa艂 na Forexie, na yenie, ta sesja azjatycka, bo b臋d臋 zasypia艂 ca艂y czas, to powinienem wybra膰 sobie co艣 innego. Ale jak si臋 upr臋, 偶e chc臋, bo us艂ysza艂em, 偶e to jest najlepsza para albo najlepsza waluta i tyle. Zaczynaj膮 si臋 tego rodzaju problemy.

Micha艂 Mas艂owski: Grzegorz, a propos tego kursu inwestowania. Chcieliby艣my pa艅stwa serdecznie zach臋ci膰 do obejrzenia sobie tego kursu z psychologii inwestowania i tutaj mamy takie informacje, czego dowiesz si臋 w trakcie kursu. Jest to wymienione, 偶e przyk艂adowo jakie s膮 bariery efektywno艣ci inwestora, jak je pok艂ada膰 i tak dalej. Nie b臋dziemy tego wszystkiego tu podczas tego spotkania omawia膰, bo tego jest bardzo du偶o i zach臋camy gor膮co do zapoznania si臋 z zawarto艣ci膮 kursu. Chcia艂em na dzisiejsze spotkanie wybra膰 jedno, kt贸re mnie bardzo zainteresowa艂o, bo to jest te偶 fragment mojego bycia na rynku, my艣lenia o tym, my艣lenia o w艂asnych do艣wiadczeniach. Wybra艂em punkt 11. 鈥濿 trakcie kursu dowiesz si臋, jak inwestowa膰 d艂ugoterminowo i spokojnie spa膰 w nocy鈥. Jakby艣 m贸g艂 tutaj zdradzi膰, jak to zrobi膰 i pierwsze pytanie mo偶e, czy du偶o masz takich nieprzespanych nocy?

Grzegorz Zalewski: Ja uwielbiam to powiedzenie ameryka艅skie, 偶e inwestor贸w na rynku mo偶na podzieli膰 na dwie grupy: na tych, kt贸rzy wol膮 lepiej je艣膰 i lepiej spa膰. Ci pierwsi podejmuj膮 bardzo du偶o ryzyk i zarabiaj膮 dobre pieni膮dze, ale ciesz膮 si臋 gorsz膮 kondycj膮 psychiczn膮. Ja jestem za t膮 drug膮 opcj膮, 偶e lepiej mie膰 tak膮 aktywno艣膰, kt贸r膮 lubimy i kt贸ra nie wi膮偶e si臋 z emocjonalnym wyniszczeniem, a to oznacza, 偶e to, co b臋dziemy robi膰 na rynku, to nie oznacza wzi臋cia pieni臋dzy ze wszystkich mo偶liwych kredyt贸w i pakowanie w okazj臋 偶ycia, kt贸ra w艂a艣nie mija, tylko takie skromne podej艣cie. To jest jedna rzecz, druga sprawa 鈥 te偶 pr贸buj臋 przedefiniowa膰 w wielu rozmowach to sformu艂owanie, jak zosta膰 d艂ugoterminowym inwestorem. Bo wiem, 偶e przyj臋艂o si臋 my艣le膰 o tym, 偶e d艂ugo terminowy inwestor to jest taki, kt贸ry kupi i sprzeda za 30 lat albo za 10 albo za 5, a ja wol臋 o tym my艣le膰 w kategoriach, jak zosta膰 d艂ugoterminowo inwestorem, czyli po prostu zostajesz inwestorem i jeste艣 na rynku 5, 10 lat. W tym czasie mo偶esz dziesi膮tki rzeczy robi膰. Nie musisz si臋 o偶eni膰 z tymi jednymi akcjami, kt贸re prezes obieca艂, 偶e wykopie w Kazachstanie rop臋 czy cokolwiek, tylko mo偶esz mie膰 du偶o innych. Nie ty kopiesz t臋 rop臋, tylko on, wi臋c je偶eli mu nie ufasz, to sorry, to si臋 z nim rozsta艅. Trzecia cz臋艣膰 tego pytania, czyli nieprzespane noce 鈥 jedna czy te偶 mo偶e nie jedna noc, ale taka sekwencja, to by艂 tydzie艅 trwaj膮cy. Ze 2 razy mi si臋 艣ni艂y inwestycje, ale to bez wi臋kszego wra偶enia i jedn膮 mia艂em sytuacj臋, gdzie z艂a, otwarta pozycja, to jeszcze by艂a pozycja w opcjach, kt贸r膮 ratowa艂em. Ona by艂a tydzie艅 przed wyga艣ni臋ciem. Zmieni艂o si臋 wszystko, wszystkie mi wylecia艂y wska藕niki, z艂ama艂em wszystkie zasady, robi艂em to, co wielu graczy robi cz臋sto, czyli skoro mam straty, to ja sobie zabezpiecz臋 i b臋d臋 taki sprytny, 偶e jak rynek p贸jdzie w moim kierunku, to ju偶 nie b臋d臋 traci艂, a zaczn臋 zarabia膰. Zwykle to si臋 ko艅czy tak, 偶e trac膮 obie nogi tych zabezpiecze艅 i to jest o tyle ciekawe, ju偶 o tym kiedy艣 wspomina艂em na jakim艣 spotkaniu czy na jakim艣 wyk艂adzie, to by艂o o tyle ciekawe psychologicznie, 偶e stres rynkowy na艂o偶y艂 si臋 ze stresem w 偶yciu prywatnym i to by艂 fantastycznie samowzmacniaj膮cy si臋 mechanizm, tak? Ja wtedy by艂em w trakcie remontu, ten remont si臋 przed艂u偶a艂 i pami臋tam, 偶e obudzi艂em si臋 o tej 3 czy 4 nad ranem, ju偶 nawet nie pami臋tam, co mnie najpierw obudzi艂o. Czy obudzi艂 mnie l臋k i niepok贸j o to, co z tymi cholernymi pod艂ogami, czy obudzi艂 mnie l臋k i niepok贸j o to, co z t膮 moj膮 pozycj膮. W ka偶dym razie po kr贸tkiej chwili oba te zjawiska zacz臋艂y si臋 wzmacnia膰 i dosz艂o do czego艣 takiego, 偶e oczywi艣cie reakcja emocjonalna, fizjologiczna by艂a tu偶 przed otwarciem sesji bardzo mocna, oszcz臋dz臋 pa艅stwu szczeg贸艂贸w. Ja wtedy w przejawie mojej m膮dro艣ci rynkowej tej emocjonalnej uzna艂em, 偶e dobra, zrobi臋 to, co powinno si臋 zrobi膰, po prostu to zamkn臋, odetn臋 si臋 od tego. Zamkn膮艂em t臋 pozycj臋 ze strat膮. Wszystko zesz艂o. Kilka dni p贸藕niej jak te opcje wygas艂y zarobi艂bym mo偶e nie mn贸stwo pieni臋dzy, ale to wszystko by艂oby wyratowane, ja sobie wtedy zrobi艂em 2-3 tygodnie urlopu, 偶adnego my艣lenia, 偶e trzeba by艂o zostawi膰, jaki jestem g艂upi. Nie, koniec. Zrobi艂e艣 to, co mog艂e艣 w tej sytuacji, wi臋c to s膮 tego typu sytuacje i mam nadziej臋, 偶e w tym naszym kursie opowiadaj膮c o tych pu艂apkach, opowiadaj膮c o tych sytuacjach, kt贸re mog膮 si臋 pojawi膰... No m贸wi臋, najwi臋kszym ograniczeniem dla mnie jest brak interakcji z uczestnikami, chocia偶 b臋dziemy starali si臋 robi膰 jakie艣 tego typu spotkania, ale brakuje mi, 偶eby z ludzi wyci膮ga膰, czego oni do艣wiadczyli, bo jestem przekonany, 偶e wszyscy jeste艣my powtarzalni. Mo偶emy te napi臋cia mie膰 wi臋ksze lub mniejsze, ale w momencie, gdy pojawia si臋 stres z jakiego艣 powodu, to jak jeszcze do艂o偶ymy do tego stres wynikaj膮cy z naszych nieprzemy艣lanych, nierozs膮dnych, g艂upich zachowa艅 rynkowych, to jeste艣my ugotowani, bo mamy cudown膮 ksi膮偶k臋 Sapolky'ego 鈥濪laczego z臋by nie maj膮 wrzod贸w鈥, kt贸ra zaczyna si臋 od... Uwielbiam to, Sapolsky fantastyczny autor, on rozpoczyna t臋 swoj膮 ksi膮偶k臋: 鈥濲ak si臋 wybudzam o 4 rano, zawsze mam raka trzustki鈥. To jest ten mechanizm. Budzi nas jaki艣 l臋k i teraz zaczynamy my艣le膰, je偶eli to jest l臋k zdrowotny 鈥 by膰 mo偶e cz臋艣膰 z pa艅stwa to zna 鈥 co艣 si臋 czuj臋 nie bardzo, co艣 mnie tu k艂uje. W normalnych okoliczno艣ciach ja si臋 nie ws艂uchuj臋 w swoje cia艂o. Nagle zaczynam si臋 ws艂uchiwa膰, wi臋c zaczyna mnie niepokoi膰 wszystko, bo co艣 wi臋cej s艂ysz臋, bo to serce mi mocniej bije, a poza tym si臋 zaczynam stresowa膰, to w naturalny spos贸b ono mocniej bije. No i koniec. I teraz si臋 pojawi tylko jaka艣 my艣l 鈥瀉 co z moj膮 pozycj膮 w tej sp贸艂ce, kt贸ra mia艂a by膰 takim fantastycznym dealem, a tam jest minus 20, kt贸ry ukry艂em. Na szcz臋艣cie nazwa jest na W, wi臋c jest na dole listy, nie wy艣wietla mi si臋, ale w艂a艣nie mi si臋 przypomnia艂o, ale nagle minus 20, mia艂o by膰 tak cudownie, co ja z tym zrobi臋? Dobra, zobacz臋 wykres. Chyba powinienem powi臋kszy膰 pozycj臋, u艣redni膰 sobie t臋 cen臋. Wiesz, te wszystkie mechanizmy. My艣l臋, 偶e na osoby nas ogl膮daj膮ce 90% ma te do艣wiadczenia za sob膮.

Micha艂 Mas艂owski: Ci, kt贸rzy nie maj膮, s膮 przed zawarciem pierwszej transakcji na rynku.

Grzegorz Zalewski: Prawdopodobnie tak. Wi臋c ja mam nadziej臋, 偶e w tym kursie spr贸buj臋 to troch臋 usystematyzowa膰, uporz膮dkowa膰, a przede wszystkim zwr贸ci膰 uwag臋 na to, 偶e tutaj jest takie zachowanie. Pami臋taj o nim. Opowiadam o takim 鈥 sam stworzy艂em t臋 nazw臋 鈥 efekcie (ns.50.57). Naprawd臋 niewielka liczba os贸b prowadzi dzienniki transakcji. Takie nie tylko o tym, co robi膮, ale r贸wnie偶 podsumowanie swoje codzienne tego, co robi膮, to jest zadziwiaj膮ce. Ludzie pracuj膮 w pieni膮dzu i nie robi膮 zestawienia tego. Istnieje taki jeden moment w karierze wielu os贸b, kt贸re prowadz膮 takie dzienniki, kiedy przestaj膮 ten dziennik prowadzi膰 i zwracam uwag臋 na to, kiedy to si臋 dzieje (ns.51.29-34) powie: 鈥濷 choroba, to ja鈥. Dobra, nast臋pnym razem, jak ta my艣l mi zakie艂kuje, to ju偶 wiem, 偶e cho膰by mi odbierali wszystkie d艂ugopisy i komputery 艣wiata, musz臋 zapisa膰 t臋 sytuacj臋.

Micha艂 Mas艂owski: Pi臋kne pytanie: 鈥濩zy zgadzasz si臋 z tym, 偶e ludzie mniej 艣wiadomi, 偶eby nie napisa膰 g艂upsi, 艣pi膮 l偶ej?鈥.

Grzegorz Zalewski: No tak, tylko 偶e to jest... Jak nie wiem, 偶e trac臋 pieni膮dze, to si臋 tym nie przejmuj臋. Jak mam akcje Petrol Inwestu, bo odziedziczy艂em rachunek po babci, kt贸ra w to inwestowa艂a, to mnie zupe艂nie to nie stresuje. Oczywi艣cie mo偶emy si臋 bawi膰 takimi sformu艂owaniami, ale kluczowe jest to 鈥 je偶eli si臋 zamierza by膰 inwestorem, to 偶eby by膰 艣wiadomym. 艢wiadomym tego, co robi臋, w jakich momentach to, co robi臋, mo偶e przynie艣膰 pewne skutki i konsekwencje i jak mog臋 sobie z tym poradzi膰, tak? To jest bardzo du偶e wyzwanie. Wi臋kszo艣膰 z pa艅stwa ma za sob膮 do艣wiadczenia r贸偶nego rodzaju obietnic sk艂adanych sobie samych, plan贸w czy cel贸w, kt贸re sobie stawiamy i na tej podstawie mo偶na sobie zbudowa膰 troch臋 ten 艣wiat inwestowania, wiedz膮c o sobie, dlaczego pewne plany mi si臋 nie udawa艂y, dlaczego czego艣 nie realizuj臋, dlaczego pewne obietnice sk艂adane w rodzinie ma艂偶onkom, sobie samym, plajtowa艂y? I z drugiej strony mo偶e to s膮 moje kompetencje, mo偶e ja to potrafi臋? Mimo przeciwno艣ci r贸偶nego rodzaju, mimo 艣wiadomo艣ci pewnych zjawisk, w jaki spos贸b z tym zawalczy艂em. W艂a艣ciwie zadam to pytanie tobie, bo ty jeste艣 biegaczem, marato艅czykiem, wi臋c wszyscy wiemy, ka偶dy, kto si臋 interesuje biegami, wie, 偶e przychodzi ten magiczny moment w 偶yciu ka偶dego marato艅czyka, ta 艣ciana, kt贸ra go odcina i co zrobisz z t膮 艣wiadomo艣ci膮? Poddasz si臋 jej? No dobra, przysz艂o, koniec, musz臋 ko艅czy膰.

Micha艂 Mas艂owski: Trzeba walczy膰.

Grzegorz Zalewski: Tak, ale wiesz, to jest potwornie trudne, bo walczysz ze swoim w艂asnym organizmem.

Micha艂 Mas艂owski: Jakby艣my to przyr贸wnali do sportu i do tej 艣ciany na 36. kilometrze maratonu do tego kursu inwestowania, to jest to, 偶e ta 艣ciana i tak przyjdzie. A skoro przyjdzie, to wiedzmy, jak zareagujemy, to mo偶e warto by艂o troch臋 cz臋艣ciej wyj艣膰 na trening w zimie, jak by艂o p贸艂 roku do maratonu, tak? Taka nauka przez tak膮 analogi臋, 偶e i tak b臋dziemy cierpie膰, i tak b臋dziemy cierpie膰, to skoro tak, to mo偶e potrenujmy troszeczk臋 wcze艣niej, to b臋dziemy cierpieli mniej.

Grzegorz Zalewski: Dok艂adnie, ty si臋 przygotowujesz do tego, wiesz, 偶e to nast膮pi. Przygotowujesz si臋 do tego mentalnie, przygotowujesz si臋 do tego fizycznie. W momencie, gdy to nast臋puje, nie jeste艣 zaskoczony. Wiesz, 偶e to jest i tyle. Na rynku jest dok艂adnie tak samo 鈥 w ferii wszystkich transakcji za ka偶dym razem sk艂adam zlecenia z tob膮, 偶eby mnie zabezpieczy膰 przed nadmiernymi stratami niechcianymi, ale jak nast臋puj膮, to ja wiem, 偶e tego oczekiwa艂em. Jest niefajnie, jest ci臋偶ko, straty nie s膮 mi艂e, prze偶ywam je, ale wiem, jak sobie z tym poradzi膰. Kto艣, kto tego nie robi, kto si臋 do tego nie przygotowa艂, w momencie, jak zaczyna traci膰 pieni膮dze, jest parali偶, on nie wie, co zrobi膰, zastanawia si臋, jak膮 decyzj臋 podj膮膰. Tu jest dok艂adnie tak samo. To by艂aby ciekawa historia, zapyta膰 ludzi, kt贸rzy... Trudno chyba tak do maratonu przyst膮pi膰 z ulicy, trzeba troch臋 si臋 dowiedzie膰, ale to by艂o ciekawe tak troch臋 si臋 dowiedzie膰, porozmawia膰 z marato艅czykami, co si臋 sta艂o? Tak ci dobrze sz艂o, dlaczego nagle stan膮艂e艣?

Micha艂 Mas艂owski: Zm臋czy艂em si臋.

Grzegorz Zalewski: W艂a艣nie ciekawe by by艂y odpowiedzi. Nie wiem, co si臋 ze mn膮 sta艂o, by艂em w najlepszej kondycji, nie wiem, co si臋 wydarzy艂o, nie rozumiem tego, co si臋 sta艂o. I teraz 鈥 czy on pozostanie w tym swoim nierozumieniu i znowu za jaki艣 czas przyst膮pi do kolejnych zawod贸w i powieli to samo, czy zacznie szuka膰 i powie 鈥濰ej, zaraz, to jest naturalna reakcja mojego organizmu鈥. Tak jak naturaln膮 reakcj膮 mojego umys艂u jest reakcja stresowa, jak zaczynam traci膰 pieni膮dze, pewien rodzaj l臋ku i pewien rodzaj pu艂apek, w kt贸re si臋 wpakuj臋 przy podejmowaniu decyzji. Wszystko zale偶y od nas samych. Mo偶e by膰 te偶 tak, 偶e ja nigdy nie uko艅czy艂em maratonu. 22 kilometry to jest maksimum, kt贸re...

Micha艂 Mas艂owski: Zach臋cam ci臋.

Grzegorz Zalewski: Ja nie jestem wyzwaniowy w t臋 stron臋, nie b臋dziemy wchodzi膰 w szczeg贸艂y, ale pozostaj膮c przy tych por贸wnaniach wyzwaniowych i sportowych, wydaje mi si臋, 偶e podobnie jak znacz膮ce straty na rynku, kt贸re kosztowa艂y nie tylko pieni膮dze, ale by艂y kosztowne emocjonalnie, powoduj膮, 偶e cz臋艣膰 os贸b albo mn贸stwo os贸b m贸wi: 鈥濪obra, nigdy wi臋cej gie艂dy鈥 i my艣l臋, 偶e... Nie wiem, jaki procent os贸b, kt贸re podj臋艂y si臋 pr贸by maratonu i po doj艣ciu do tego ekstremum swojego cielesnego, ale r贸wnie偶 psychicznego, r贸wnie偶 to stwierdzi艂o 鈥 nigdy wi臋cej.

Micha艂 Mas艂owski: Ze sportem czy z ekstremalnym wyzwaniem jest tak, 偶e oni rezygnuj膮, nie podejmuj膮 tego jeszcze raz, bo nie chc膮, 偶eby jeszcze raz tak bola艂o i domy艣lam si臋, 偶e na rynku jest podobnie. To Tomek Zale艣 zawsze m贸wi艂, 偶e straty na gie艂dzie powoduj膮 czasami uczucie podobne do fizycznego b贸lu.

Grzegorz Zalewski: Tak, to s膮 te same mechanizmy.

Micha艂 Mas艂owski: Tak, skoro to mnie fizycznie boli to ewolucja nas tak wychowa艂a, 偶e jak podchodzi艂em do tej jaskini i tygrys wychodzi艂 z tej jaskini, to si臋 nauczy艂em, 偶eby do tej jaskini nie wchodzi膰.

Grzegorz Zalewski: B贸l jest sygna艂em ostrzegaj膮cym.

Micha艂 Mas艂owski: A aktywna gra na gie艂dzie i de facto ta metoda inwestycyjna m贸wi tyle: 鈥濸odchodzisz do tej jaskini, podchodzisz, podchodzisz, podchodzisz i za kt贸rym艣 razem ci si臋 uda, i zarobisz du偶e pieni膮dze鈥. A przecie偶 ewolucja m贸wi艂a: 鈥濶ie, nie id藕 tam, tam jest tygrys鈥 i to jest strasznie trudne. Grzegorz, bardzo pi臋knie dzi臋kuj臋, bo to jest w艂a艣nie to, co ja kiedy艣 wyczyta艂em w tej ksi膮偶ce, 偶e to jest taka nauka... Teraz m贸wisz o psychologii inwestowania, co艣 takiego, to jest tak tego b贸lu na 36. kilometrze maratonu si臋 nie da unikn膮膰 i w艂asnych reakcji czysto chemicznych, fizjologicznych podczas inwestowania si臋 nie da unikn膮膰, tak? Ale im bardziej b臋dziemy siebie znali, tym jest wi臋ksza szansa, 偶e prawid艂owo zareagujemy. Nie zareagujemy panik膮, ucieczk膮, zej艣ciem z trasy maratonu, tylko jako艣 to doprowadzimy do ko艅ca i w d艂u偶szym terminie b臋dziemy skutecznymi inwestorami i ja t臋 lekcj臋 w pigu艂ce odbieram od ciebie po raz kolejny. Przes艂ucha艂em dziesi膮tki twoich wyk艂ad贸w na r贸偶nego rodzaju konferencjach. Po raz kolejny odbieram tak膮 lekcj臋 tutaj w艂a艣nie na tym kursie 鈥濸sychologia inwestowania鈥. Dzi臋kuj臋 serdecznie, bo to bardzo si臋 mi艂o i przyjemnie s艂ucha艂o.

Grzegorz Zalewski: Ja zapraszam oczywi艣cie z ogromn膮 nadziej膮 i niepokojem, bo oczywi艣cie ka偶dy b臋dzie oceniony i du偶o os贸b mo偶e powiedzie膰, 偶e mi si臋 ta formu艂a w og贸le nie podoba i to jest bez sensu. Mam nadziej臋, 偶e cz臋艣膰 z pa艅stwa jednak skorzysta. Mo偶e wydarzy膰 si臋 tak, jak przy ksi膮偶ce 鈥濪roga inwestora鈥, kt贸r膮 wsp贸lnie napisali艣my z Tomkiem Zale艣kiewiczem, 偶e w naszym zamierzeniu by艂a to ksi膮偶ka dla pocz膮tkuj膮cych, 偶eby ich ostrzec przed tymi rafami i ska艂ami, kt贸re czekaj膮 na inwestora, a okaza艂o si臋 z r贸偶nych opinii i recenzji czytelnik贸w, 偶e najwi臋cej skorzystali z niej ludzie z do艣wiadczeniem, bo mieli por贸wnanie. M贸wili: 鈥濲a to znam鈥.

Micha艂 Mas艂owski: Dok艂adnie, ja to czytam i te偶 tak mam.

Grzegorz Zalewski: Kto艣 sobie m贸wi: 鈥濲ak mo偶na si臋 tak g艂upio zachowa膰?鈥. Do momentu, a偶 si臋 sam tak nie zachowa. Dlatego ja m贸wi艂em, 偶e korzystam, w ogromny spos贸b czerpi臋 ze swojego do艣wiadczenia, w艂a艣nie z tych klapek, gdzie 鈥瀉, to jest niepotrzebne, przecie偶 ja jestem tak inteligentny i wyrafinowany, 偶e mnie to nie dotyczy i nagle przychodzi ten moment o matko, ty, inteligentny i wyrafinowany cz艂owieku, znowu to zrobi艂e艣鈥.

Micha艂 Mas艂owski: Tak, dobrze, dzi臋kuj臋 ci, Grzegorz, bardzo serdecznie.

Grzegorz Zalewski: Dzi臋kuj臋 艣licznie.

Micha艂 Mas艂owski: Pa艅stwa zapraszamy oczywi艣cie do zapoznania si臋 z zawarto艣ci膮 kursu 鈥濸sychologia inwestowania鈥. Przypomnijmy, 偶e taka przedsprzeda偶 trwa do 16 grudnia, cz艂onkowie stowarzyszenia maj膮 ten kurs 200 z艂 taniej, to te偶 zach臋cam, 偶eby z tego skorzysta膰, bo zobacz, tutaj na czacie ju偶 si臋 odezwali 鈥 ci, kt贸rzy kupili, bo ju偶 bardzo du偶o os贸b kupi艂o te kursy skorzysta艂o 鈥 ju偶 pisz膮, 偶e jest super i polecaj膮 wszystkim. Bardzo dobrze, po pierwsze czekajcie na dodatkow膮 zawarto艣膰, bo kurs b臋dzie poszerzany, a dwa, 偶e takie elementy tej interaktywno艣ci, Grzegorz, kt贸rej m贸wi艂e艣, 偶e ci troszk臋 brakuje, to b臋dziemy wprowadzali.

Grzegorz Zalewski: Ja niezmiernie czekam, 偶eby us艂ysze膰 od pa艅stwa, co jeszcze, co, w jaki spos贸b, co jeszcze, 偶eby... No m贸wi臋, bo jak si臋 nie ma publiczno艣ci, to troch臋 takie sie膰 1.0.

Micha艂 Mas艂owski: Tak, ale b臋dziemy zaciera膰 te granice. Tego typu spotkania, czyli live'y, tudzie偶 ju偶 takie spotkania, 偶eby艣my si臋 wszyscy widzieli, dla kursant贸w, oczywi艣cie b臋dziemy organizowali. Tak偶e, Grzegorz, bardzo serdecznie dzi臋kuj臋.

Grzegorz Zalewski: Dzi臋kuj臋.

Micha艂 Mas艂owski: Pa艅stwa jeszcze raz zapraszam na stron臋 kurspsychologiainwestowania.pl i do us艂yszenia, do zobaczenia nast臋pnym razem.

Grzegorz Zalewski: Dzi臋kuj臋 bardzo.