Chat with us, powered by LiveChat
×Drogi U┼╝ytkowniku, przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (scrollowanie, zamkni─Öcie komunikatu, klikni─Öcie na elementy na stronie poza komunikatem) bez zmian ustawie┼ä w zakresie prywatno┼Ťci, wyra┼╝asz zgod─Ö na przechowywanie na urz─ůdzeniu, z kt├│rego korzystasz tzw. plik├│w cookies oraz na przetwarzanie Twoich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze Ciebie z serwis├│w internetowych Stowarzyszenia Inwestor├│w Indywidualnych oraz innych parametr├│w zapisywanych w plikach cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz zgody na u┼╝ywanie przez nas cookies powiniene┼Ť zablokowa─ç ich zapisywanie na swoim urz─ůdzeniu zmieniaj─ůc ustawienia swojej przegl─ůdarki lub opu┼Ťci─ç t─Ö stron─Ö. Aby uzyska─ç wi─Öcej informacji na temat plik├│w cookies i przetwarzania danych osobowych, zapoznaj si─Ö z nasz─ů polityk─ů prywatno┼Ťci i zasadami dotycz─ůcymi plik├│w cookies.

Czym jest SII?

Inwestorzy Live ­ččó: 30 pyta┼ä na 30-lecie pierwszej sesji gie┼édowej do Prezesa Marka Dietla

Zapraszamy na kolejnego Live'a ­ččó. Naszym go┼Ťciem b─Ödzie Prezes Gie┼édy Papier├│w Warto┼Ťciowych dr Marek Dietl. Wsp├│lnie b─Ödziemy ┼Ťwi─Ötowali 30-lecie pierwszej sesji gie┼édowej.┬áPrzepytamy Prezesa Dietla jak postrzega rol─Ö inwestor├│w indywidualnych na naszym rynku kapita┼éowym.

  

+ WASZE PYTANIA NA ┼╗YWO

 

­čŚô czwartek, 15 kwietnia ÔĆ░ 15:00┬á┬á

Gdzie mo┼╝na ogl─ůda─ç najbli┼╝szy Live ­ččó?┬á

 

Transkrypcja

Jarosław: Witamy Panie Prezesie.

Marek: Dzień dobry Panie Prezesie. Dzień dobry państwu, drodzy inwestorzy indywidualni.

Jaros┼éaw: Panie prezesie, dzisiaj wyj─ůtkowo prosz─Ö wybaczy─ç, nie b─Ödziemy bi─ç si─Ö, rozmawia─ç o strategicznych inicjatywach gie┼édy, a mo┼╝e nie a┼╝ tyle, bo mamy wyj─ůtkowy czas. Jeste┼Ťmy dos┼éownie w pandemonium historycznej sprawy, jak─ů by┼éa pierwsza sesja na gie┼édzie papier├│w warto┼Ťciowych. Troch─Ö nam narzuc─Ö wspominkowy charakter. Musi si─Ö pan na to przygotowa─ç i zgodzi─ç. Od razu zaczn─Ö. Na pewno wszystkich nas interesuje gie┼éda, gie┼éd─ů - trzydzie┼Ťci lat od pierwszej sesji, ale prezes Marek Dietl, jako inwestor kiedy z┼éo┼╝y┼é rachunek i kiedy kupi┼é swoje pierwsze akcje?

Marek: Nie chcia┼ébym Pa┼ästwa wprowadzi─ç w b┼é─ůd, ale wydaje mi si─Ö, ┼╝e by┼é to 98 rok, b─ůd┼║ 97, tego po prostu nie pami─Ötam. Wtedy po prostu zacz─ů┼éem studia czy tam by┼éem studentem ju┼╝ drugiego roku. Tak, by┼éem na drugim roku jest SGH. Wtedy ju┼╝ wstyd by┼éo nie mie─ç, a mia┼éem tak─ů potrzeb─Ö. Chcia┼éem po raz kolejny wyjecha─ç na kurs j─Özyka angielskiego do Londynu i nie chcia┼éem prosi─ç moich rodzic├│w o wsparcie. To by┼é taki bardzo merkantylny pow├│d, dlaczego postanowi┼éem uciu┼éane pieni─ůdze pracuj─ůc w centrum informatycznym uczelni g┼é├│wnej handlowej jako operator sieci - to si─Ö tak nazywa┼éo. To by┼éa wtedy najwi─Öksza zintegrowana sie─ç w Polsce. Mieli┼Ťmy 700 komputer├│w. By┼éem tam na umowie zleceniu, wi─Öc odk┼éada┼éem pieni─ůdze, ale ich by┼éo troch─Ö za ma┼éo, ┼╝eby wyjecha─ç do Londynu, wi─Öc je pomno┼╝y┼éem uczestnicz─ůc w paru IPO. Jak ju┼╝ poszed┼éem do pracy z mniejsz─ů intensywno┼Ťci─ů. Inwestowanie w sumie mi te┼╝ gorzej sz┼éo, a mia┼éem du┼╝o wi─Öcej pieni─Ödzy, bo ju┼╝ pracowa┼éem zawodowo. Pracowa┼éem w Niemczech, zarabia┼éem w euro, wi─Öc by┼éa to przyjemna r├│┼╝nica w zarobkach. W 2002 roku by┼éa zdecydowanie wi─Öksza ni┼╝ dzisiaj jest. Natomiast mia┼éem du┼╝o mniej czasu i pope┼éni┼éem kilka takich do┼Ť─ç szalonych b┼é─Öd├│w wynikaj─ůcych z tego, ┼╝e jak to m├│wi Kahneman, wykorzystywa┼éem system jeden, a nie system dwa. System jeden to jest taki, gdzie podejmujemy decyzje odruchowo, a system dwa, gdzie jest jaka┼Ť refleksja wi─Öksza na ten temat. Niestety to si─Ö troch─Ö ┼║le sko┼äczy┼éo. Po tych do┼Ťwiadczeniach inwestowa┼éem poprzez fundusze, a wr├│ci┼éem na takie bezpo┼Ťrednie inwestowanie jak si─Ö pojawi┼éy ETF-y. Stwierdzi┼éem, ┼╝e wtedy jest to taki model dla os├│b bardzo zaj─Ötych, kt├│re mog─ů jednocze┼Ťnie by─ç, kt├│re chc─ů na tym rynku kapita┼éowym by─ç, a nie bardzo maj─ů czas. [ns 03:05]┬á tak─ů metod─Ö i wszystkie te ETF-y kaza┼é mi KNF sprzeda─ç w przeddzie┼ä zatwierdzenia, wi─Öc to si─Ö sko┼äczy┼éo do┼Ť─ç brutalnie i w jednej chwili. Natomiast mia┼éem tak─ů metod─Ö, ┼╝e zawsze o okre┼Ťlon─ů warto┼Ť─ç podwy┼╝sza┼éem lokaty w poszczeg├│lnych tych ETF-ach, kt├│re by┼éy dost─Öpne, wi─Öc je┼Ťli kt├│ry┼Ť ETF spada┼é, to musia┼éem wi─Öcej dop┼éaci─ç, ┼╝eby mie─ç t─ů docelow─ů wielko┼Ť─ç aktyw├│w, a je┼Ťli ur├│s┼é, to czasami musia┼éem sprzeda─ç, czasami kupi─ç i przynios┼éo to zaskakuj─ůco dobre efekty. Prosz─Ö nie traktowa─ç tego jako rekomendacji inwestycyjnych, ale dla mnie si─Ö sprawdzi┼éy.

Jaros┼éaw: Ok, to ju┼╝ wiemy, jaki by┼é imperatyw szlifowania angielskiego, tego, ┼╝e Pan pojawi┼é si─Ö na parkiecie ze swoimi pieni─Ödzmi. Dobra motywacja, szczeg├│lnie dla m┼éodych ludzi. My┼Ťl─Ö, ┼╝e mog─ů z tego zaczerpn─ů─ç.

Marek: Takie wychowawcze po prostu. Pewnie te┼╝ na inne rzeczy wydawa┼éem pieni─ůdze, ale niech przejdzie do historii to, ┼╝e chcia┼éem si─Ö uczy─ç.

Jaros┼éaw: Ok. To nale┼╝y Pan do grona te┼╝ tych dinozaur├│w - ja te┼╝ do tych nale┼╝─Ö - kt├│rzy w dwudziestym wieku ju┼╝ na tej naszej gie┼édzie byli, a wi─Öc witamy w klubie. Dobrze, to teraz ju┼╝ tak personalnie. Jakie s─ů te dwie nazwy sp├│┼éek? Mo┼╝e pan to chyba teraz powiedzie─ç, bo to ju┼╝ historia. Rozumiem, ┼╝e zrobi┼é Pan na ten wyjazd - tak zrozumia┼éem z Pana wypowiedzi. Sp├│┼éka, gdzie jest du┼╝y sentyment, do kt├│rej si─Ö Pan u┼Ťmiecha, czyli de facto najwi─Öcej Pan zarobi┼é i ta, kt├│rej Pan jakby do dzisiaj troch─Ö nie trawi, to jakie te dwie nazwy by┼éy?

Marek: Wol─Ö o tych pierwszych m├│wi─ç, to by┼éo Grajewo. To by┼éo bardzo dobre IPO. Zreszt─ů uwa┼╝am, ┼╝e to bardzo dobra sp├│┼éka. Niemcy zrobili ┼Ťwietny interes, ┼╝e j─ů kupili. Sama sp├│┼éka matka zbankrutowa┼éa, nasze lokalne Grajewo Pfleiderer si─Ö bardzo dobrze miewa┼é, wi─Öc wida─ç, ┼╝e to by┼é i geograficznie dobrze zlokalizowany biznes i dobrze zarz─ůdzany. Ten czynnik kosztowy by┼é oczywi┼Ťcie bardzo istotny, ale te┼╝ bardzo dobra produktywno┼Ť─ç. Tu nie by┼éem zaskoczony. To by┼éa huta Ferrum, te┼╝ z portfelem NFI i to by┼éy dwa IPO, w kt├│rych wzi─ů┼éem udzia┼é. Opr├│cz tego, przez to, ┼╝e wyszed┼éem z tych sp├│┼éek, to jeszcze inwestowa┼éem. To by┼éo do┼Ť─ç takie charakterystyczne w pocz─ůtkach mojej bytno┼Ťci w SGH. Nie chodzi┼éem na przedmioty zwi─ůzane z finansami, na kt├│r─ů ├│wcze┼Ťnie - na tak zwan─ů fili─Ö finans├│w i bankowo┼Ť─ç - z 60 % ludzi chodzi┼éa, tylko si─Ö zajmowa┼éem przedmiotami informatycznymi, matematycznymi. Natomiast na korytarzach SGH pojawia┼éy si─Ö r├│┼╝ne plotki, w co tam warto zainwestowa─ç i musz─Ö Pa┼ästwu powiedzie─ç, ┼╝e te plotki by┼éy bardzo dobre. W tym sensie, ┼╝e mniej wi─Öcej w po┼éowie przypadk├│w si─Ö sprawdza┼éy, wi─Öc tak jakby rzuca─ç monet─ů. R├│┼╝ne sp├│┼éki si─Ö tam kupowa┼éo, sprzedawa┼éo. W ka┼╝dym razie to by┼é do┼Ť─ç taki zabawny czas. Jest taki klub Hades w podziemiach SGH-u i to by┼éo moje ┼║r├│d┼éo informacji. Druga rzecz, co by┼éo nie bez znaczenia, bo to jeszcze Internet wtedy by┼é wtedy bardzo ograniczony. Akurat ja mia┼éem bardzo dobry dost─Öp, pracuj─ůc w centrum informatycznym, ale do tych komputer├│w trzeba by┼éo sta─ç w kolejkach na korytarzach. Ja te┼╝ do┼Ť─ç wcze┼Ťnie kupi┼éem sobie pierwszego laptopa, takiego grubego, wi─Öc mia┼éem ten dost─Öp do Internetu. G┼é├│wnie star┼éem si─Ö co┼Ť tam w tym Internecie wynajdywa─ç, ale te┼╝ nie by┼éo za du┼╝o tego kontentu w Internecie jeszcze, szczeg├│lnie odno┼Ťnie Polski. By┼éa darmowa dystrybucja gazet finansowych i to nawet Financial Times czasami si─Ö pojawia┼é w takich koszach, ale te┼╝ Rzepa, Puls Biznesu, r├│┼╝ne takie gazety. To by┼éo te┼╝ niesamowite, ┼╝e tam r├│┼╝ne rzeczy czyta┼éem i bardzo powa┼╝nie bra┼éem pod uwag─Ö i na sobie do┼Ťwiadczy┼éem hipotez─Ö efektywnego rynku. Trudno jest zarobi─ç na informacji publicznie dost─Öpnej. Jednak jak si─Ö czyta artyku┼éy, to inni te┼╝ czytaj─ů i nast─Öpuje dostosowanie cen aktyw├│w. Pami─Ötam, ┼╝e pisali w gazecie, ┼╝e jeszcze jest du┼╝a szansa, ┼╝e tam co┼Ť uro┼Ťnie. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e ju┼╝ mo┼╝e uros┼éo, ale ci, co wiedzieli, to raczej zrobili rano t─ů transakcj─Ö i pewnie wi─Öcej na niej zarobili. Bardzo ceni─Ö ten okres. Uwa┼╝am, ┼╝e takie laboratorium, gdzie si─Ö chocia┼╝ troch─Ö w┼éasnych pieni─Ödzy w┼éo┼╝y┼é, wi─Öc s─ů jakie┼Ť emocje, co┼Ť si─Ö zapami─Öta, jest bardzo cenne. Teraz w SGH w sali, kt├│rej fundatorem, sponsorem jest gie┼éda, b─Ödziemy starali si─Ö taki [ns 08:03] robi─ç. Oczywi┼Ťcie na zaj─Öciach nie b─Ödzie to handlowanie w┼éasnymi pieni─Ödzmi, ale przynajmniej w jakiej┼Ť takiej rywalizacji gie┼édowej chcemy tak─ů sal─Ö posadowi─ç, bo tak jak Niemcy m├│wi─ů "probieren i bastudiren" - lepiej pr├│bowa─ç, ni┼╝ tylko studiowa─ç, nawet jak czasami si─Ö przykro do┼Ťwiadcza. Te┼╝ nas sobie do┼Ťwiadczy┼éem rzeczywi┼Ťcie to na jakiej┼Ť inwestycje, straci┼éem 34%. Nie pami─Ötam co to by┼éa za sp├│┼éka, do┼Ť─ç kr├│tko tam by┼éem. Ona zacz─Ö┼éa spada─ç, wi─Öc spanikowa┼éem. I to, co Kahneman i Twerski tam opisywali, to poczucie straty by┼éo strasznie dojmuj─ůce. Mimo tego, ┼╝e sobie powtarza┼éem, ┼╝e na ca┼éym portfelu to w og├│le zarobi┼éem i wszystko jest ┼Ťwietnie, to ca┼éy czas my┼Ťla┼éem, po co ja to kupi┼éem. Jak by┼éy mniejsze straty - 5, 10 % - to spoko, ale straci─ç jedn─ů trzeci─ů to ju┼╝ by┼é b├│l.

Jaros┼éaw: Oczywi┼Ťcie, ta ┼éy┼╝ka dziegciu nawet w garncu miodu boli zawsze. Panie Prezesie, z perspektywy Prezesa Marka Dietla - inwestora, przejd┼║my ju┼╝ na perspektyw─Ö prezes Marek Dietl - prezes Gie┼édy Papier├│w Warto┼Ťciowych. Mamy t─ů fantastyczn─ů rocznic─Ö, z kt├│rej mo┼╝emy si─Ö cieszy─ç i naprawd─Ö mamy z czego si─Ö cieszy─ç, to chyba obiektywnie wszyscy widzimy. Por├│wnuj─ůc si─Ö z t─ů cz─Ö┼Ť─ç Europy, ale ju┼╝ w og├│le nawet nie tylko zaw─Ö┼╝aj─ůc.

Marek: [ns 09:35] i Izraelem, prawda? U nas szybciej urosła giełda do tego statusu rynków rozwiniętych, więc to jest międzynarodowy sukces po prostu.

Jaros┼éaw: Gdyby mia┼é Pan z perspektywy tego fotela i tego do┼Ťwiadczenia, kt├│re Pan ma, wskaza─ç taki czynnik, kt├│ry by┼é kluczowy. Dlaczego nam si─Ö uda┼éo? Czy to wielko┼Ť─ç naszej gospodarki kraju, czy jednak co┼Ť zrobili┼Ťmy, czego nie zrobili nasi koledzy za po┼éudniow─ů granic─ů, inni, kt├│rzy nie doczekali si─Ö takiego rynku? Gdyby Pan m├│g┼é postawi─ç jeden kluczowy czynnik i ┼╝eby ju┼╝ da─ç si─Ö Panu troch─Ö rozwin─ů─ç, to te┼╝ jakby Pan wtedy by┼é decydentem, to co jeszcze mogliby┼Ťmy zrobi─ç, jakiej szansy nie nie wykorzystali┼Ťmy, ┼╝eby dzi┼Ť m├│wi─ç o kapitalizacji wzgl─Ödem PKB jeszcze wyra┼║nie wi─Ökszej. Jak Pan teraz z perspektywy tych 30 lat to widzi?

Marek: Takim jednym czynnikiem, kt├│ry bym wyr├│┼╝ni┼é i tu m├│wi─Ö o gie┼édzie, bo to najlepiej znam, bo oczywi┼Ťcie gie┼éda to jest element pewnego ekosystemu, chocia┼╝by do tego ekosystemu nale┼╝y Stowarzyszenie Inwestor├│w Indywidualnych, ale o gie┼édzie mi ┼éatwiej m├│wi─ç. Nazwa┼ébym to nazwa┼é takim agresywnym umiarkowaniem, czyli z jednej strony, tak jak si─Ö zastanowimy z dzisiejszej perspektywy. B─Öd─ůc nastolatkiem, by┼éem mimowolnym ┼Ťwiadkiem dyskusji, r├│┼╝nych wypowiedzi mojego ┼Ťwi─Ötej pami─Öci dziadka, kt├│ry by┼é senatorem w latach 89-91. Jako profesor ekonomii akurat mi─Ödzy innymi sprawozdawa┼é w Senacie ustawy o rynku kapita┼éowym. W domu moich rodzic├│w referowa┼é nam te swoje r├│┼╝ne dzia┼éania, spotyka┼é si─Ö te┼╝, dyskutowa┼é, ┼╝eby te┼╝ unikn─ů─ç koniecznie spotka┼ä w hotelu sejmowym, kt├│ry nie by┼é wtedy taki pewny od strony powiedzmy pods┼éuchowej. Zak┼éadali┼Ťmy gie┼éd─Ö maj─ůc w pami─Öci rok, w kt├│rym by┼é dwucyfrowy spadek PKB. Gospodarka wytwarza┼éa nieca┼ée 10 tysi─Öcy dolar├│w na mieszka┼äca, wi─Öc bardzo ma┼éo. Byli┼Ťmy zdifortowani na d┼éugu zagranicznym zasadniczo, czyli nie mieli┼Ťmy ┼╝adnej wiarygodno┼Ťci mi─Ödzynarodowej kredytowej. Mieli┼Ťmy dwucyfrow─ů inflacj─Ö za to, mimo szeregu dzia┼éa┼ä ograniczaj─ůcych inflacj─Ö, a je┼Ťli kto┼Ť trzyma┼é, mia┼é jakiekolwiek oszcz─Ödno┼Ťci z tak zwanych saks├│w czy z czego┼Ť, to by┼éy i tak w dolarach albo markach niemieckich. M┼éodsi inwestorzy mo┼╝e tej waluty nie pami─Ötaj─ů, ale by┼éa taka waluta. W tych warunkach zak┼éadanie gie┼édy by┼éo bardzo agresywnym ruchem, ale potem rozwijaj─ůc j─ů by┼éo takie umiarkowanie w tym, ┼╝e nigdy nie by┼éo tak, ┼╝e si─Ö w├│z postawi┼éo przed koniem. W Pradze wspomina si─Ö, jak mieli 1500 sp├│┼éek na gie┼édzie, tylko niestety g┼é─Öboko┼Ť─ç rynku by┼éa taka, ┼╝e nie by┼éa w stanie ich zaabsorbowa─ç i ci, co mieli jaki┼Ť tam grosz od┼éo┼╝ony, to je ┼Ťci─ůgali z gie┼édy. S┼éysza┼éem - nie wiem czy to prawda - ┼╝e wyciskanie tych, kt├│rzy si─Ö nie godzi z tym ┼Ťci─ůgni─Öciem z gie┼édy tych sp├│┼éek, polega┼éo na tym, ┼╝e zamieniano na akcj─Ö papierowe - co by┼éo wymogiem przepis├│w po ┼Ťci─ůgni─Öciu z gie┼édy - i proponowano t─ů wymian─Ö mi─Ödzy 6:30 a 7:30 rano w ma┼éej wiosce w Sudetach. Cz─Ö┼Ť─ç inwestor├│w po prostu, z racji trudno┼Ťci dotarcia chocia┼╝by do tego miejsca, nie wymienia┼éa, wi─Öc jeszcze nawet nie trzeba by┼éo nikomu zap┼éaci─ç za te zdenominowane akcje, bo one po prostu traci┼éy wa┼╝no┼Ť─ç. U nas nie by┼éo takich sytuacji. Nie by┼éo takich ekstremalnych dzia┼éa┼ä. Baza inwestorka si─Ö rozwija┼éa i zapraszane by┼éy na gie┼éd─Ö sp├│┼éki ju┼╝ bardzo wysoko jako┼Ťciowe. Tu Wies┼éaw Roz┼éucki o to dba┼é. R├│wnie┼╝ procesy wewn─Ötrzne, tutaj to mog─Ö pa┼ästwu powiedzie─ç, ┼╝e profesjonalizm pracownik├│w gie┼édy znajomo┼Ť─ç ka┼╝dego szczeg├│┼éu tego biznesu zosta┼éa wpojona przez prezesa Roz┼éuckiego i ├│wczesne zarz─ůdy. To pozosta┼éo do dzisiaj, ┼╝e nie robimy rzeczy, kt├│re nastawiaj─ů nas na jakie┼Ť bardzo du┼╝e ryzyko, ┼╝e co┼Ť po prostu przestanie dzia┼éa─ç czy co┼Ť si─Ö zawali. Taki zr├│wnowa┼╝ony wzrost, wtedy nie by┼éo takiego, to by┼é klucz do sukcesu. Oczywi┼Ťcie rozw├│j polskiej gospodarki nie przeszkodzi┼é. On nawet na pewno pom├│g┼é. Pomog┼éo te┼╝ to, ┼╝e by┼é taki olbrzymi konsensus polityczny co do tego, ┼╝e gie┼éda powinna by─ç i powinna si─Ö rozwija─ç. Nie znam licz─ůcego si─Ö polityka w ostatnich trzydziestu latach, kt├│ry by powiedzia┼é, ┼╝e powinni┼Ťmy zlikwidowa─ç gie┼éd─Ö albo ograniczy─ç. Wr─Öcz przeciwnie. Jak robimy te coroczne spotkanie prezes├│w Gie┼éd Tr├│jmorza, to byli w szoku, ┼╝e Pan Prezydent nie tylko przyjecha┼é na t─ů konferencj─Ö, wyg┼éosi┼é, to jeszcze si─Ö spotka┼é z nimi. ┼╗aden z nich nie pozna┼é ┼╝adnego z prezydent├│w swojego kraju. Wida─ç, ┼╝e jest to zainteresowanie, takie pozytywne zainteresowanie, bardzo du┼╝e. Rozmawiam z kolegami z gie┼éd z kolei z Europy Zachodniej, to m├│wi─ů: ,,Oczywi┼Ťcie macie udzia┼é skarbu pa┼ästwa, ale z drugiej strony macie mn├│stwo okazji, kt├│re te┼╝ pa┼ästwo wam generuje, bo my jeste┼Ťmy zwyk┼é─ů sp├│┼ék─ů, tak─ů jak─ů s─ů setki." To, ┼╝e jest to charakterystyczne w [ns 15:29]┬á FESE tej Federacji Europejskich Gie┼éd i oni do mnie dzwoni─ů i m├│wi─ů: ,,Pos┼éuchaj, bo Ty masz takie dobre relacje w Ministerstwie Finans├│w. Mo┼╝e by┼Ť m├│g┼é porozmawia─ç, bo b─Ödzie jaki┼Ť tam College, panel czy co┼Ť takiego i g┼éos Polski tu by si─Ö liczy┼é, a niestety nikt z naszych pozosta┼éych cz┼éonk├│w nie jest w stanie na przyk┼éad w ci─ůgu 3 dni si─Ö um├│wi─ç do podsekretarza stanu, a Ty si─Ö pewnie b─Ödziesz m├│g┼é um├│wi─ç." Wyrzekamy, ┼╝e ten Skarb Pa┼ästwa nie taki, nie owaki, ale tak naprawd─Ö to du┼╝a jest zas┼éuga pa┼ästwa polskiego w tym, ┼╝e ta gie┼éda si─Ö rozwija┼éa, nadal si─Ö rozwija i ta symbioza trwa. Jestem g┼é─Öboko przekonany o tym, ┼╝e potrafimy wiele funkcji pa┼ästwa w spos├│b zyskowny dla naszych akcjonariuszy realizowa─ç, a bardzo efektywny dla pa┼ästwa. Te┼╝ nie bez znaczenia by┼éo, chocia┼╝ mam sceptyczne zdanie w og├│le o programie OFE jako ca┼éo┼Ťci, natomiast┬á przymuszenie przez 15 lat wszystkich pracuj─ůcych Polak├│w do zostania inwestorami gie┼édowymi na pewno pomog┼éo. By┼é to element powiedzmy taki na sterydach i on nie m├│g┼é by─ç trwa┼éy, nie m├│g┼é wytrzyma─ç pr├│by czasu. Natomiast z punktu widzenia partykularnego interesu gie┼édy, by┼éo oczywi┼Ťcie fenomenalnym instrumentem. Jednym z powod├│w, dla kt├│rych si─Ö mocno interesujemy gie┼éd─ů w Armenii, arme┼äskim rynkiem kapita┼éowym jest w┼éa┼Ťnie system emerytalny, bo je┼Ťli nie ma komponentu kapita┼éowego w systemie emerytalnym i nie jest to jakie┼Ť super bogate spo┼éecze┼ästwo, to zawsze b─Ödziemy w spo┼éecze┼ästwach na dorobku woleli dzisiaj wyda─ç ni┼╝ jako┼Ť oszcz─Ödza─ç, wi─Öc musi by─ç jaki┼Ť element oszcz─Ödzania. Wiem, ┼╝e liczyli┼Ťcie na kr├│tk─ů odpowied┼║, ale to umiarkowanie i zbalansowanie tych wszystkich element├│w to jest ten czynnik, kt├│ry spowodowa┼é, ┼╝e nam si─Ö uda┼éo, a innym si─Ö uda┼éo troch─Ö mniej.

Jaros┼éaw: Ok, ju┼╝ widz─Ö, ┼╝e inwestorzy, jak to z krwi i ko┼Ťci inwestorzy, pytaj─ů, wybiegaj─ů do przodu. Obiecuj─Ö, ┼╝e tylko ostatni raz si─Ö cofn─Ö do wspominek i ju┼╝ b─Ödziemy pochylali si─Ö nad przysz┼éo┼Ťci─ů. Panie prezesie, powiedzia┼é Pan o roli Skarbu Pa┼ästwa. Kilkana┼Ťcie razy na przestrzeni wielu lat mia┼éem okazj─Ö odpowiedzie─ç na pytanie: czy pomys┼é debiut gie┼édy na gie┼édzie te 11 lat temu, to by┼é dobry pomys┼é? Wybrali┼Ťmy dobry timing i czy w og├│le taka decyzja? Wszyscy jeste┼Ťmy ciekawi tego, jakie jest Pana zdanie. Czy wola┼éby Pan dzisiaj siedzie─ç w fotelu prezesa jednej ze sp├│┼éek, gdzie warto┼Ť─ç dodana dla akcjonariuszy to jest Pana pierwszy, ┼╝e tak powiem, cel i zadanie, kt├│re zosta┼éo Panu powierzone, czy jednak ta rola aktywizuj─ůca wszystkie elementy, ┼Ťrodowisko i u┼éatwiaj─ůca? Jakie jest Pana zdanie? Powiem szczerze, ┼╝e nie mia┼éem okazji natkn─ů─ç si─Ö na Pana publiczn─ů wypowied┼║, w tym aspekcie.

Marek: Rzeczywi┼Ťcie bardzo unikam odpowiedzi na to pytanie, bo ono jest si┼é─ů rzeczy ahistoryczne. Lata 2008-2014 charakteryzowa┼éy si─Ö szeroko zakrojon─ů prywatyzacj─ů. Jak to plastycznie w jednym wywiadzie powiedzia┼é prezes gie┼édy praskiej, ┼╝e gie┼éd─ů w Warszawie mo┼╝e zarz─ůdza─ç ma┼épa. Co miesi─ůc miliard aktyw├│w wp┼éywa z OFE i co kwarta┼é du┼╝a prywatyzacja, wi─Öc trzeba tylko liczy─ç pieni─ůdze. Oczywi┼Ťcie troch─Ö przesadzi┼é, bo zarz─ůdzanie gie┼éd─ů jest do┼Ť─ç z┼éo┼╝onym wbrew pozorom procesem i Mi┼Ť ma znakomite zarz─ůdy w tym okresie. Natomiast po prostu by┼é to element decyzji o takiej silnej fali prywatyzacyjnej. Wi─Öc zastrzegaj─ůc, ┼╝e moja odpowied┼║ jest ahistoryczna, bo siedzimy w innym miejscu i w innym paradygmacie prowadzenia polityki gospodarczej, to widz─Ö to jako z jednej strony pewn─ů uci─ů┼╝liwo┼Ť─ç dla zarz─ůdu, bo musi ca┼éy czas balansowa─ç mi─Ödzy t─ů misj─ů czy byciem ┼╝ywym pomnikiem kapitalizmu, jest takie oczekiwanie, ┼╝eby┼Ťmy w jaki┼Ť taki specjalny spos├│b dzia┼éali, a tym, ┼╝e nasi akcjonariusze chc─ů mie─ç dywidend─Ö, chc─ů mie─ç wzrost warto┼Ťci, chc─ů mie─ç perspektyw─Ö pojawienia si─Ö nowych linii biznesowych. Na co dzie┼ä jest to niewygodne, natomiast daje mi przynajmniej, ale to jest bardzo subiektywna ocena, olbrzymi─ů satysfakcj─Ö. Uwa┼╝am, ┼╝e je┼Ťli nie ma si─Ö jakiego┼Ť pomiaru sukcesu, to nigdy nie wiadomo czy dobrze idzie, czy ┼║le. Jak sprawdzam kurs akcji, to dok┼éadnie wiem czy dobrze idzie, czy ┼║le idzie. Jak przed og┼éoszeniem strategii kurs by┼é 38 z┼é, dzi┼Ť jest 47 z┼é, a po drodze jeszcze dywidend [ns 20:52] by┼é 8%, to wiem, ┼╝e idzie dobrze. WIG20 przesadnie [ns 21:00] ur├│s┼é. Widzimy, ┼╝e robimy rzeczy dobrze i to daje satysfakcj─Ö i z tego si─Ö cieszymy. Mia┼éem przyjemno┼Ť─ç raportowa─ç 4 razy wyniki sp├│┼éki naszym akcjonariuszom i 3 z tych 4 plat by┼éy powy┼╝ej 150 milion├│w. Wcze┼Ťniej historyczny rekord by┼é 135 milion├│w zysku. Gdybym to raportowa┼é, po prostu szed┼é do ministra aktyw├│w pa┼ästwowych m├│wi─ůc: ,,Panie ministrze, takie s─ů zyski", oczywi┼Ťcie by┼éoby to mi┼ée, natomiast w sensie takim dawania przyk┼éadu, jak generowa─ç zyski, nie dawa┼éoby to a┼╝ takiego rezonansu. To co jest wa┼╝ne i to co Wies┼éaw Roz┼éucki bardzo ┼éadnie m├│wi, ┼╝e firmy gie┼édowe czy w og├│le firmy w Polsce musz─ů si─Ö nauczy─ç powtarzalnie rozwija─ç i generowa─ç zyski dla akcjonariuszy. Gie┼éda powinna by─ç tutaj wzorem, nie tylko oczywi┼Ťcie ┼éadu korporacyjnego i tych wszystkich rzeczy, kt├│re s─ů niezwykle wa┼╝ne, ja ich nie umniejszam, natomiast na ko┼äcu dnia wszyscy licz─ů pieni─ůdze. St─ůd gie┼éda ma teraz dwoist─ů rol─Ö, ┼╝e powinna pokazywa─ç, ┼╝e jest firma gie┼édowa, kt├│rej powierzyli┼Ťcie Pa┼ästwo, jako inwestorzy indywidualni, swoje oszcz─Ödno┼Ťci i ona si─Ö rozwija i zwi─Öksza te zyski, co oczywi┼Ťcie na gie┼édzie jest o tyle trudno, ┼╝e tam jest ca┼éy czas du┼╝a fluktuacja rynku, ale co do tendencji powinna zwi─Öksza─ç. Uwa┼╝am, ┼╝e wi─Öksz─ů satysfakcj─Ö mam z pracy dlatego, ┼╝e jeste┼Ťmy sp├│┼ék─ů gie┼édow─ů i mamy dla szerokiej publiczno┼Ťci tworzy─ç zysk.

Jaros┼éaw: Ok. Oddam g┼éos uczestnikom, kt├│rzy ┼Ťledz─ů nasz─ů rozmow─Ö. Od razu mocno futurystycznie p├│jdziemy. Jest pytanie o to, jak Pan sobie wyobra┼╝a GPW i jej rol─Ö za kolejne trzydzie┼Ťci lat, w 2051 roku? Mo┼╝e to jest naprawd─Ö ci─Ö┼╝kie w tak zmieniaj─ůcym si─Ö ┼Ťwiecie, ale przynajmniej jakby si─Ö Pan pokusi┼é chocia┼╝ o horyzont pi─Öcioletni.

Marek: W pewnym sensie jest ┼éatwiej powiedzie─ç o trzydziestoletnim, bo prawdopodobie┼ästwo, ┼╝e kto┼Ť mnie potem sprawdzi jest jednak du┼╝o mniejsze. Robienie prognoz to jest wypadkowa naszej bardzo ograniczonej wiedzy i naszych marze┼ä, wi─Öc spokojnie mo┼╝emy spekulowa─ç.

Jaros┼éaw: Przepraszam, koryguj─Ö, Pana marzenie, jakie s─ů marzenia na temat gie┼édy?

Marek: Dla mnie jasn─ů tendencj─ů jest to, ┼╝e b─Öd─ů spada─ç. Prawdopodobnie spadn─ů do zera ju┼╝ przez 30 lat op┼éaty za handel akcjami. To znaczy handel akcjami b─Ödzie po prostu jakim┼Ť takim commodity. Tak sobie wyobra┼╝am rzeczywisto┼Ťci i w tym kontek┼Ťcie dzia┼éam w horyzoncie trzydziestoletnim. B─Ödzie mn├│stwo platform, kt├│re b─Öd─ů to oferowa─ç i one b─Öd─ů ewentualnie pobiera─ç jaki┼Ť abonament, ale nie b─Öd─ů pobiera┼éy op┼éat transakcyjnych. B─Ödzie to taka typowa ekonomia zerowego kosztu kra┼äcowego. Za to gie┼éda b─Ödzie dalej si─Ö rozwija─ç i zarabia─ç poprzez tworzenie platform obrotu dla innych rzeczy, ni┼╝ instrumenty finansowe. Czy to dla informacji, czy dla fizycznych rzeczy tak jak chocia┼╝by nasz rynek rolny, gdzie naprawd─Ö mo┼╝na kupi─ç wystandaryzowane zbo┼╝a czy inne rzeczy docelowo. Natomiast oczywi┼Ťcie w cenie b─Ödzie ustrukturyzowana informacja. Nie wiem dok┼éadnie co to b─Ödzie, ale wydaje si─Ö, ┼╝e handel informacjami zdominuje za 30 lat handel handel i w og├│le dzia┼éania ludzkie. Drugim elementem b─Ödzie ca┼éy czas ograniczenie po┼Ťrednictwa. Tutaj zapowiedzi─ů jest blockchain. Uwa┼╝am, ┼╝e za 30 lat ju┼╝ nie b─Ödziemy znali tego ┼éa┼äcucha warto┼Ťci, jaki on jest dzisiaj, czyli inwestor, biuro maklerskie, gie┼éda, depozyt, CCP, tylko to b─Ödzie jako┼Ť zintegrowane. Nie wiem dok┼éadnie jak, ale prawdopodobnie wszystkie procesy, kt├│re s─ů zwi─ůzane ze sk┼éadaniem zlece┼ä i przechowywanie papier├│w, zostan─ů po prostu obudowane technologiami, algorytmami. Gdyby dzisiaj pod┼é─ůczy─ç blockchain, to mo┼╝na by by┼éo z poziomu smartfona sk┼éada─ç zlecenia i mie─ç rozliczenie T Plus w kilka sekund, ile potrzebuje blockchain na zapisanie w tym rozproszonym rejestrze naszej transakcji i jeszcze przy u┼╝yciu cyfrowego pieni─ůdza, niekoniecznie kryptowaluty, ale cyfrowego pieni─ůdza, natychmiast te ┼Ťrodki b─Öd─ů dla nas dost─Öpne i do konsumpcji i do dalszego inwestowania. Wi─Öc to si─Ö bardzo skr├│ci. B─Ödzie te┼╝ dzia┼éa┼é 24 godziny na dob─Ö. Jak prowadzimy gie┼éd─Ö energii przez 24 godziny na dob─Ö, nie widz─Ö w og├│le ┼╝adnego problemu, ┼╝eby┼Ťmy prowadzili chocia┼╝by rynek [ns 26:28] 24 godziny na dob─Ö, dlaczego futures'├│w mo┼╝na. Za trzydzie┼Ťci lat to ju┼╝ na pewno b─Ödzie mo┼╝liwe. To ju┼╝ wida─ç zreszt─ů teraz, Luksemburg zrobi┼é pierwsz─ů emisj─Ö obligacji ca┼ékowicie cyfrowo, wi─Öc r├│wnie┼╝ debiutowanie b─Ödzie w ca┼éo┼Ťci cyfrowe. Za to gie┼éda b─Ödzie dostarczycielem r├│┼╝nych technologii, kt├│re b─Öd─ů pozwala┼éy bezpiecznie, efektywnie i skutecznie handlowa─ç. B─Ödzie co najmniej 30% przychod├│w z tego osi─ůga─ç i oko┼éo 20, 30% z obr├│bki du┼╝ych zbior├│w danych na r├│┼╝ne potrzeby. Mniej wi─Öcej 60% przychod├│w b─Ödzie powtarzalnych, niezale┼╝nych od sytuacji rynkowej, wi─Öc te┼╝ zupe┼énie si─Ö zmieni charakter gie┼édy z jej d┼║wigni─ů operacyjn─ů. Teraz patrzymy jaka jest koniunktura na gie┼édzie i mo┼╝emy ekstrapolowa─ç wyniki finansowe gie┼édy do┼Ť─ç precyzyjnie. Natomiast to si─Ö w og├│le sko┼äczy, bo zdecydowanie wi─Ökszo┼Ť─ç przychod├│w b─Ödzie mia┼éa charakter powtarzalny. Tak sobie wyobra┼╝am gie┼éd─Ö.

Jaros┼éaw: Jak ju┼╝ Pan snuje te wizje i m├│wi, ┼╝e technologia b─Ödzie mia┼éa du┼╝e znaczenie, to jeszcze o ten odczynnik ludzki bym zapyta┼é, o inwestora indywidualnego. Mamy super rok ze sob─ů, znowu wzrost warto┼Ťci w udzia┼éach, ale co do zasady taka d┼éugofalowa tendencja, to jak Pan j─ů widzi? Czy b─Ödziemy klikali, tak jak teraz m┼éode pokolenie, wchodz─ůce na rynek chce mie─ç w┼éa┼Ťnie pod tym przys┼éowiowym kciukiem i kupi─ç w sekundzie te akcje, czy b─Ödziemy jednak w formie jakiego┼Ť grupowego inwestowania. Tak ten rynek b─Ödzie wygl─ůda┼é, czy ma Pan jakie┼Ť inne wyobra┼╝enie?

Marek: Za 30 lat ju┼╝ tak spowszedniej─ů roboty i algorytmy, ┼╝e b─Ödzie w┼éa┼Ťnie taka du┼╝a demokratyzacja. Jak kto┼Ť b─Ödzie chcia┼é inwestowa─ç, w┼éa┼Ťnie po┼Ťrednik w postaci zarz─ůdzaj─ůcego aktywami czy doradcy inwestycyjnego, b─Ödzie du┼╝o mniej potrzebny. Oczywi┼Ťcie najwi─Öksza przysz┼éo┼Ť─ç jest w po┼é─ůczeniu ludzi, robot├│w i maszyn, czyli b─Ödzie oczywi┼Ťcie grupa klient├│w tych najbardziej zamo┼╝nych, kt├│rzy b─Öd─ů w jakim┼Ť tam stopniu si─Ö jeszcze radzi─ç super kompetentnych zarz─ůdzaj─ůcy, kt├│rych b─Ödzie relatywnie ma┼éo, ale b─Öd─ů takie super gwiazdy inwestowania, kt├│re b─Öd─ů z tego komponentu intuicji, przekona┼ä ┼Ťwiatopogl─ůdowych, Daru Bo┼╝ego, korzysta─ç, kt├│ry b─Ödzie pozwala┼é pewne rzeczy, kt├│rych nie da si─Ö zaprogramowa─ç, wprowadzi─ç. Natomiast dost─Öp do informacji do danych b─Ödzie bardzo uproszczony i nie b─Ödzie tej specjalnej przewagi, wi─Öc nie mam te┼╝ dobrej wiadomo┼Ťci dla sektora zarz─ůdzania aktywami. Wydaje mi si─Ö w ci─ůgu 30 lat b─Ödzie on pod siln─ů presj─ů robotyzacji. I to, ┼╝e pierwszy ten robot Visor nie za bardzo si─Ö sprawdzi┼é, to jest tak, jak pierwsze samochody by┼éy wyprzedzane przez r─ůcze konie. Szybko┼Ť─ç samochod├│w ros┼éa potem du┼╝o szybciej, ni┼╝ byli┼Ťmy w stanie hodowa─ç coraz mocniejsze konie. W horyzoncie 30 lat mnie to w og├│le nie przera┼╝a. Te pierwsze do┼Ťwiadczenia na pewno takie b─Öd─ů. Inwestorzy indywidualni b─Öd─ů, b─Ödzie ich co raz wi─Öcej, b─Ödzie zdemokratyzowane inwestowanie, natomiast ono b─Ödzie mocno posi┼ékowane technologi─ů. W┼éa┼Ťciwie nie b─Ödzie ┼╝adnej przestrzeni - ju┼╝ teraz jest coraz mniejsza i w ci─ůgu nie 30 lat, tylko paru lat b─Ödzie bardzo trudno wynajdywa─ç kr├│tkoterminowe nieefektywno┼Ťci rynku, poprzez r─Öczne jakie┼Ť inwestowanie - to zostanie te┼╝ ca┼ékowicie domen─ů coraz wydajniejszych robot├│w czy w┼éa┼Ťnie algorytm├│w. Natomiast b─Ödzie relatywnie du┼╝y koszt pozyskiwania danych, ┼╝eby zaopatrywa─ç. NASDAQ ju┼╝ to zrobi┼é. My te┼╝ teraz to b─Ödziemy, je┼Ťli dostaniemy jakie┼Ť wsparcie NCBR-u, tak─ů innowacyjn─ů platform─Ö robi─ç do udost─Öpniania naszych danych naszych chmurze, natomiast to b─Ödzie si─Ö wi─ůza┼éo z pewnymi kosztami, wi─Öc oddolnie mog─ů si─Ö pojawi─ç rzeczywi┼Ťcie sp├│┼édzielnie inwestor├│w, kt├│re b─Öd─ů wsp├│lnie si─Ö zaopatrywa─ç jako┼Ť w te dane do inwestowania. B─Ödzie agregacja wok├│┼é dost─Öpu do danych i to cz─Östo danych niefinansowych. Nied┼éugo zaprezentuj─Ö taki raport, na ile mo┼╝na poprzez ocen─Ö sentymentu w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych prognozowa─ç stopy zwrotu z akcji. To jest dopiero wst─Öpne. Jestem przekonany, ┼╝e te alternative date b─Öd─ů bardzo mocno si─Ö pojawia┼éy.

Jaros┼éaw: W czasie Pana wypowiedzi by┼éo pytanie o t─ů rol─Ö inwestora indywidualnego w przysz┼éo┼Ťci. Ju┼╝ Pan na to odpowiedzia┼é, to mo┼╝e pozwol─Ö sobie przytoczy─ç innego uczestnika. ..Panie Prezesie, jak ocenia pan realizacj─Ö Strategii Rynku Kapita┼éowego, przewiduje ona okresow─ů ocen─Ö jej realizacji, jakie s─ů wnioski z tej oceny? Co zosta┼éo ju┼╝ wprowadzone, czy s─ů widoczne efekty?"

Marek: To co, mia┼éa za zadanie gie┼éda, to wszystkie wprowadzili┼Ťmy.

Jarosław: Zadanie domowe wykonane.

Marek: Tak, mamy inkubator technologii i z tego inkubatora zainwestowali┼Ťmy ju┼╝ tak z dwoma mi─Ödzynarodowymi funduszami Venture w jeden start up, robi─ůcy technologi─Ö do PSD2, kt├│ra na rynk├│w kapita┼éowych jest absolutnie kluczowa, ┼╝eby ┼Ťrodki z bank├│w przybli┼╝y┼éy si─Ö do rynku kapita┼éowego. My ju┼╝ swoje zrobili┼Ťmy, ale oczywi┼Ťcie to nie jest odpowied┼║ na to, ┼╝e jest ponad 90 inicjatyw i wiele z nich jeszcze nie jest wdro┼╝onych, natomiast przede wszystkim, co jest najwa┼╝niejsze, te najni┼╝ej wisz─ůce owoce zosta┼éy ju┼╝ zaadresowane i jest harmonogram robienia reszty. Natomiast przechodzimy do takiego bardzo wra┼╝liwego momentu, kiedy na poziomie robienia strategii cz─Ö┼Ť─ç os├│b czy cz─Ö┼Ť─ç instytucji machn─Ö┼éa r─Ök─ů, ale teraz zaczyna si─Ö przeci─ůganie tego koca. W dodatku jest tak, ┼╝e jest mn├│stwo temat├│w, kt├│rymi nikt z rynku si─Ö nie zaopiekowa┼é, bo model wdra┼╝ania tej strategii jest, ┼╝e zawsze musi by─ç opiekun z rynku danej inicjatywy. Cz─Ö┼Ť─ç z nich nie dotyczy na przyk┼éad gie┼édy, wi─Öc nie mo┼╝emy we wszystkich by─ç. Jeste┼Ťmy jak ta ┼╝aba, gdy lew kaza┼é zwierz─Ötom podzieli─ç si─Ö na inteligentne i pi─Ökne i ┼╝aba powiedzia┼éa, ┼╝e si─Ö nie rozerwie. My te┼╝ si─Ö nie rozerwiemy tutaj. Troch─Ö szkoda, ┼╝e te instytucje rynkowe nie chc─ů te┼╝ tak dzia┼éa─ç. Zadzam si─Ö, ┼╝e cz─Ö┼Ť─ç tych inicjatyw jest relatywnie drobnych, wi─Öc mo┼╝e nie b─Ödzie jakiego┼Ť zwrotu na inwestycji [ns 34:39] powiedzmy 30, 40% dla nich, ale dla dobra og├│┼éu mog┼éyby si─Ö zaanga┼╝owa─ç, bo wszystko to tworzy ca┼éo┼Ť─ç. W tych kluczowych rzeczach pojawiaj─ů si─Ö partykularyzmy i to jest troch─Ö [ns 34:52]. Bardzo wierz─Ö w Katarzyn─Ö Szwarc, kt├│ra nie tylko si─Ö bardzo dobrze zna na tematach gie┼édowych, to jeszcze ma du┼╝─ů zdolno┼Ť─ç koncyliacyjn─ů, wi─Öc dajmy Pani pe┼énomocnik teraz podzia┼éa─ç i b─Ödziemy ocenia─ç, a zach─Öcajmy naszych przyjaci├│┼é w r├│┼╝nych miejscach na rynku. Ta ca┼éa infrastruktura rynku jednak w Polsce, mimo rozmiaru, jednak mie┼Ťci si─Ö w du┼╝ej sali balowej, wi─Öc jeste┼Ťmy w stanie dotrze─ç do wielu os├│b zach─Öca─ç, ┼╝eby nawet tam, gdzie nie wida─ç takiego bezpo┼Ťredniego zysku, ┼╝eby si─Ö pojawia┼éy pojawia┼éy. Nie tylko sama administracja. Mam wra┼╝enie, ┼╝e cz─Ö┼Ť─ç uczestnik├│w rynku tak siad┼éa i powiedzia┼éa: ,,To teraz zbawcie nasz rynek. My popatrzymy, jak wam idzie". Niestety ,,what you give is what you've got". Niestety, to co w┼éo┼╝ysz w to, to mo┼╝esz potem z tego wyj─ů─ç, wi─Öc trzeba si─Ö w to anga┼╝owa─ç.

Jaros┼éaw: O kurcz─Ö, to Pan mi teraz wbi┼é tutaj szpil─Ö, bo zaraz po naszym live zwo┼éuj─Ö posiedzenie rz─ůdu i b─Ödziemy si─Ö przygl─ůdali co stowarzyszeniem zrobi┼éo.

Marek: Przyjrzyjcie si─Ö, bo naprawd─Ö potrzebni s─ů rynkowi [ns 36:05] i nie zast─ůpi─ů nas.

Jaros┼éaw: My┼Ťl─Ö, ┼╝e to musi by─ç dzia┼éanie skojarzone. By┼éo zbyt du┼╝o w naszej historii inicjatyw, ┼╝e kto┼Ť robi┼é zryw, jak nie p├│jdzie za tym szeroki rynek... Zgadzam si─Ö z Panem.┬á Mam ostatnie pytanie. Dzi─Ökuj─Ö za po┼Ťwi─Öcony czas.

Marek: Dla inwestor├│w mam zawsze czas.

Jaros┼éaw: Super. Nie ukrywam, ┼╝e tak traktujemy te 30 lat i to, ┼╝e Pan wykroi┼é w kalendarzu sw├│j czas, to te┼╝ jest takie docenienie tego, ┼╝e to oni na tym odcinku, na pocz─ůtku budowali t─ů mas─Ö krytyczn─ů, wi─Öc tak to postrzegamy i interpretujemy.

Marek: Zawsze powtarzam, ┼╝e dla gie┼édy liczy si─Ö marginalny inwestor. Ten, kt├│ry ostatni kupi po tej cenie, wi─Öc to, ┼╝e instytucja kupi┼éa po jakiej┼Ť cenie milion akcji, nie zmienia faktu, ┼╝e dla ostatecznej ceny na gie┼édzie jest ten, kt├│ry kupi┼é t─ů ostatni─ů. To jest ta cena, kt├│ra si─Ö pojawia w arkuszu zlece┼ä. Drodzy Pa┼ästwo, jeste┼Ťcie niezwykle dla nas wa┼╝ni. To, ┼╝e obrotowo┼Ť─ç portfela na warszawskiej gie┼édzie pod koniec czwartego kwarta┼éu zesz┼éego roku by┼éa druga najlepsza w Europie - tylko Deutsche Boerse nas wyprzedzi┼éo - to w┼éa┼Ťnie jest wasza zas┼éuga. Nie jest to zas┼éuga wielkich instytucjonalnych inwestor├│w, kt├│rzy siedz─ů na du┼╝ych pakietach akcji, bo oni tej p┼éynno┼Ťci nie buduj─ů.

Jaros┼éaw: Ostatnie pytanie od uczestnik├│w, bo to jednak jest rozmowa ca┼éego ┼Ťrodowiska, nie nasza. Mi si─Ö super rozmawia. ,,Jaki widzi Pan najwi─Ökszy problem utrudniaj─ůcy obecnie rozw├│j polskiego rynku kapita┼éowego i jakie widzi Pan rozwi─ůzanie tego problemu?".

Marek: Raporty Banku ┼Üwiatowego czy innych agend pokazuj─ů, ┼╝e to si─Ö nam uda┼éo. Oczywi┼Ťcie mo┼╝na narzeka─ç, ┼╝e za ma┼éo IPO, za ma┼éo przydzia┼éu dla indywidualnych. Mo┼╝na na sto rzeczy narzeka─ç, ale powiedzmy generalnie jest 130 gie┼éd na ┼Ťwiecie, z czego ponad setka by sobie ┼╝yczy┼éa, ┼╝eby tak im sz┼éo w akcjach, jak nam idzie. Tu jest to opanowane. Moim zdaniem du┼╝─ů bol─ůczk─ů i s┼éabo┼Ťci─ů Polskiego Rynku Kapita┼éowego to jest s┼éabo┼Ť─ç rynku kapita┼éowego instrument├│w d┼éu┼╝nych. Nawet w Armenii ten d┼éu┼╝ny jest trzy razy, czy nawet pi─Ö─ç razy nawet wi─Ökszy, ni┼╝ rynek equity. My po prostu w jaki┼Ť tajemniczy spos├│b, kt├│rego nie umiem wyja┼Ťni─ç, przeskoczyli┼Ťmy ten etap, bo zwykle jak si─Ö rynek rozwija, to najpierw si─Ö rozwija - nie ma jeszcze takiego zaufania. Najpierw rozwijaj─ů si─Ö instrumenty d┼éu┼╝ne. One si─Ö jako┼Ť u nas nie rozwin─Ö┼éy. Wydaje mi si─Ö, ┼╝e ten podzia┼é, ┼╝e wszyscy dostaj─ů po r├│wno, jest w naszej mentalno┼Ťci bardziej sprawiedliwy. Z tymi obligacjami jest taka trudno┼Ť─ç, ┼╝e ci s─ů pierwsi do zysk├│w, ale z drugiej strony nie dostaj─ů ca┼éych tych zysk├│w. To si─Ö jako┼Ť nie przyj─Ö┼éo, ale nie wiem, nie chc─Ö by─ç tutaj jakim┼Ť domowym socjologiem, kt├│ry co┼Ť tam sobie wymy┼Ťla sobie. Wydaje si─Ö, ┼╝e to jest takie miejsce, w kt├│rym powinna nast─ůpi─ç interwencja publiczna w postaci po prostu zach─Öt te┼╝ podatkowych, czyli powiedzmy podatku belki, bo wida─ç, ┼╝e pr├│bujemy rozwin─ů─ç ten rynek jako. Gie┼éda te┼╝ wydajemy nieproporcjonalnie du┼╝e pieni─ůdze na promowanie obligacji. Chyba ka┼╝dy przyzna, ┼╝e nic z tego nie wida─ç. Nasz zwrot na inwestycji na razie jest ujemny po prostu z wszystkich dzia┼éa┼ä w promowaniu obligacji. Oczywi┼Ťcie s─ů emitenci, kt├│rych bardzo cenimy, natomiast rozmiar tego rynku, nawet po uwzgl─Ödnieniu wielkich obligacji PFR-u, jest po prostu bardzo malutki. Szczeg├│lnie versus olbrzymi sektor bankowy. Wsz─Ödzie jak si─Ö czyta Direct Lending, do kt├│rego si─Ö zalicz─ů mi─Ödzy obligacje korporacyjne, w kt├│rych nie ma tu po┼Ťrednika, jest bezpo┼Ťrednie, powinien si─Ö rozwin─ů─ç. Powinien przyci─ůga─ç te┼╝ jako┼Ťciowych inwestor├│w. Tu oczywi┼Ťcie uk┼éon dla Orlenu i KGHM-u, kt├│re o┼╝ywiaj─ů nam ten rynek jako jako┼Ťciowi emitenci, natomiast nie umniejszaj─ůc roli innych emitent├│w, to z z blue chipÔÇÖ├│w, to w┼éa┼Ťnie to s─ů takie dwie wyr├│┼╝niaj─ůce si─Ö firmy, kt├│re s─ů aktywne na rynku d┼éugu. D┼éug powinien by─ç te┼╝ d┼éu┼╝szy, bo wielu przedsi─Öbiorc├│w m├│wi: ,,Co mi z tego, jak ja musz─Ö za dwa lata to sp┼éaci─ç. To ja sobie wezm─Ö kredyt na trzy, cztery lata w banku". Rynek musi odrobi─ç swoje, ┼╝eby akceptowa─ç te┼╝ d┼éu┼╝sze tenory. Jest wiele rzeczy do zrobienia, natomiast musz─ů by─ç bardzo klarowne zach─Öty, bo rynek sam nie chce si─Ö zbudowa─ç. Cz─Östo m├│wi─Ö o tym, ┼╝e zwracanie si─Ö do instytucji pa┼ästwowych, ┼╝eby pomog┼éy rozwin─ů─ç co┼Ť, co ma by─ç wzorcem kapitalizmu, jest troch─Ö mo┼╝e nie fair, bo powinni┼Ťmy sobie jako rynek poradzi─ç, ale uwa┼╝am, ┼╝e interwencja pa┼ästwowa jest o tyle zasadna, ┼╝e wszystkie prywatne metody ju┼╝ zastosowali┼Ťmy. Jak nie by┼éo tego g┼é─Öbokiego rynku, tak nie ma. Jest wiele prywatnych firm w Polsce, kt├│re jasno mi m├│wi─ů, ┼╝e ze wzgl─Ödu na konieczno┼Ťci dzielenia si─Ö informacjami, ze wzgl─Ödu na konieczno┼Ť─ç chocia┼╝by upublicznienia stanu maj─ůtkowego w┼éa┼Ťcicieli, nie wejd─ů na gie┼éd─Ö. Nie chc─ů by─ç celebrytami gie┼édowymi, nie chc─ů pokazywa─ç si─Ö publicznie. Maj─ů te┼╝ trudno┼Ťci chocia┼╝by z wyst─Öpowaniem publicznym. Po prostu nie s─ů tego przyzwyczajeni. Chc─ů prowadzi─ç biznes po swojemu. Natomiast o dobr─ů d┼éug─ů obligacje o lini─Ö produkcyjn─ů czy przej─Öcie gdzie┼Ť za granic─ů, to by ch─Ötnie posadowili. Nie ma co si─Ö obra┼╝a─ç, tylko po prostu trzeba t─ů ofert─Ö poszerzy─ç.

Jaros┼éaw: Na dzisiaj ko┼äczymy, natomiast my┼Ťl─Ö, ┼╝e oboje mo┼╝emy zaprosi─ç wszystkich inwestor├│w, bo ten przyczynek do naszej rozmowy te 30 lat od pierwszej sesji b─Ödzie jutro celebrowane w bardzo fajny spos├│b na Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych. Teraz wy┼Ťwietli┼éa si─Ö dedykowana strona gie┼édowa, wi─Öc je┼Ťli kto┼Ť chce jeszcze troch─Ö powspomina─ç, zastanowi─ç si─Ö, co nam si─Ö uda┼éo, jakie by┼éy wyzwania i troch─Ö wybiec do przodu, to my┼Ťl─Ö, Panie Prezesie, mo┼╝emy wsp├│lnie na jutrzejsz─ů imprez─Ö zaprosi─ç.

Marek: Tak jest, bardzo dzi─Ökuj─Ö. To b─Ödzie taka intelektualna sesja gie┼édowa. Zaczynamy od uderzenia w dzwon Pana Prezydenta, potem b─Ödzie mn├│stwo paneli. Wybierzcie te tematy, kt├│re was interesuj─ů, albo b─ůd┼║cie przez ca┼éy dzie┼ä z nami. Rozpoczynamy i inaugurujemy roczne obchody. B─Öd─ů jeszcze wydarzenia, jak ju┼╝ si─Ö Covid sko┼äczy. B─Ödzie mn├│stwo jeszcze innych zdarze┼ä. Teraz jest to taki pierwszy akcent, natomiast naprawd─Ö bardzo mocny i ze wzgl─Ödu na VIP-├│w, na emitent├│w, na inwestor├│w. Po prostu ca┼éy przegl─ůd rynku, bardzo ciekawi m├│wcy w jednym miejscu si─Ö uda zgromadzi─ç, w tym wirtualnym jednym miejscu, wi─Öc bardzo was serdecznie do tego zapraszamy.

Jaros┼éaw: Super, my te┼╝ robili┼Ťmy patronat. Zach─Öcamy pa┼ästwa serdecznie, wszystkich inwestor├│w i Panie Prezesie, trzymam pana za s┼éowo. Je┼Ťli to s─ů roczne obchody, rozumiem, ┼╝e jak u Hitchcocka, mocno zaczynamy jutrzejszym wydarzeniem i ju┼╝ tylko napi─Öcie ro┼Ťnie. ┼Üliczne dzi─Öki za to, ┼╝e znalaz┼é Pan czas w dzisiejsze popo┼éudnie. Dzi─Ökujemy za docenienie roli inwestor├│w i miejmy nadziej─Ö, ┼╝e wsp├│lnie ten w├│zek kolokwialnie b─Ödziemy pchali dla dobra nas wszystkich, dla dobra rynku. Do zobaczenia, nie tylko na ekranie monitora.

Marek: Do zobaczenia. Nie mog─Ö si─Ö doczeka─ç kolejnych edycji Wall Street. Mam nadziej─Ö, ┼╝e ju┼╝ na offie.

Jarosław: Dzięki. Miłego dnia. Pozdrawiam.

Marek: Do zobaczenia.