×Drogi U┼╝ytkowniku, przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (scrollowanie, zamkni─Öcie komunikatu, klikni─Öcie na elementy na stronie poza komunikatem) bez zmian ustawie┼ä w zakresie prywatno┼Ťci, wyra┼╝asz zgod─Ö na przechowywanie na urz─ůdzeniu, z kt├│rego korzystasz tzw. plik├│w cookies oraz na przetwarzanie Twoich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze Ciebie z serwis├│w internetowych Stowarzyszenia Inwestor├│w Indywidualnych oraz innych parametr├│w zapisywanych w plikach cookies w celach analitycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz zgody na u┼╝ywanie przez nas cookies powiniene┼Ť zablokowa─ç ich zapisywanie na swoim urz─ůdzeniu zmieniaj─ůc ustawienia swojej przegl─ůdarki lub opu┼Ťci─ç t─Ö stron─Ö. Aby uzyska─ç wi─Öcej informacji na temat plik├│w cookies i przetwarzania danych osobowych, zapoznaj si─Ö z nasz─ů polityk─ů prywatno┼Ťci i zasadami dotycz─ůcymi plik├│w cookies.

Czym jest SII?

Inwestorzy Live ­ččó: Pierwszy polski ETF na NASDAQ-100 + sesja Q&A

Zapraszamy na kolejnego Live'a ­ččó. Naszym go┼Ťciem b─Ödzie Robert Sochacki z Beta Securities. Tematem naszej rozmowy b─Ödzie niedawny debiut ETF-a na indeks NASDAQ-100. Co inwestorzy indywidualni powinni wiedzie─ç o tym ETF-ie. Dla kogo on jest i jak przebieg┼éo pierwsze kilka dni notowa┼ä + WASZE PYTANIA NA ┼╗YWO.

 

­čŚô wtorek, 16 lutego ÔĆ░ 12:00

 

Gdzie mo┼╝na ogl─ůda─ç najbli┼╝szy Live ­ččó?

 

 

Wi─Öcej:

Transkrypcja

 

Micha┼é: Dzie┼ä dobry. Witam serdecznie. Ja nazywam si─Ö Micha┼é Mas┼éowski. Dzisiaj moim go┼Ťciem jest Robert Sochacki z Beta Securities. Cze┼Ť─ç Robert.

Robert: Cze┼Ť─ç, dzie┼ä dobry wszystkim.

Micha┼é: Tematem dzisiejszej rozmowy jest Wasz nowy fundusz, nowy ETF na indeks Nasdaq 100. To ┼Ťwie┼╝utka sprawa. Tydzie┼ä dopiero notowany, o pierwsze wra┼╝enia b─Öd─Ö pyta┼é, czy jeste┼Ť zadowolony i jak te pierwsze notowania przebiegaj─ů. Sk─ůd pomys┼é na taki fundusz ameryka┼äski? Czemu akurat Nasdaq 100?

Robert: Powod├│w jest kilka. Po pierwsze w Polsce rynek ameryka┼äski jest popularny. Po pierwsze lubimy Ameryk─Ö, tak si─Ö wydaje. Bardzo dobrze sobie radz─ů indeksy ameryka┼äskie w ostatnich latach. Zar├│wno S&P, jak i Nasdaq przynios┼éy doskona┼ée zwroty, dobrze performowa┼éy a Nasdaq z kolei pobija S&P praktycznie w ka┼╝dym horyzoncie czasowym - i rocznym, dwuletnim i d┼éugim horyzoncie r├│wnie. Generalnie s─ů to po prostu indeksy, na kt├│rych mo┼╝na zarobi─ç, wi─Öc nie do┼Ť─ç, ┼╝e lubimy Ameryk─Ö jako Polacy - tak przynajmniej to jest przedstawiane - to jeszcze indeksy s─ů atrakcyjne z punktu widzenia zwrot├│w i dosy─ç ┼Ťwiatowo popularne, to znaczy te najwi─Öksze sp├│┼éek Nasdaqa - powiedzmy, pierwsza pi─ůtka - to s─ů praktycznie wszystkie te sp├│┼éki, kt├│re my znamy, czyli Apple, Microsoft, Tesla, Facebook, Amazon. Wszystko to, co ka┼╝dy z nas zna.

Micha┼é: To s─ů wszystkie te sp├│┼éki, kt├│rych produkt├│w na co dzie┼ä u┼╝ywamy, dop├│ki Tesli nie wymieni┼ée┼Ť. To tak troch─Ö mi zaburzy┼éo narracj─Ö.

Robert: Tak, ale Google na przyk┼éad jest dalej. Jest Adobe czy PayPal. Jest bardzo du┼╝o sp├│┼éek kt├│re znamy po prostu z codziennego ┼╝ycia. Te najwi─Öksze sp├│┼éki ameryka┼äskie s─ů globalne. Wszyscy w mniejszym lub wi─Ökszym stopniu, albo o nich s┼éyszeli┼Ťmy albo u┼╝ywamy sami, wi─Öc s─ů to po prostu znane sp├│┼éki, kt├│re bardzo dobrze sobie radz─ů i teraz w czasie pandemii, ale w og├│le w ca┼éym tym okresie od pocz─ůtku w┼éa┼Ťciwie indeksu, czyli od 1985 roku. Nasdaq powsta┼é w 1985 roku. CAGR, czyli ┼Ťrednioroczna stopa zwrotu jest blisko 15%, wi─Öc jest to doskonale performuj─ůcy indeks. Trudno sobie wyobrazi─ç, ┼╝eby nie da─ç inwestorom mo┼╝liwo┼Ťci inwestowania w┼éa┼Ťnie w takie indeksy, kt├│re bardzo dobrze sobie radz─ů. Nie jest to gwarancja oczywi┼Ťcie tych zwrot├│w na przysz┼éo┼Ť─ç, ┼╝eby nie myli─ç tego, tak prostej ekstrapolacji nie robi─ç, natomiast warto mie─ç w portfelu co┼Ť, co w d┼éugim horyzoncie, bo to jest przetestowane na kilkudziesi─Öciu latach, wi─Öc warto si─Ö temu przyjrze─ç i do portfela przeznaczy─ç jakie┼Ť miejsce. Dodatkowo w ca┼éym ┼Ťwiecie inwestycyjnym Stany Zjednoczone to jest pewnie po┼éowa takiego ┼Ťwiatowego rynku inwestycyjnego, akcyjnego, wi─Öc wydaje si─Ö, ┼╝e maj─ůc Stany Zjednoczone, to ju┼╝ jakby mamy pokryt─ů du┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç tego ┼Ťwiata inwestycyjnego akcyjnego.

Micha┼é: Tak, sp├│┼éki s─ů ogromne. Niedawno by┼é taki news. Nie wiem, czy s┼éysza┼ée┼Ť, ┼╝e te 5 najwi─Ökszych ameryka┼äskich sp├│┼éek: Apple, Google, Microsoft, Facebook i Amazon, kapitalizacj─ů przykry┼éy ca┼éy japo┼äski rynek kapita┼éowy. Wszystko. Jest wykres tego indeksu z ostatnich 10 lat. To marzenie ka┼╝dego inwestora.

Robert: Oczywi┼Ťcie. Kupi─ç na pocz─ůtku. Pierwsze 10 sp├│┼éek, to top 10 z tego Nasdaq 100. Te pierwsze 10 sp├│┼éek to jest 50% tego indeksu, tak┼╝e tam te┼╝ jest koncentracja. To nie jest tylko tak, ┼╝e u nas na przyk┼éad najwi─Öksze sp├│┼éki tak dominuj─ů. To nie jest tylko nasza specyfika. Wsz─Ödzie te du┼╝e sp├│┼éki dominuj─ů, natomiast rzeczywi┼Ťcie tam jeszcze bardzo dobrze performuj─ů. U nas r├│┼╝nie to bywa. Dlatego wydaje si─Ö, ┼╝e taka mo┼╝liwo┼Ť─ç dostarczenia ekspozycji na rynek ameryka┼äski jest atrakcyjna. Dodatkowo jeszcze zabezpieczamy kurs walutowy, wi─Öc nawet dla inwestor├│w, kt├│rzy si─Ö przejmuj─ů ryzykiem walutowym, zwracaj─ů na to uwag─Ö i nie chcieliby go mie─ç, a przynajmniej chcieliby go mie─ç mo┼╝e pod kontrol─ů, czyli w jaki┼Ť inny spos├│b bra─ç to ryzyko, zarz─ůdza─ç nim, to mog─ů kupi─ç w┼éa┼Ťnie naszego Nasdaqa i wtedy maj─ů w z┼éot├│wkach te stopy zwrotu, kt├│re oferuje Nasdaq.

Michał: Za sekundkę jeszcze będę pytał o to, bo to jest ważny fragment tego ryzyka kursowego, ale jeszcze mam takie pytanie, czy ten indeks, który ten ETF ma odwzorowywać, to jest indeks dochodowy czy cenowy?

Robert: My odwzorowujemy indeks dochodowy, dok┼éadnie NTR, czyli net total return, czyli po uwzgl─Ödnieniu podatku od dywidend. Przy czym taka specyfika sposobu odwzorowania, bo my odwzorowuje my ten indeks kupuj─ůc kontrakty futures na Nasdaq 100, wi─Öc w kontraktach jest uwzgl─Ödniona dywidenda, ale nie ma podatku od dywidendy, wi─Öc powinni┼Ťmy mie─ç dosy─ç dobre te stopy zwrotu. Nawet dzi─Öki sposobowi odwzorowania, czyli dzi─Öki temu, ┼╝e s─ů to futures, jest to syntetyczny spos├│b odwzorowania, to fundusz nie b─Ödzie p┼éaci┼é podatku od dywidend. To powinna by─ç przyzwoita stopa zwrotu.

Micha┼é: Zak┼éadaj─ůc oczywi┼Ťcie, ┼╝e wykres dalej b─Ödzie wygl─ůda┼é mniej wi─Öcej tak.

Robert: Trudno to zak┼éada─ç. Raczej ma┼ée szanse, ┼╝eby tak wygl─ůda┼é, jak wygl─ůda, ca┼éy czas. Nie mo┼╝na zak┼éada─ç, ┼╝e wszystko, co obserwujemy w jakim┼Ť tam czasie, b─Ödzie kontynuowane w niesko┼äczono┼Ť─ç. To jak dzieci rosn─ů na przyk┼éad, to jest dobry przyk┼éad. Nie nale┼╝y wyci─ůga─ç wniosku, ┼╝e jak dziecko do 15 roku ┼╝ycia ro┼Ťnie w takim tempie, w jakim ro┼Ťnie, to znaczy, ┼╝e oko┼éo 50 czy 40 paru latach osi─ůgnie 4,5 metra czy 5. Takich wniosk├│w nie nale┼╝y wyci─ůga─ç i z tego wykresu r├│wnie┼╝ nie nale┼╝y zbyt daleko id─ůcych wniosk├│w wyci─ůga─ç. Natomiast czy teraz, czy za chwil─Ö, czy ma┼éymi ┼éy┼╝kami, czy raz, a porz─ůdnie, warto mie─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç zainwestowania w indeks, kt├│ry przez te kilkadziesi─ůt, 30 par─Ö lat pokaza┼é, ┼╝e bardzo dobrze sobie radzi i przynosi bardzo dobre zwroty, a to jest nasza rola, to jest nasz cel - dostarczanie klock├│w, z kt├│rych inwestorzy mog─ů sobie budowa─ç swoje portfele te, kt├│re im najbardziej pasuj─ů.

Micha┼é: Dobrze, ju┼╝ cz─Ö┼Ťciowo odpowiedzia┼ée┼Ť, ale to jest tak wa┼╝ne, ┼╝e zadam pod to osobne pytanie, czym wasze ETF, ten nowy na Nasdaq 100, wyr├│┼╝nia si─Ö w┼Ťr├│d wielu ETF-├│w na dziesi─ůtki jak nie setki r├│┼╝nych ameryka┼äskich indeks├│w, kt├│re mo┼╝emy sobie kupi─ç, nawet w polskich biurach maklerskich?

Robert: Wyr├│┼╝nia si─Ö przede wszystkim tym, ┼╝e jest na Nasdaq 100. Na polskiej gie┼édzie nie mamy ETF na Nasdaq 100. Mamy na S&P 500 od Lyxora. Nasdaq 100 to s─ů sp├│┼éki niefinansowe. Przyj─Ö┼éo si─Ö m├│wi─ç, ┼╝e s─ů to sp├│┼éki technologiczne, ale tak naprawd─Ö kryterium jest takie, ┼╝e to s─ů sp├│┼éki niefinansowe. Tam s─ů r├│┼╝ne bran┼╝e, natomiast nie ma finans├│wki. Na przyk┼éad S&P 500 s─ů sp├│┼éki finansowe.

Micha┼é: Te wszystkie General Motors i te wszystkie sp├│┼éki starej gospodarki s─ů w S&P 500. Tak jest tego wi─Öcej, prawda?

Robert: Jest, ale kryterium jest - tak jak powiedzia┼éem - takie, ┼╝e w Nasdaq 100 nie ma sp├│┼éek finansowych, czyli bank├│w i tak dalej. Co jest, bior─ůc pod uwag─Ö ostatnie nie wiem czy lata, czy nawet dziesi─Öciolecia, dosy─ç bym powiedzia┼é atrakcyjnym wyborem. To znaczy banki ani w Polsce, ani na ┼Ťwiecie nie s─ů jako┼Ť tam rozpieszczane i nie radz─ů sobie jako┼Ť ┼Ťwietnie. Ten indeks te┼╝ dzi─Öki temu po trosze sobie dobrze radzi┼é. Po pierwsze - my mamy indeks Nasdaq 100, a opr├│cz tego indeksu na ameryka┼äsk─ů gie┼éd─Ö jest jeszcze sporo innych indeks├│w. Jest w┼éa┼Ťnie S&P 500, jest Dow Jones czy Russell. Jest sporo r├│┼╝nych indeks├│w, kt├│re daj─ů ekspozycj─Ö na gie┼éd─Ö ameryka┼äsk─ů, natomiast my dajemy ekspozycj─Ö na indeks Nasdaq 100. Natomiast jest te┼╝ sporo ETF-├│w, kt├│re daj─ů ekspozycj─Ö na Nasdaq 100 po prostu, wi─Öc z po┼Ťr├│d tego ca┼éego spektrum r├│┼╝nych funduszy ETF-owych czy pasywnych, kt├│re daj─ů ekspozycj─Ö nawet na Nasdaq 100, my si─Ö wyr├│┼╝niamy tym, ┼╝e po pierwsze - jeste┼Ťmy polsk─ů struktur─Ö prawn─ů, to znaczy jeste┼Ťmy polskim funduszem, mamy polskiego depozytariusza, polskich market maker├│w, polskiego nadzorc─Ö. Wszelkie ewentualne w─ůtpliwo┼Ťci s─ů wyja┼Ťniane w gronie podmiot├│w, kt├│re maj─ů siedzib─Ö w Polsce i s─ů w Polsce. Co mo┼╝e by─ç w sytuacjach kryzysowych dosy─ç istotne dla inwestor├│w, szczeg├│lnie drobnych inwestor├│w, kt├│rzy nie maj─ů mo┼╝liwo┼Ťci prowadzenia dyskusji z dostawcami z innych kraj├│w. Druga rzecz, kt├│ra jest istotna, wydaje mi si─Ö, to jest to, ┼╝e jeste┼Ťmy zabezpieczeni walutow─ů. My si─Ö pozycjonujemy jako firma, kt├│ra dostarcza rozwi─ůzania dla polskich inwestor├│w, wobec tego walut─ů polskiego inwestora jest z┼éoty, wi─Öc zabezpieczamy ryzyko kursowe, eliminujemy powiedzmy, czy ograniczamy w najwi─Ökszym mo┼╝liwym stopniu ryzyko kursowe - w tym wypadku dolar-z┼éoty. W przypadku gdyby to by┼éy jakie┼Ť inne fundusze na europejskie gie┼édy, to by─ç mo┼╝e by┼éoby to euro-z┼éoty. Tutaj m├│wimy o tym, ┼╝e zabezpieczamy ryzyko kursu dolar-z┼éoty. Wobec tego, je┼╝eli inwestor widzi w wiadomo┼Ťciach, ┼╝e Nasdaq przyni├│s┼é 3% w ci─ůgu dzisiejszego dnia, czy w ci─ůgu tygodnia, to nasz fundusz r├│wnie┼╝ w tych okolicach powinien przynie┼Ť─ç zwrot. Oczywi┼Ťcie je┼╝eli kurs dolar-z┼éoty by si─Ö nie zmieni┼é, to ka┼╝dy inny fundusz te┼╝ przyniesie tyle samo. Natomiast je┼Ťli kurs dolar-z┼éoty si─Ö zmieni, to wtedy b─Ödzie to mia┼éo wp┼éyw na to, jaki ostatecznie uzyskamy zwrot na naszym funduszu niezabezpieczonym. Je┼╝eli kurs dolar-z┼éoty na przyk┼éad wzro┼Ťnie o 2%, to je┼╝eli fundusz wzr├│s┼é o 3%, to razem nasza inwestycja wzro┼Ťnie o 5%. Natomiast je┼╝eli kurs dolar-z┼éoty spadnie o 2%, a fundusz przyniesie 3%, to my tak naprawd─Ö efektywnie uzyskamy oko┼éo 1%, poniewa┼╝ te 2% zabierze nam wynik na r├│┼╝nicach kursowych. Dlatego my uwa┼╝amy, ┼╝e poniewa┼╝ niezabezpieczone fundusze s─ů dost─Öpne na rynku i mo┼╝na gdzie┼Ť je kupi─ç z mniejsz─ů lub wi─Öksz─ů ┼éatwo┼Ťci─ů, to my chcemy da─ç co┼Ť, czego inwestorzy nie maj─ů. Je┼╝eli b─Ödzie popularne w og├│le inwestowanie i oka┼╝e si─Ö, ┼╝e nawet niezabezpieczone fundusze, ale o polskiej strukturze prawnej b─Öd─ů bardziej popularne i na gie┼édzie w Warszawie mo┼╝liwe do kupienia, b─Öd─ů bardziej popularne, to nie wykluczamy, ┼╝e mo┼╝emy kiedy┼Ť stworzy─ç fundusz, kt├│ry b─Ödzie niezabezpieczony. Natomiast wydaje nam si─Ö, ┼╝e w tym momencie dost─Öpno┼Ť─ç dla inwestor├│w rozwi─ůza┼ä z innych rynk├│w jest na tyle du┼╝a, ┼╝e powinni┼Ťmy si─Ö czym┼Ť wyr├│┼╝nia─ç i wydaje si─Ö, ┼╝e to powinna by─ç po prostu oferta dostosowana do specyfiki polskiego rynku, do polskich inwestor├│w.

Micha┼é: Czy zabezpieczenie walutowe dla inwestora d┼éugoterminowego jest pozytywne? S┼éysza┼éem tak─ů opini─Ö - tylko dodam - jak kto┼Ť inwestuje w Nasdaq, nie po to, ┼╝eby spekulowa─ç, ale kupi─ç go na kilkadziesi─ůt lat, ┼╝e kupowanie czego┼Ť tam w innych walutach na przyk┼éad sp├│┼éek na rynkach zagranicznych, to jest taka dodatkowa dywersyfikacja. Co┼Ť mam w z┼éot├│wkach, co┼Ť mam w dolarach co┼Ť mam w euro.

Robert: To wszystko zale┼╝y od konstrukcji portfela, od preferencji inwestora, od tego, jaki portfel chce zbudowa─ç. Je┼╝eli kto┼Ť si─Ö dywersyfikuje geograficznie i chce mie─ç ekspozycj─Ö walutow─ů, czyli na przyk┼éad m├│wi: ,,Mam 100 tysi─Öcy i z 20 z tego chc─Ö mie─ç w dolarze, to niech kupi niezabezpieczony produkt. Natomiast je┼╝eli na przyk┼éad ma portfel z┼éotowy i chce mie─ç portfel z┼éotowy, to ryzyko walutowe musi wyeliminowa─ç. Mo┼╝e to zrobi─ç sam, albo mo┼╝e to zrobi─ç poprzez fundusze, kt├│re zabezpieczaj─ů to ryzyko. My jeste┼Ťmy takim funduszem. Patrz─ůc d┼éugoterminowo to r├│┼╝nice nie s─ů istotne. Podam takie 2 przyk┼éady. Jak by┼éa sytuacja kryzysowa, czyli jak mieli┼Ťmy do czynienia z tym kryzysem w 2008 roku, to os┼éabienie z┼éotego, kt├│re nast─ůpi┼éo w wyniku tego kryzysu, zniwelowa┼éo cz─Ö┼Ť─ç strat na portfelach akcyjnych w zagranicznych funduszach. Poniewa┼╝ os┼éabienie z┼éotego spowodowa┼éo, ┼╝e troszk─Ö pieni─Ödzy wr├│ci┼éo do inwestor├│w. Natomiast przez d┼éugi okres - od 2000 czy od 2001 w┼éa┼Ťnie do tego 2008, czy p├│┼║niej - w sytuacjach w miar─Ö stabilnego rynku, one s─ů d┼éugie te okresy, ale w miar─Ö ten rynek nie podlega tak du┼╝ym stresom, w├│wczas z┼éot├│wka, poniewa┼╝ Polska si─Ö rozwija troszeczk─Ö szybciej - jeste┼Ťmy gospodark─ů nieco bardziej dynamiczn─ů, rozwijaj─ůc─ů si─Ö i doganiamy troszeczk─Ö te kraje rozwini─Öte - z┼éot├│wka ma tendencj─Ö do umacniania si─Ö. Po tym okresie stresowym z┼éot├│wka powoli zaczyna si─Ö umacnia─ç. Tak by┼éo w┼éa┼Ťnie w tych latach 2000, gdzie mieli┼Ťmy ju┼╝ takie spektakularne umocnienie z┼éotego do dolara. do 2 z┼é praktycznie. Ale to jest oczywi┼Ťcie ekstremum. Nie s─ůdz─Ö, bior─ůc pod uwag─Ö obecn─ů sytuacj─Ö Polski, ┼╝eby┼Ťmy mogli powt├│rzy─ç taki scenariusz. Chocia┼╝ nie jestem ekonomist─ů i proponuj─Ö s┼éucha─ç w tym wzgl─Ödzie makroekonomist├│w. Natomiast wydaje mi si─Ö, ┼╝e z┼éot├│wka sta┼éa si─Ö du┼╝o bardziej stabiln─ů walut─ů. Wida─ç to nawet po tym, co si─Ö dzia┼éo w trakcie tego stresowego okresu - rok temu w marcu, gdy mieli┼Ťmy tak du┼╝e zawirowania zwi─ůzane z tymi obawami co do rozwoju sytuacji z Covid-em. Z┼éot├│wka si─Ö os┼éabi┼éa, ale by┼éo to niewielkie os┼éabienie. P├│┼║niej nast─ůpi┼éo umacnianie. Mimo ┼╝e ten stres zwi─ůzany z Covid-em nie min─ů┼é, to jednak wida─ç by┼éo, ┼╝e z┼éot├│wka jest du┼╝o stabilniejsza, ni┼╝ w tych wcze┼Ťniejszych okresach. I tak pewnie b─Ödzie, to znaczy im bli┼╝ej jeste┼Ťmy zwi─ůzani gospodarczo z Uni─ů Europejsk─ů, generalnie z krajami tymi, kt├│re powiedzmy s─ů na podobnym poziomie rozwoju lub troch─Ö wy┼╝szym ni┼╝ my, to b─Ödziemy stabilniejsi. Wida─ç to po tym ostatnim roku, ┼╝e z┼éot├│wka jest du┼╝o bardziej stabilna. My┼Ťl─Ö, ┼╝e zabezpieczenie walutowe eliminuje ryzyka, a przede wszystkim rozdziela, bo jak kupujemy fundusz zagraniczny w dolarach, to kupujemy 2 ryzyka w jednym. Kupujemy ryzyko akcji i kupujemy ryzyko walutowe. Jak kupujemy nasz fundusz, to kupujemy ryzyko akcji tego funduszu, czyli ryzyko Nasdaq 100. Natomiast je┼Ťli kto┼Ť chce wzi─ů─ç ryzyko walutowe mimo wszystko, to mo┼╝e sobie osobno wzi─ů─ç w postaci forward'├│w czy jakichkolwiek innych instrument├│w, kt├│re mu si─Ö podobaj─ů, albo mo┼╝e po prostu kupi─ç normalnie. Albo, je┼╝eli kto┼Ť widzi taki scenariusz jako preferowany dla siebie, niech po prostu zainwestuje wtedy dolarowo i wtedy ma fundusz z ekspozycj─ů i walutow─ů i akcyjn─ů.

Michał: Takich funduszy.

Robert: Zgadza si─Ö.

Micha┼é: Tutaj odpowiedzia┼ébym na to pytanie ,,to zale┼╝y" - tak jak klasyczny ekonomista i kto czego oczekuje. Mo┼╝e kto┼Ť faktycznie chcia┼ébym mie─ç cz─Ö┼Ť─ç portfela w dolarze. Wtedy musi sobie kupi─ç co┼Ť, jakiego┼Ť iShares.

Robert: Tak, jest sporo funduszy, kt├│re daj─ů ekspozycj─Ö na rynek ameryka┼äski i nie zabezpieczaj─ů ryzyka. W┼éa┼Ťciwie ┼╝aden poza nami tego nie robi, wi─Öc jakikolwiek fundusz z ekspozycj─ů na ameryka┼äski rynek da w┼éa┼Ťnie takie ryzyko.

Micha┼é: A jak kogo┼Ť to stresuje, ┼╝e ten dolar lata w g├│r─Ö i w d├│┼é, mimo tego, ┼╝e troch─Ö bardziej stabilnie, tak jak powiedzia┼ée┼Ť, to wtedy ma produkt zabezpieczony. Jak si─Ö robi taki fundusz? Widz─Ö, ┼╝e tutaj jest pytanie uzupe┼éniaj─ůce. Jak zabezpieczenie walutowe wp┼éywa na koszty ETF-a?

Robert: To nie jest du┼╝y wp┼éyw, to znaczy jest jaki┼Ť, natomiast ja powiem jak w og├│le zabezpieczamy ryzyko walutowe. Poniewa┼╝ u┼╝ywamy kontrakt├│w futures, to musimy mie─ç dolary na to, ┼╝eby zabezpieczy─ç te kontrakty, wi─Öc na depozyt zabezpieczaj─ůcy pod kontrakty musimy kupi─ç dolary. My obrazu te dolary sprzedajemy w transakcji terminowej, ┼╝eby nie bra─ç ryzyka w┼éa┼Ťnie kursu. Wobec tego poniewa┼╝ rynek dolar-z┼éoty jest bardzo p┼éynny, jest ogromny w por├│wnaniu z naszymi potrzebami, to spready na tym rynku s─ů minimalne i w niewielkim stopniu wp┼éywa to na koszty, jakie ponosi fundusz. Nie ma dodatkowych koszt├│w, to nie s─ů prowizje, to s─ů tylko koszty spreadu na transakcje na rynku dolar-z┼éoty s─ů na tyle p┼éynne i jest to tak przejrzysty i p┼éynny rynek, ┼╝e nie generuje to jakich┼Ť istotnych koszt├│w. Oczywi┼Ťcie tych transakcji nie robimy wiele. Staramy si─Ö, ┼╝eby by┼éo jak najmniej tych transakcji. Takim scenariuszem bazowym jest to, ┼╝eby z tak─ů cz─Östotliwo┼Ťci─ů powiedzmy miesi─Öczn─ů dokonywa─ç tych transakcji, natomiast r├│┼╝nie to mo┼╝e by─ç, bo je┼╝eli by┼éyby jakie┼Ť du┼╝e wyniki czy to na plus, czy na minus na funduszu, kt├│re generuj─ů znaczn─ů pozycj─Ö walutow─ů, bo zar├│wno na plus, jak i na minus, to b─Ödzie nasz nasza pozycja walutowa dolarowa, to wtedy mo┼╝emy to w trakcie tego okresu zabezpiecza─ç. Natomiast ze specyfiki samego rynku dolar-z┼éoty, rynku walutowego wynika, ┼╝e nie s─ů to koszty, kt├│re mia┼éyby jaki┼Ť istotny wp┼éyw na koszty funduszu.

Micha┼é: Jaka jest prowizja za zarz─ůdzanie w tym funduszu i jak ona si─Ö r├│┼╝ni od tych ETF-├│w, do kt├│rych ju┼╝ zd─ů┼╝yli┼Ťmy si─Ö przyzwyczai─ç, czyli na przyk┼éad na WIG20?

Robert: Je┼╝eli chodzi o op┼éat─Ö za zarz─ůdzanie, to w prospekcie jest op┼éata napisana 0,9%, natomiast my ustalili┼Ťmy j─ů na 0,7%, bo tam jest maksymalna wpisana. My t─ů op┼éat─Ö obni┼╝yli┼Ťmy do 0,7%. Dla por├│wnania WIG20 ma 0,4%, a mWIG40 ma 0,8%, wi─Öc ta op┼éata mie┼Ťci si─Ö w tych granicach, kt├│re my widzimy, czyli na fundusze typu long, oszcz─Ödno┼Ťciowe, d┼éugoterminowe, do trzymania d┼éugoterminowego, staramy si─Ö te op┼éaty utrzyma─ç poni┼╝ej 1% zdecydowanie. Je┼╝eli b─Ödzie si─Ö fundusz rozwija┼é, je┼╝eli b─Öd─ů aktywa i te┼╝ pewne regulacje, kt├│re mog┼éyby sprzyja─ç temu, ┼╝eby troch─Ö ta┼äsze by┼éo zarz─ůdzanie tymi funduszami, tworzenie tych funduszy by┼éo ta┼äsze, to te op┼éaty my┼Ťl─Ö b─Öd─ů spada─ç.

Micha┼é: Pami─Ötasz, dyskutowali┼Ťmy kiedy┼Ť, jak tworzyli┼Ťcie Wasz pierwszy fundusz, czyli na WIG20TR, jako zalet─Ö w├│wczas tego funduszu podawa┼ée┼Ť i to by┼éa pierwsza zauwa┼╝alna zmiana w stosunku do funduszy Lyxerowych, ┼╝e stosujecie replikacj─Ö fizyczn─ů. Po prostu kupuje si─Ö koszyk akcji w WIG20. Tutaj ju┼╝ powiedzia┼ée┼Ť, ┼╝e to jest tak, ┼╝e to na kontraktach terminowych g┼é├│wnie bazuje Nasdaq.

Robert: Czyli syntetyczna.

Micha┼é: Powiedzmy, ┼╝e fundusz ETF b─Ödzie cieszy┼é si─Ö super powodzeniem, uro┼Ťnie i b─Ödzie bardzo du┼╝y. Czy dopuszczasz zmian─Ö na replikacj─Ö fizyczn─ů?

Robert: Statut i prospekt przewiduj─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç replikacji fizycznej, tylko w przypadku naszego funduszu przy tej wielko┼Ťci, przy tych kosztach zwi─ůzanych z dost─Öpem do tego rynku, to jest na razie nierozs─ůdne. By┼éoby, gdyby┼Ťmy byli du┼╝ym funduszem. Rozwa┼╝amy oczywi┼Ťcie co┼Ť takiego. Gdyby┼Ťmy byli du┼╝ym funduszem i te koszty dost─Öpu do rynku zagranicznego r├│wnie┼╝ zwi─ůzane z podatkami od dywidend, by┼éyby bardziej atrakcyjne przy funduszu, czy tam por├│wnywalne jak dla funduszu fizycznie replikuj─ůcego, to oczywi┼Ťcie rozwa┼╝yliby┼Ťmy co najmniej fundusz replikuj─ůcy fizycznie, poniewa┼╝ by┼éoby to rozs─ůdne mie─ç te akcj─Ö, kt├│re s─ů w indeksie na portfelu, ┼╝eby nawet fizycznie mo┼╝na by┼éo dostarczy─ç inwestorowi w momencie, gdy umarza, to tak jak w przypadku WIG20, ┼╝e mo┼╝emy nawet portfel akcji po prostu dostarczy─ç w wyniku umorzenia.

Michał: Dać mu.

Robert: Dok┼éadnie. My zabieramy certyfikaty, a inwestor dostaje akcje tych 100 najwi─Ökszych przedsi─Öbiorstw. Oczywi┼Ťcie, ┼╝e jest to fajna cecha. Natomiast w naszym przypadku du┼╝o wa┼╝niejsze jest to, ┼╝eby ten fundusz nie mia┼é niepotrzebnie wysokich koszt├│w zwi─ůzanych z tak─ů replikacj─ů fizyczn─ů, oraz ┼╝eby podatek od dywidendy by┼é bardziej atrakcyjny, ┼╝eby nie wp┼éywa┼é na ten koszt. W przypadku polskiego indeksu jeste┼Ťmy zdecydowanie bardziej atrakcyjni, robi─ůc replikacj─Ö fizyczn─ů, wida─ç to r├│wnie┼╝ po podatku od dywidend, kt├│rego my nie p┼éacimy, a replikacja syntetyczna wskazuje na to, ┼╝e p┼éac─ů jaki┼Ť podatek od dywidend - te 15%. Widzimy tam warto┼Ť─ç w tym, ┼╝e jest to replikacja fizyczna i chcemy to robi─ç i tak robimy. I przy WIG20 i przy mWIG-u i przy kolejnych funduszach, kt├│re b─Öd─ů replikowa┼éy polsk─ů gie┼éd─Ö, b─Ödziemy si─Ö koncentrowa─ç na replikacji fizycznej. Natomiast tam, gdzie to nie ma sensu, lub z powod├│w kosztowych czy z powod├│w podatkowych, wydaje nam si─Ö, ┼╝e raczej inwestorzy doceni─ů to, ┼╝e my kombinujemy w taki spos├│b, ┼╝eby to dla nich by┼éo atrakcyjne, a nie ┼╝eby fajnie si─Ö nazywa┼éo, ┼╝e jest to po prostu fizyczna replikacja, ale kosztem podatk├│w i kosztem wysokich op┼éat transakcyjnych zwi─ůzanych z replikacj─ů.

Micha┼é: Podkre┼Ťli┼ée┼Ť kilkakrotnie ten problem podatku od dywidend. Czy Wy, jako fundusz polski - tak hipotetycznie - zdecydowali si─Ö na t─ů replikacj─Ö fizyczn─ů i kupili sobie jakie┼Ť akcje sp├│┼éek p┼éac─ůcych dywidendy, to ten podatek od dywidend jako fundusz z polski, a nie ze Stan├│w, by┼éby 30% czy 15%?

Robert: To zale┼╝y. Przy pewnych rozwi─ůzaniach to zale┼╝y od tej instytucji, kt├│ra po┼Ťredniczy w rozliczaniu. Rozmawiali┼Ťmy z naszym brokerem, mo┼╝na doprowadzi─ç do tego, ┼╝eby to by┼éo 15%, natomiast gwarancji takiej nie ma i tak bazowo zak┼éada si─Ö, ┼╝e tam by by┼éo 30% tego podatku, wi─Öc nie ma uzasadnienia, ┼╝eby oddawa─ç 30%, co jest 0,3%, bo ta stopa dywidendy mniej wi─Öcej dla Nasdaq 100 to powiedzmy w okolicach 1%.

Michał: Po tych wzrostach może być faktycznie bliżej 1% niż 2%.

Robert: Tak, wi─Öc wcze┼Ťniej by─ç mo┼╝e to by┼éo troch─Ö wy┼╝ej. 0,3 czy 0,5% p┼éaci─ç podatku, poza tym jeszcze 100 transakcji na w sumie drobne kwoty, je┼╝eli by┼éaby to pe┼éna replikacja fizyczna, to by┼éoby to 100 transakcji na drobne kwoty, a ka┼╝da ma jak─ů┼Ť tam minimaln─ů op┼éat─Ö, wi─Öc to by by┼éo bardzo nieatrakcyjne dla funduszu. Drogie po prostu. Natomiast kontrakt jest stosunkowo du┼╝y. P┼éaci si─Ö za jeden kontrakt i jest to stosunkowo tanie, wi─Öc z punktu widzenia koszt├│w i performance tego funduszu, na razie zdecydowanie lepszym rozwi─ůzaniem jest replikacja syntetyczna za pomoc─ů kontrakt├│w.

Micha┼é: Ja wiem, ┼╝e to inwestorzy indywidualni mierz─ů si─Ö z tym problemem, ┼╝e polskie biura maklerskie coraz cz─Ö┼Ťciej oferuj─ů po coraz bardziej atrakcyjnych stawkach kupno tych akcji na rynki ameryka┼äskie. Inwestorzy prze┼╝ywaj─ů ogromny szok, gdyby widz─ů 30 procentowy podatek od dywidend. On jest 15 procentowy, ale z racji tego, ┼╝e my jeste┼Ťmy krajem trzeciego ┼Ťwiata i tamte biura maklerskie, ci brokerzy zachodni tam nie dochodz─ů do tego, kto tam jest tak naprawd─Ö ostatecznym beneficjentem, bo to tak prawda o to chodzi, to podwajaj─ů ten podatek, ┼╝eby ju┼╝ do tego nie tego nie dochodzi─ç. Musi si─Ö par─Ö rzeczy zmieni─ç, ┼╝eby to by┼éo. Ja rozumiem dlaczego kontrakt, a nie tam skubanie pojedynczych sp├│┼éek.

Robert: By─ç mo┼╝e b─Öd─ů domy maklerskie, kt├│re zaoferuj─ů wtedy po prostu wszystkim swoim klientom ten pi─Ötnastoprocentowy podatek, bo musz─ů jak─ů┼Ť tam relacj─Ö z Clearstreamem nawi─ůza─ç. Musi by─ç odpowiednie zrozumienie po obu stronach, wype┼énienie pewnych wymog├│w. Na pewno nie da si─Ö tego zrobi─ç per klient, to znaczy, ┼╝e jeden klient b─Ödzie mia┼é, drugi klient nie b─Ödzie mia┼é, w podziale na klient├│w. Raczej b─Ödzie to tak, ┼╝e albo wszyscy klienci tego domu maklerskiego b─Öd─ů mieli w┼éa┼Ťnie ten pi─Ötnastoprocentowy podatek albo nikt, bo raczej nie b─Ödzie mo┼╝liwo┼Ťci, ┼╝eby dostarcza─ç dokumenty per klientem. Raczej zostanie to systemowo rozwi─ůzane i wiem, ┼╝e takie prace s─ů, ┼╝eby umo┼╝liwi─ç to klientom. To jest du┼╝a oszcz─Ödno┼Ť─ç, wi─Öc fajnie by by┼éo, gdyby rzeczywi┼Ťcie tak si─Ö sta┼éo.

Micha┼é: Jeszcze jakbym chcia┼é kupi─ç te akcje na IKE-IKZE i w og├│le tych podatk├│w nie p┼éaci─ç, to ju┼╝ jest niemo┼╝liwe, bo to jest sp├│┼éka prawa zagranicznego, to tego si─Ö ju┼╝ zrobi─ç nie da. Zobacz, tutaj widzowie w trosce o Was, ┼╝eby┼Ťcie Wy po nocach nie pracowali, zadali takie pytanie: Jak r├│┼╝ni si─Ö wewn─Ötrzna praca przy zarz─ůdzaniu ETF na WIG20 czy 40, a obecnie tym nowym na Nasdaq 100. Czy godziny notowa┼ä na gie┼édach w Polsce i w USA maj─ů du┼╝e znaczenie? Te kontrakty Nasdaq chodz─ů ca┼é─ů dob─Ö?

Robert: Tak, prawie ca┼é─ů dob─Ö. 23 godziny z 24.

Micha┼é: Zmieniacie si─Ö w ┼Ťrodku nocy czy to nie ma znaczenia?

Robert: Nie. My nie zarz─ůdzamy tym funduszem po zamkni─Öciu godzin pracy w Polsce praktycznie. To znaczy patrzymy jakie s─ů ceny i tam mog─ů by─ç transakcje jakie┼Ť zawierane, kt├│rych wymaga fundusz przy kreacjach czy umorzeniach, natomiast co do zasady, licz─ů si─Ö zar├│wno dla market makera, kt├│ry dostarcza cen, aby inwestorzy mogli kupowa─ç i sprzedawa─ç, licz─ů si─Ö godziny otwarcia polskiej gie┼édy. Jak polska gie┼éda jest otwarta, a ameryka┼äska zamkni─Öta, to kontrakty wchodz─ů na Nasdaq, wi─Öc tutaj nie ma problemu. Nie r├│┼╝ni si─Ö jako┼Ť du┼╝o zarz─ůdzanie tym funduszem od innych. My┼Ťl─Ö, ┼╝e koledzy, kt├│rzy zarz─ůdzaj─ů tym funduszem, przy okazji omawiania na konferencji, kt├│ra nied┼éugo si─Ö odb─Ödzie i o kt├│rej mam nadziej─Ö wspomnimy, opowiedz─ů o tym, jak to wygl─ůda dok┼éadnie z ich strony. Natomiast nie trzeba jakiej┼Ť szczeg├│lnej troski o nas, jako zarz─ůdzaj─ůcy pasywni, nie przepracowuje my.

Michał: Nie macie nocnej zmiany, tak?

Robert: Nie, tutaj nie ma tego problemu. Fundusze absorbuj─ů nas w bardzo podobnym stopniu - czy to jest ameryka┼äski, czy to jest polski.

Micha┼é: Jest jeszcze takie pytanie, kt├│ry chyba lepiej pozwoli zrozumie─ç inwestorom kim Wy w og├│le jeste┼Ťcie. Beta Securities a AgioFunds, jak rozumie─ç ten podzia┼é? Beta wprowadza, Agio zarz─ůdza? Czym Wy si─Ö r├│┼╝nicie od siebie?

Robert: R├│┼╝nimy si─Ö znacz─ůco. AgioFunds TFI jest naszym najbli┼╝szym partnerem w tym projekcie. Ja jestem cz┼éonkiem zarz─ůdu Beta Securities i jestem cz┼éonkiem rady nadzorczej AgioFunds. Ten projekt nie powsta┼éby bez wsp├│┼épracy bardzo bliskiej w┼éa┼Ťnie AgioFunds i Beta Securities. Trwa proces i Beta b─Ödzie domem maklerskim. My nadziej─Ö, ┼╝e b─Ödziemy wspiera─ç dom maklerski BO┼Ü w market makingÔÇÖu. Mam nadziej─Ö, ┼╝e wesprzemy r├│wnie┼╝ Agio w zarz─ůdzaniu tymi funduszami i nowymi funduszami, kt├│re b─Ödziemy tworzy─ç, bo w tej chwili jest 5 naszych funduszy. Za chwil─Ö b─Ödzie 6 czy 7, ale plany mamy takie, ┼╝eby tych funduszy by┼éo raczej kilkadziesi─ůt ni┼╝ kilka. Przy kilkudziesi─Öciu funduszach to b─Ödzie ju┼╝ wyzwaniem zarz─ůdzanie nimi. Nawet te procesy mniej skomplikowane w takiej skali b─Öd─ů generowa┼éy ju┼╝ jakie┼Ť wyzwania i Beta Securities tutaj b─Ödzie stara┼éa si─Ö o to, ┼╝eby w┼éa┼Ťnie to zarz─ůdzanie funduszami przej─ů─ç, ┼╝eby zarz─ůdza─ç nimi i nowymi funduszami, kt├│re b─Öd─ů powstawa─ç. B─Ödziemy r├│wnie┼╝ - tak jak powiedzia┼éem - market makerem do tych funduszy. Mam tak─ů nadziej─Ö. To jest proces, kt├│ry jeszcze trwa. Na razie nie ma takiej konieczno┼Ťci. Tych aktyw├│w nie jest na tyle du┼╝o, funduszy te┼╝ nie jest na tyle du┼╝o, ┼╝eby du┼╝ym wyzwaniem by┼éo zarz─ůdzanie tym. Wobec tego bardzo dobr─ů prac─Ö wykonuje dom maklerski BO┼Ü i AgioFunds w tej chwili. My jeste┼Ťmy specjalistami od ETF-├│w. AgioFunds to s─ů specjali┼Ťci od funduszy aktywnych i funduszy autorskich, dedykowanych - czy jak to nazwa─ç. Nasza wsp├│┼épraca zaowocowa┼éa w┼éa┼Ťnie takimi funduszami ETF-owymi, co do kt├│rych nie by┼éo jeszcze w Polsce wiedzy specjalnie, to znaczy nikt nie tworzy┼é takich funduszy. My byli┼Ťmy pierwsi i to dzi─Öki wsp├│┼épracy w┼éa┼Ťnie Agio i Beta Securities takie fundusze mog┼éy powsta─ç. Mam nadziej─Ö, ┼╝e to jest pocz─ůtek. B─Ödziemy to rozwija─ç, b─Ödziemy wsp├│┼épracowa─ç. Jeste┼Ťmy tutaj partnerami najwa┼╝niejszymi wsp├│lnie jeszcze z domem maklerskim BO┼Ü.

Micha┼é: ETF jest ju┼╝ tydzie┼ä na rynku. Powiedz jak Twoje do┼Ťwiadczenia? Jeste┼Ť zadowolony z tego, co si─Ö do tej pory sta┼éo?

Robert: Obroty na naszym ETF-ie wynios┼éy oko┼éo 3,5 miliona. By┼éy to w tym ostatnim tygodniu najwy┼╝sze obroty na ETF-ach, natomiast cz─Ö┼Ť─ç z nich to by┼éy takie wysoko wolumenowe - nazwijmy to - transakcje. Nas najbardziej interesuj─ů transakcj─Ö o niskich nomina┼éach i ilo┼Ť─ç transakcji. To, co ja bym chcia┼é, ┼╝eby si─Ö rozwija┼éo, to du┼╝o stosunkowo niewielkich transakcji. To wskazuje wtedy na to, ┼╝e inwestorzy indywidualni kupuj─ů ten fundusz i na przyk┼éad w pierwszym dniu, w dniu IPO, w pierwszym dniu notowa┼ä tego funduszu by┼éo ponad 100 transakcji na kwot─Ö 330 tysi─Öcy z┼éotych. To oznacza, ┼╝e ┼Ťrednia wielko┼Ť─ç transakcji by┼éa w┼éa┼Ťnie oko┼éo 3 tysi─Öcy. Te sto transakcji to by┼éo du┼╝o. To oznacza, ┼╝e inwestorzy indywidualni weszli w rynek, kupili certyfikaty tego funduszu i to nas bardzo cieszy. Pewnie patrz─ůc z perspektywy ca┼éego tygodnia, to mog┼éoby by─ç troch─Ö lepiej. Natomiast to jest pocz─ůtek. Po pierwsze oferujemy nowy rynek z naszej perspektywy. Byli┼Ťmy skoncentrowani na rynku polskim, na WIG20 i mWIG-u, natomiast teraz wchodzimy w ten rynek ameryka┼äski. Jest to nowy fundusz, to znaczy Nasdaq w og├│le jest nowym indeksem, je┼Ťli chodzi o gie┼éd─Ö warszawsk─ů. S&P ju┼╝ jest znany, natomiast Nasdaq do tej pory nie. My┼Ťl─Ö, ┼╝e to si─Ö b─Ödzie rozwija┼éo. Liczymy na to. Nie m├│wi─Ö, ┼╝e nie zale┼╝y na instytucjonalnych, natomiast wydaje mi si─Ö, ┼╝e instytucjonalni inwestorzy b─Öd─ů mniej naszym funduszu obecni. My┼Ťl─Ö, ┼╝e inwestorzy indywidualni b─Öd─ů du┼╝o bardziej docenia─ç zalety tego funduszu. My┼Ťl─Ö, ┼╝e to b─Ödzie fundusz, kt├│ry b─Ödzie r├│s┼é, mo┼╝e powoli ale, sukcesywnie. Licz─Ö, ┼╝e te kilkadziesi─ůt milion├│w na koniec roku czy mo┼╝e ko┼éo 100, mo┼╝e troch─Ö wi─Öcej. Zobaczymy. IKE-IKZE r├│wnie┼╝ si─Ö rozwija. Ilo┼Ť─ç rachunk├│w ro┼Ťnie. Rynek ameryka┼äski jest jaki dobrze postrzegany w Polsce, wi─Öc mam nadziej─Ö, ┼╝e i zar├│wno Nasdaq 100 i ten nasz S&P 500, kt├│ry wkr├│tce wprowadzimy, to b─Öd─ů fundusze, kt├│re w┼éa┼Ťnie na te rachunki IKZE, IKE nasi klienci, polscy inwestorzy kupi─ů.

Micha┼é: Robert, jak za┼éatwili┼Ťcie sobie to?

Robert: To bardzo sympatyczne. To jest dzi─Öki uprzejmo┼Ťci firmy Nasdaq, oczywi┼Ťcie. Na Times Square - na tym takim s┼éynnym ju┼╝ wy┼Ťwietlaczu Nasdaq-owym - zostali┼Ťmy umieszczeni razem z Beta i Agio w┼éa┼Ťnie, jako ci, kt├│rzy pierwszy fundusz na Nasdaq uruchomili w Warszawie. Tak┼╝e bardzo to sympatyczne i bardzo dzi─Ökujemy kolegom z Nasdaq. Nam r├│wnie┼╝ bardzo mi┼éo i mam nadziej─Ö, ┼╝e to jeszcze mo┼╝e nie koniec naszych takich r├│┼╝nych sympatycznych sytuacji.

Micha┼é: To zrobi┼éo na mnie ogromne wra┼╝enie. To jest chyba najs┼éynniejszy baner reklamowy na ┼Ťwiecie. Pojawienie si─Ö tam chocia┼╝ na chwil─Ö to jest pow├│d do dumy. Naprawd─Ö wielkie gratulacje, ┼╝e takie co┼Ť Wam si─Ö uda┼éo. M├│wi┼ée┼Ť ju┼╝ kilkukrotnie,┬áale chcia┼ébym, ┼╝eby┼Ťmy podsumowali plany na przysz┼éo┼Ť─ç. Jak tutaj scrolluje pytania od widz├│w, to te pytania m├│g┼ébym skr├│ci─ç w zasadzie o tym jednym: czy pracuj─ů pa┼ästwo nad ETF na sWIG80 i kiedy b─Ödzie ten produkt?

Robert: Nad statutem i prospektem sWIG80 nie pracujemy jeszcze. Natomiast nie zapominamy o tym indeksie i chcemy go stworzy─ç. Jest kilka rzeczy, kt├│re s─ů istotne w przypadku sWIG-u. Trudno por├│wnywa─ç go z WIG20, ale nawet por├│wnaniu z mWIG, sWIG ma stosunkowo niskie obroty dzienne. Te najmniej p┼éynne sp├│┼éki s─ů ma┼éo p┼éynne, wi─Öc po pierwsze - nie by┼éby to fundusz z pe┼én─ů replikacj─ů fizyczn─ů, tylko z jakim┼Ť tam pr├│bkowaniem, wi─Öc pewnie nie by┼éoby w nim 80 sp├│┼éek, tylko te bardziej p┼éynne. Trzeba by┼éoby to optymalizowa─ç. Ale nawet bior─ůc pod uwag─Ö te najbardziej p┼éynne sp├│┼éki, to w sytuacjach stresowych mog┼éoby si─Ö zdarzy─ç tak, ┼╝e by┼éyby umorzenia,┬ákt├│rych wielko┼Ť─ç mog┼éaby wp┼éyn─ů─ç na to, co si─Ö dzieje na rynku kasowym. My┼Ťl─Ö, ┼╝e z ro┼Ťni─Öciem tego funduszu nie ma problemu. Ten fundusz m├│g┼éby rosn─ů─ç bardzo sympatycznie, powoli i my┼Ťl─Ö, ┼╝e nie by┼éoby wyzwaniem zarz─ůdzanie tym funduszem, w momencie gdy ro┼Ťnie.

Micha┼é: Czyli sytuacje ekstremalne s─ů problemem.

Robert: Sytuacja ekstremalna jest problemem. Nie chcieliby┼Ťmy stworzy─ç funduszu, kt├│ry by si─Ö potkn─ů┼é na tym, ┼╝e w sytuacji stresowej przy wi─Ökszym umorzeniu ilo┼Ť─ç akcji sprzedawanych na gie┼édzie mog┼éaby wp┼éyn─ů─ç na cen─Ö tych akcji w powa┼╝ny spos├│b i na przyk┼éad zdo┼éowa─ç indeks, zdo┼éowa─ç ceny niekt├│rych akcji, co mog┼éoby wp┼éyn─ů─ç na tych inwestor├│w, kt├│rzy zostaj─ů funduszu i na tych, kt├│rzy po prostu inwestuj─ů w ten indeks. Nie jest to celem. Chodzi nam o to, ┼╝eby w bezpieczny i rozs─ůdny spos├│b inwestowa─ç w indeksy, a nie doprowadza─ç do sytuacji ekstremalnych.

Micha┼é: Widzia┼ée┼Ť takie sytuacje na ┼Ťwiecie, ┼╝e jakie┼Ť fundusze niekoniecznie na 500 czy Nasdaq 100 chwia┼éy mniejszymi rynkami?

Robert: Pewnie. Nawet widzieli┼Ťmy to wszyscy zdaje si─Ö, rok temu mniej wi─Öcej, na rynku obligacyjnym, gdzie umorzenia na ETF doprowadza┼éy do tego, ┼╝e troch─Ö do┼éowany by┼é rynek obligacji. Dodatkowo sam ETF bardzo mocno traci┼é na warto┼Ťci, poniewa┼╝ nawet wi─Öcej ni┼╝ z teoretycznej ceny wynikaj─ůcej z wyliczenia warto┼Ťci obligacji, kt├│re wchodz─ů w jego koszyk. Dlaczego? Dlatego, ┼╝e rynek kasowy nie by┼é na tyle p┼éynny, ┼╝eby przyj─ů─ç sprzeda┼╝ obligacji. W zwi─ůzku z tym ludzie sprzedawali po prostu ETF-a, natomiast ETF nie sprzedawa┼é na rynku kasowym. Wobec tego rynek kasowy wydawa┼é si─Ö wy┼╝ej, ni┼╝ rynek ETF. Niekt├│rzy zarzucali, ┼╝e to jest problem ETF-a, poniewa┼╝ jest ni┼╝ej wyceniany, ni┼╝ rynek kasowy. Ot├│┼╝ nie, to znaczy rynek ETF-a pokazywa┼é, gdzie jest cena, natomiast nie sprzedawa┼é nikt na rynku kasowym dlatego, ┼╝e nic by to nie da┼éo, bo p┼éynno┼Ť─ç by┼éa na tyle niska, ┼╝e oczywi┼Ťcie bardzo szybko by by┼éy zbite ceny do jeszcze ni┼╝szych poziom. Natomiast i tak nie zosta┼éoby sprzedane tyle, ile trzeba by┼éoby sprzeda─ç. Niska p┼éynno┼Ť─ç po prostu mo┼╝e powodowa─ç sytuacje stresowe na r├│┼╝nych rynkach i sWIG80 jest przyk┼éadem, gdzie ta p┼éynno┼Ť─ç jest pewnym wyzwaniem. Nie chc─Ö powiedzie─ç, ┼╝e to jest zupe┼ény deal breaker, natomiast wydaje si─Ö, ┼╝e to jest wyzwanie. Teraz rozmawiamy z regulatorem r├│wnie┼╝, w jaki spos├│b bezpiecznie zrobi─ç taki fundusz, kt├│ry rosn─ů─ç mo┼╝e bardzo bezpiecznie. Ro┼Ťnie powoli, spokojnie. Mo┼╝na rozbi─ç kreacj─Ö na kilka dni, wi─Öksze na kilkana┼Ťcie nawet. Tu nie ma problemu w momencie wzrostu funduszu czy zbierania aktyw├│w. Problem jest wtedy, kiedy by┼éaby sytuacja ekstremalna, gdzie umorzenie stosunkowo du┼╝e mog┼éoby wp┼éyn─ů─ç na ceny akcji notowanych w tym indeksie.

Michał: Brzmi jak wyciskanie długich pozycji. Popularne sformułowanie, ale wiemy o co chodzi.

Robert: W┼éa┼Ťnie nie chcieliby┼Ťmy wp┼éywa─ç na ceny. Staramy si─Ö, ┼╝eby by┼é jak najmniejszy ten wp┼éyw naszych funduszy, wi─Öc jest to problem. My┼Ťl─Ö, ┼╝e to jest g┼é├│wny problem. Nie jest problemem brak futures, niep┼éynno┼Ť─ç, bo tego nie musi by─ç. Mogliby┼Ťmy robi─ç to, za chwil─Ö zreszt─ů zrobimy fundusz, kt├│ry nie ma futures. To nie jest jaki┼Ť problem. G┼é├│wnie chodzi o to, ┼╝e obawiamy si─Ö sytuacji, w kt├│rej stosunkowo niewielka p┼éynno┼Ť─ç funduszu przy umorzeniach, mog┼éaby doprowadzi─ç do jakiego┼Ť wp┼éywu na cen─Ö transakcji dokonywanych przez fundusz. Tego by┼Ťmy nie chcieli po prostu. Dlatego wydaje nam si─Ö, ┼╝e mo┼╝na to zrobi─ç. Proponujemy jakie┼Ť rozwi─ůzania i mam nadziej─Ö, ┼╝e to si─Ö stanie i zrobimy taki fundusz. Wszyscy nam o tym m├│wi─ů, ┼╝e to by┼éoby fajne i nam si─Ö te┼╝ wydaje, ┼╝e by┼éoby bardzo fajne. Chcieliby┼Ťmy to zrobi─ç. By┼éaby to spora r├│┼╝nica - tu by┼Ťmy dali inwestorom warto┼Ť─ç. Bezwzgl─Ödnie daliby┼Ťmy inwestorom warto┼Ť─ç, bo ci─Ö┼╝ko jest samodzielnie odwzorowa─ç taki indeks. Tu jest miejsce dla nas. Natomiast jeszcze troch. Mam nadziej─Ö, ┼╝e to si─Ö stanie.

Micha┼é: Powiedzia┼ée┼Ť w mi─Ödzyczasie podczas tej rozmowy, ┼╝e Wy chcecie mie─ç kilkadziesi─ůt funduszy. Powiedz jeszcze o tych najbli┼╝szych. O tym drugim ameryka┼äskim to ju┼╝ dzisiaj m├│wi┼ée┼Ť.

Robert: B─Ödziemy mie─ç S&P 500 hedgowane do z┼éot├│wki r├│wnie┼╝, bo nie hedgowany ju┼╝ mo┼╝na kupi─ç. Nie chc─Ö jako┼Ť obiecywa─ç, bo p├│┼║niej naobiecuje, ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e w ci─ůgu mo┼╝e 2-3 miesi─Öcy, w pierwszym p├│┼éroczu b─Ödzie jeszcze WIG TECH, czyli polski Nasdaq - mo┼╝na powiedzie─ç. Chcemy ten fundusz wprowadzi─ç. Jeste┼Ťmy ju┼╝ w ko┼äcowej fazie, dlatego mog─Ö powiedzie─ç co to za funduszy i mniej wi─Öcej ten horyzont czasowy te┼╝ jest przewidywalny. Wydaje si─Ö, ┼╝e w pierwszym p├│┼éroczu jeszcze b─Ödzie na gie┼édzie WIG TECH. P├│┼║niej chcemy zrobi─ç fundusze, kt├│re wejd─ů w inn─ů klas─Ö aktyw├│w. Chcieliby┼Ťmy zrobi─ç fundusze obligacyjne. Do budowy portfeli mo┼╝na kupi─ç oczywi┼Ťcie po prostu obligacje, natomiast jedna obligacja taka hurtowa, to jest 1000 z┼é, nie m├│wi─Ö o jakich┼Ť takich obligacjach detalicznych, ale normalne obligacje skarbowe. Mo┼╝na je kupi─ç oczywi┼Ťcie, natomiast dla drobnych oszcz─Ödzaj─ůcych to mog─ů by─ç za du┼╝e kwoty. Obligacji jest sporo i oczywi┼Ťcie mo┼╝na wybra─ç sobie duration, czyli ten ┼Ťredni okres zwrotu takiej obligacji - taki, jaki nam pasuje, ale s─ů i kr├│tkie obligacje, ┼Ťrednioterminowe, d┼éugie. Trzeba mie─ç troch─Ö pieni─Ödzy i troch─Ö obligacji zebra─ç, ┼╝eby ca┼é─ů t─ů krzyw─ů dochodowo┼Ťci pokry─ç. Wydaje nam si─Ö, ┼╝e to by┼éaby warto┼Ť─ç dla inwestor├│w znowu, gdyby┼Ťmy zrobili takiego ETF-a, kt├│ry w spos├│b fizyczny i dosy─ç kompleksowy pokrywa┼éby ca┼é─ů krzyw─ů dochodowo┼Ťci. Dzi─Öki temu dawa┼éby mo┼╝liwo┼Ť─ç ekspozycji na ca┼é─ů krzyw─ů za stosunkowo niewielkie pieni─ůdze. Wyzwaniem jest to, ┼╝e rzeczywi┼Ťcie rentowno┼Ťci tych obligacji s─ů w tej chwili ┼Ťmiesznie niskie, wi─Öc oczekiwanie, ┼╝e jakie┼Ť spektakularne wzrosty na obligacjach czy zwroty na obligacjach b─Öd─ů, jest te┼╝ nara┼╝ony na spore ryzyko.

Micha┼é: Nie ten instrument. Taki instrument ma stabilizowa─ç portfel tak bardziej. Tak trzeba my┼Ťle─ç o takim instrumencie, jak kto┼Ť chce sobie pospekulowa─ç, to ma ten Wasz WIG20 lewarowany, albo short.

Robert: Tak, tylko mamy tak─ů koincydencji, akurat mo┼╝e nie w Polsce, ale s─ů zar├│wno wyceny rynk├│w akcji s─ů wysokie, jak i wyceny obligacji s─ů wysokie. Obligacje s─ů drogie i akcje s─ů drogie. Po prostu nast─Öpuje taki punkt, z kt├│rego trudno jest liczy─ç na spektakularny zwrot na czymkolwiek. Gdyby obligacje by┼éy ta┼äsze, to mo┼╝na by by┼éo w takiej sytuacji z przegrzanego rynku przej┼Ť─ç troch─Ö na obligacje. Trzeba m─ůdrych ludzi makroekonomii s┼éucha─ç i by─ç mo┼╝e z nimi rozmawia─ç, ale z mojej perspektywy wydaje mi si─Ö, ┼╝e polityka bank├│w centralnych prowadzi w┼éa┼Ťnie do takiej sytuacji, gdzie ta inflacja aktyw├│w jest w┼éa┼Ťciwie praktycznie wszystkim. Nieruchomo┼Ťci te┼╝ s─ů drogie. Wszystko w┼éa┼Ťciwie wydaje si─Ö drogie.

Micha┼é: Wr├│cimy troch─Ö do pocz─ůtku rozmowy i do Waszego ETF na Nasdaq 100.┬áJest ca┼éa masa inwestor├│w, ze mn─ů w┼é─ůcznie, kt├│rzy patrz─ů si─Ö na kszta┼ét tego indeksu, czyli w┼éa┼Ťnie Nasdaq 100, i od 10 lat sobie m├│wi─ů: ,,Oj drogo, to ju┼╝ bardzo powa┼╝na korekta jest przed nami." I tak od 10 lat na to si─Ö patrzymy, a Donald Trump ca┼é─ů kadencj─Ö twittowa┼é, ┼╝e Nasdaq all time high. Mo┼╝na na to w ten spos├│b popatrze─ç. Patrz─Ö na Wasze kilkuletnie ju┼╝ do┼Ťwiadczenie z ETF-ami. M├│wisz, ┼╝e s─ů plany mocarstwowe. O tych najbli┼╝szych powiedzia┼ée┼Ť, ┼╝e kilkadziesi─ůt ETF w dalszej przysz┼éo┼Ťci b─Ödzie. Czy uwa┼╝asz, ┼╝e Polacy ┼éykn─Öli takiego ETF-owego bakcyla, czy jeszcze d┼éuga droga przed nami, ┼╝eby ka┼╝dy sobie mia┼é w portfelu troch─Ö tych ETF-├│w na r├│┼╝ne instrumenty?

Robert: My┼Ťl─Ö, ┼╝e bakcyla jeszcze nie ┼éykn─Öli┼Ťmy. R├│┼╝nie to rynek liczy, ale samych rachunk├│w maklerskich aktywnych nie jest zbyt du┼╝o. Jest ich powiedzmy ponad 200 tysi─Öcy. Bior─ůc pod uwag─Ö trzydziesto paro milionowy kraj, to wypada┼éoby, ┼╝eby by┼éo troch─Ö wi─Öcej ludzi, kt├│rzy inwestuj─ů na gie┼édzie. Wydaje si─Ö, ┼╝e jeszcze tego bakcyla takiego inwestycyjnego, je┼Ťli chodzi o ETF-y, nie ma. Jest troch─Ö wi─Öcej ludzi, kt├│rzy inwestuj─ů w fundusze inwestycyjne, typu FIOs, FIO - normalne fundusze nienotowane.

Michał: Zwykłe otwarte fundusze.

Robert: Tak, zwyk┼ée fundusze inwestycyjne. Jest troch─Ö ludzi, kt├│rzy w to inwestuj─ů. Do tego nie trzeba mie─ç ┼╝adnych rachunk├│w i jest to aktywnie sprzedawane przez banki g┼é├│wnie. Cz─Ö┼Ť─ç dom├│w maklerskich r├│wnie┼╝, ale g┼é├│wnie dystrybucj─ů zajmuj─ů si─Ö banki, za co s─ů odpowiednio wynagradzane. To jest pow├│d, dla kt├│rego troszk─Ö lepiej si─Ö ten segment rozwija, ni┼╝ segment ETF-├│w. Natomiast prawda jest taka, ┼╝e nawet ten segment, nawet segment funduszy inwestycyjnych, nie jest jakim┼Ť powalaj─ůcym, bo g┼é├│wnie s─ů to fundusze bardzo bezpieczne, obligacyjne i pieni─Ö┼╝ne, a do funduszy akcyjnych s─ů takie ┼Ťrednie nap┼éywy. Same aktywa w tych funduszach nie s─ů jako┼Ť spektakularne. W og├│le nie mamy specjalnie pozytywnym odczu─ç poza w─ůsk─ů grup─ů, kt├│ra rzeczywi┼Ťcie jest aktywna na gie┼édzie. Szeroko jako spo┼éecze┼ästwo chyba nie mamy zbyt du┼╝o pozytywnych uczu─ç w┼éa┼Ťnie. Trzeba te┼╝ przyzna─ç, ┼╝e rynek kapita┼éowy troch─Ö pracowa┼é na to, ┼╝eby ludzie mieli takie postrzeganie tego rynku. To znaczy ka┼╝dy mo┼╝e w rozumie wymieni─ç sobie kilka przyk┼éad├│w dzia┼éalno┼Ťci na rynku kapita┼éowym, kt├│re doprowadzi┼éy do tego, ┼╝e sporo ludzi straci┼éo pieni─ůdze i teraz patrzy na wszystkich uczestnik├│w w┼éa┼Ťciwie tego rynku, jako na potencjalnie kogo┼Ť, kto chce uszczupli─ç ich portfel. To te┼╝ jest jaki┼Ť element, kt├│ry wp┼éywa na postrzeganie rynku i na sk┼éonno┼Ť─ç do inwestowania. Na pewno niskie stopy procentowe i wr─Öcz - powiedzmy sobie, bez eufemizm├│w - po prostu zero si─Ö zarabia w tej chwili, trzymaj─ůc czy na rachunku, czy nawet w jakich┼Ť pieni─Ö┼╝nych rozwi─ůzaniach. By─ç mo┼╝e to troszk─Ö spowoduje lepszy sentyment, je┼Ťli chodzi o gie┼éd─Ö. Natomiast ja my┼Ťl─Ö, ┼╝e my mamy to jeszcze przed sob─ů. Je┼╝eli dosz┼éoby do skutku skillowanie OFE, kt├│re jest wisi nad nami gdzie┼Ť tam, to wtedy w zale┼╝no┼Ťci od tego, jak ono by┼éoby zrobione, mog┼éoby spowodowa─ç, ┼╝e du┼╝a grupa ludzi mia┼éaby nagle rachunki, na kt├│rych mog┼éaby inwestowa─ç w instrumenty gie┼édowe. Wtedy wszyscy, kt├│rzy mamy w tej chwili pieni─ůdze w OFE, mieliby┼Ťmy rachunki, na kt├│re mo┼╝na nabywa─ç jakie┼Ť tam instrumenty gie┼édowe. By─ç mo┼╝e to spowodowa┼éoby, ┼╝e rzeczywi┼Ťcie skokowo zwi─Ökszy┼éaby si─Ö pula potencjalnych inwestor├│w I by─ç mo┼╝e rzeczywi┼Ťcie bior─ůc pod uwag─Ö ca┼éy ten harassment zwi─ůzany z otwieraniem rachunku, tymi MIFID-owymi r├│┼╝nymi wymogami i tymi kwestionariuszami, podpisami, spowiadaniem si─Ö ze wszystkiego, to by─ç mo┼╝e ten ten harassment, kt├│ry powstrzymuje cz─Ö┼Ť─ç ludzi przed otwieraniem rachunk├│w, gdyby on by┼é zrobiony jako┼Ť tak systemowo, to by─ç mo┼╝e to mog┼éoby doprowadzi─ç do tego, ┼╝e rzeczywi┼Ťcie skokowo by wzros┼éa liczba potencjalnych inwestor├│w na gie┼édzie. To by┼éby jedyny pozytyw tego rozwi─ůzania, kt├│re gdzie┼Ť tam nad nami wisi. To mog┼éoby systemowe wp┼éyn─ů─ç na to, jak─ů mamy pul─Ö inwestor├│w. Na razie to si─Ö zmienia, to si─Ö zwi─Öksza. Domy maklerskie raportuj─ů du┼╝e zainteresowanie, wzrost zainteresowania i rachunkami maklerskim, rachunkami i IKE-IKZE i ETF r├│wnie┼╝. Natomiast nadal ta baza jest dosy─ç niska. Te wzrosty s─ů spektakularne, natomiast jeszcze nie doszli┼Ťmy do poziom├│w, kt├│re mog┼éyby jako┼Ť istotnie wp┼éyn─ů─ç na to, co si─Ö dzieje na gie┼édzie.

 

Micha┼é: Mo┼╝emy na to spojrze─ç tak, ┼╝e szklanka jest w po┼éowie pusta, albo w po┼éowie pe┼éna. Amerykanie maj─ů takie ┼éadne sformowanie: ,,There is room for improvement." Nie bijemy g┼éow─ů w sufit, tylko tego morza do przep┼éyni─Öcia jest niesko┼äczenie wiele i mo┼╝na nabiera─ç chochl─ů ┼Ťmia┼éo. Nie boj─Ö si─Ö, ┼╝e si─Ö nam ta zupa wyczerpie. Na zako┼äczenie naszej dyskusji chcia┼ébym, ┼╝eby┼Ťmy powiedzieli dwa s┼éowa o konferencji, kt├│ra odb─Ödzie si─Ö za chwil─Ö, czyli w dniach 2-4 marca, gdzie b─Ödzie kilka dyskusji zwi─ůzanych z pasywnym inwestowaniem. Uzupe┼éniaj─ůc jeszcze troszk─Ö Twoj─ů dyskusj─Ö. Ja zawsze polecam inwestorom takim bardzo pocz─ůtkuj─ůcym ETF-y, ale nie po to, ┼╝eby oni na nim zarabiali jakie┼Ť spektakularne stopy zwrotu, tylko ┼╝eby przez przypadek nie kupi─ç sobie jakiego┼Ť bankruta. W przypadku ETF-├│w to dla mnie podstawow─ů warto┼Ťci─ů jest to, ┼╝e je┼╝eli nawet takim indeksie taki bankrut si─Ö znajdzie, to go gie┼éda szybko z tego indeksu wyrzuci. Si┼é─ů rzeczy ta mo┼╝liwo┼Ť─ç nie zbankrutowania jest o wiele wa┼╝niejsza, ni┼╝ zarabianie jakich┼Ť ogromnych pieni─Ödzy. Nie ukrywam, ┼╝e w tym duchu b─Öd─Ö si─Ö chcia┼é na tej konferencji wypowiada─ç. Zareklamujmy. Mamy konferencj─Ö Warsaw Passive Investment - 2-4 marca. Jakby┼Ť m├│g┼é powiedzie─ç dwa s┼éowa o tej konferencji i o czym tam b─Ödziemy m├│wili. Ja tymczasem przejrz─Ö stron─Ö tej konferencji.

Robert: Zapraszamy bardzo serdecznie. Jest to druga edycja konferencji Warsaw Passive Investment Conference. Dotyczy ona i ETF-├│w i funduszy pasywnych i w og├│le inwestowania pasywnego. B─Ödziemy m├│wi─ç w┼éa┼Ťnie o ETF-ach i o funduszach pasywnych, o inwestowaniu pasywnym, o budowie portfeli. Szczeg├│lnie zapraszam na panel, kt├│ry razem z profesorem Krzysztofem Jajug─ů, w┼éa┼Ťnie z obecnym tutaj Micha┼éem Mas┼éowski oraz Jarkiem Przyby┼éem b─Ödziemy mieli przyjemno┼Ť─ç rozmawia─ç o budowie portfeli pasywnych i o ETF-ach, kt├│re s─ů na warszawskiej gie┼édzie notowane. B─Öd─ů ciekawe rozmowy z dostawcami innych rozwi─ůza┼ä, to znaczy innych rynk├│w, czyli WisdomTree czy Invesco. B─Öd─ů prezentacj─Ö na temat tych trend├│w, kt├│re maj─ů miejsce na rynku ETF-├│w. B─Ödzie troch─Ö o ryzyku walutowym i o zabezpieczaniu ryzyka walutowego, o dywersyfikacji, jak─ů daj─ů fundusze pasywne. My┼Ťl─Ö, ┼╝e b─Ödzie szerokie spektrum. Szczeg├│lnie ciekawym elementem mo┼╝e by─ç keynote speaker, kt├│rym b─Ödzie Eric Balchunas, kt├│ry jest bardzo dobrze rozpoznawalnym ┼Ťwiatowym ekspertem, je┼Ťli chodzi o ETF-y i autorem ksi─ů┼╝ki ,,Institutional ETF Toolbox". Pracuj─Ö dla Bloomberga - Bloomberg Intelligence - i zajmuje si─Ö w┼éa┼Ťnie rynkiem ETF-├│w. Na otwarcie, zaraz po Pani Prezes Izabeli Olszewskiej, b─Ödzie mia┼é taki sw├│j keynote speech. To b─Öd─ů takie 3 bloki po 2 godziny. 2-ego b─Ödzie od 11:00 do 13:00, 3-ego od 11:00 do 13:00 i 4-ego od 11:00 do 13:00. Tak, ┼╝eby nikogo nie zanudzi─ç, nie zam─Öczy─ç, ┼╝eby ka┼╝dy m├│g┼é tam sobie wygospodarowa─ç chwil─Ö w kolejnych dniach. Bardzo serdecznie zapraszam. My┼Ťl─Ö, ┼╝e dla wszystkich, kt├│rym bliskie jest pasywne zarz─ůdzanie, ale te┼╝ tych, kt├│rzy s─ů niezdecydowani, albo s─ů wr─Öcz niespecjalnie zainteresowani, to my┼Ťl─Ö, ┼╝e mog─ů by─ç ciekawe tematy, kt├│re ten rynek inwestowania pasywnego przybli┼╝─ů.

Micha┼é: Dobrze, ┼╝e powiedzia┼ée┼Ť, ┼╝e to nie jeste┼Ť ca┼éy dzie┼ä, od rana do wieczora, tylko tak codziennie po 2 godziny. Konferencja jest oczywi┼Ťcie online, przez internet. Ka┼╝dy mo┼╝e z domu wzi─ů─ç udzia┼é. Jakby kto┼Ť chcia┼é si─Ö zapisa─ç, to adres strony internetowej jest prowadzony przez gie┼éd─Ö papier├│w warto┼Ťciowych, czyli gpw.pl/wpic. Mo┼╝na si─Ö zapisa─ç ju┼╝ teraz. Konferencja jest darmowa dla uczestnik├│w. Wi─Ökszo┼Ť─ç konferencji b─Ödzie poprowadzona po polsku. Dla przyk┼éadu, nasza dyskusja b─Ödzie po polsku.

Bartosz: To, co b─Ödzie po angielsku, b─Ödzie t┼éumaczone, tak┼╝e my┼Ťl─Ö, ┼╝e nie ma problemu. Wyst─ůpienie Eric'a Balchunas'a, rozmowy z WisdomTree i prezentacje Invesco b─Öd─ů t┼éumaczone, tak┼╝e my┼Ťl─Ö, ┼╝e nie ma problemu.

Micha┼é: Gor─ůco zach─Öcamy. My jeszcze na stronie Stowarzyszenia Kr├│tkiego Newsa napiszemy o tej konferencji, ale w┼éa┼Ťnie dla wszystkich os├│b, kt├│re s─ů zainteresowane tym pasywnym inwestowanie, ┼╝eby trzyma─ç r─Ök─Ö na pulsie, to tutaj jeszcze raz powt├│rz─Ö gpw.pl/wpic. Tam mo┼╝na si─Ö zapisa─ç. O cokolwiek mnie nie zapytaj─ů, ja i tak b─Öd─Ö m├│wi┼é o tym, ┼╝e najwa┼╝niejsze jest to, ┼╝eby si─Ö zainteresowa─ç w og├│le takim pasywnym inwestowanie,, ┼╝eby jaki┼Ť ETF-y mie─ç, bo to tak naprawd─Ö jest tutaj najwa┼╝niejszej, te na pozycje long, te bez lewara i tak dalej. Bycie na rynku jest o wiele wa┼╝niejsze, ni┼╝ takie spekulowanie, szukanie momentu wej┼Ťcia lub wyj┼Ťcia.

Robert: Tak jest. Raczej sukcesywne kupowanie. Jak si─Ö kupuje stopniowo, oszcz─Ödza d┼éugoterminowo, przeznaczaj─ůc jak─ů┼Ť kwot─Ö co miesi─ůc na przyk┼éad, to jest to uniezale┼╝niaj─ůce od tych w┼éa┼Ťnie moment├│w czy to bardzo dobrej koniunktury, czy bardzo z┼éej. Jak jest tanio, to kupujemy wtedy wi─Öcej, a jak jest drogo, to kupuje mniej.

Michał: Albo cały czas tyle samo, bo nigdy nie wiemy, kiedy to jest tanio, a kiedy jest drogo.

Robert: Chodzi mi o to, ┼╝e je┼╝eli za t─ů sam─ů kwot─Ö kupujemy. To jest dok┼éadnie to.

Micha┼é: Tak, wi─Öc o cokolwiek mnie zapytaj─ů, ja i tak to b─Öd─Ö m├│wi┼é. Gor─ůco zapraszamy do tego, ┼╝eby chwil─Ö czasu po┼Ťwi─Öci─ç ze swojego fotela prosto z domu. Robert, bardzo gor─ůco dzi─Ökuj─Ö Ci za po┼Ťwi─Öcony czas.

Robert: Dzi─Ökuj─Ö bardzo.

Micha┼é: Moim i Pa┼ästwa go┼Ťciem by┼é Robert Sochacki z Beta Securities. Do us┼éyszenia nast─Öpnym razem.

Robert: Dzi─Ökuj─Ö bardzo.